Báo cáo Sáng kiến Một số giải pháp nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt chủ nhiệm

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số giải pháp nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt chủ nhiệm

1. SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO AN GIANG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THPT NGUYỄN HỮU CẢNH Độc lập – Tự do – Hạnh phúc An Giang, ngày 20 tháng 02 năm 2019 BÁO CÁO Kết quả thực hiện sáng kiến, cải tiến, giải pháp kĩ thuật, quản lí, tác nghiệp, ứng dụng tiến bộ kĩ thuật hoặc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng I. Sơ lược lý lịch tác giả: - Họ và tên: Nguyễn Thị Thùy Anh Nam, nữ: Nữ - Ngày tháng năm sinh: 20/06/1983 - Nơi thường trú: 144 - Ấp thị II – Thị trấn Chợ Mới – Huyện Chợ Mới – Tỉnh An Giang. - Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh - Chức vụ hiện nay: Giáo viên - Trình độ chuyên môn: Cử nhân Lịch sử - Lĩnh vực công tác: Giảng dạy bộ môn Lịch sử; chủ nhiệm lớp 11C12 năm học 2018- 2019. II. Sơ lược điểm đặc điểm tình hình đơn vị: * Thuận lợi: - Được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Ban chấp hành Đảng ủy, Ban lãnh đạo nhà trường. Sự kết hợp, hỗ trợ kịp thời của Đoàn Thanh niên. -Việc bố trí và phân công giảng dạy: giáo viên được Ban Lãnh Đạo phân công giảng dạy phù hợp với năng lực, phẩm chất đạo đức. Giáo viên luôn nhiệt tình và thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong công việc. Đặc biệt là đoàn kết nội bộ tốt. - Cơ sở vật chất của nhà trường khang trang, đầy đủ, phục vụ tốt cho công tác giảng dạy ( Số phòng học được sử dụng: 33; Số phòng làm việc: 11 phòng; Trường có 6 phòng bộ môn đạt chuẩn: Lý, Hóa, Sinh, NN, Tin học - 02 phòng). Thiết bị công nghệ thông tin ngày càng được trang bị đầy đủ hơn nên đã góp phần nâng cao chất lượng của các hoạt động trong nhà trường. 3
2. - Tỉ lệ Tốt nghiệp THPT: 100% (đạt thành tích 100% trong 7 năm học liên tiếp). - Được sự đồng thuận và ủng hộ cao của Hội CMHS trường trong các hoạt động của nhà trường và sự giúp đỡ của Chính quyền địa phương. * Khó khăn: - Một vài phụ huynh còn tư tưởng giao khoán việc giáo dục học sinh cho nhà trường. - Cá biệt còn có phụ huynh tỏ rõ thái độ bênh con và phản ứng với giáo viên chủ nhiệm khi tiếp xúc trao đổi về những hành vi, thái độ tiêu cực trong học tập hoặc vi phạm nội quy nhà trường của con em mình. - Một số học sinh chưa có mục đích và phương pháp học tập đúng đắn. Năng lực học tập còn hạn chế, thiếu kiến thức nền. - Một số em còn tư tưởng chủ quan, ỉ lại nên ít nhiều ảnh hưởng đến học tập. * Tên sáng kiến: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt chủ nhiệm” * Lĩnh vực: Giải pháp tác nghiệp về công tác chủ nhiệm lớp. III. Mục đích yêu cầu của đề tài, sáng kiến: 1. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng Đất nước ta đang trong thời kì phát triển và hội nhập với các nước trên thế giới, nhất là phát triển kinh tế trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin, “thời đại 4.0” , thì ngành giáo dục là ngành tiên phong mở lối. Vì vậy, ngành giáo dục chúng ta luôn chú trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước. Trong những năm gần đây, bản thân tôi nhận thấy rằng các em rất nhút nhát, không dám mạnh dạn trình bày ý kiến cá nhân. Đạo đức, lối sống bị suy thoái ngày một gia tăng, lứa tuổi vị thành niên vi phạm Pháp luật ngày càng nhiều, trong nhà trường chỉ chút mâu thuẫn nhỏ thôi các em cũng giải quyết bằng cách “đánh hội đồng”, sống ích kỷ, cá nhân, có thái độ thiếu tôn trọng Thầy-Cô, sống tách biệt với bạn bè, đặc biệt là những bạn có hoàn cảnh khó khăn. 4
3. Đánh Hội đồng, trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật Trong nhà trường phổ thông, các em tuy đã phát triển về thể lực nhưng ý thức chưa cao, vốn hiểu biết chưa nhiều, do đó các em dễ bị cám dỗ bởi những tác động tiêu cực của xã hội. Mặt khác trong học tập có một số em còn ham chơi, ít chú ý, học hay quên, ý thức tự giác chưa cao, đặc biệt là tình trạng nghiện game trong nhà trường ngày một gia tăng, ảnh hưởng đến việc hình thành nhân cách các em, các em ham chơi, bỏ học, tâm trí lơ đãng, sống khép kín, nguy cơ tự kỷ, vi phạm an toàn giao thông... . 5
4. Tham gia giao thông không an toàn, Nghiện game trong học sinh Mặt khác, hiện nay tình hình kinh tế - xã hội đang phát triển đan xen với những tác động tiêu cực của đời sống xã hội đang đặt ra cho nhà trường phải không ngừng đổi mới hoạt động giáo dục, ngoài nhiệm vụ trang bị kiến thức khoa học - kỹ thuật theo chương trình, sách giáo khoa, còn phải tích cực ngăn ngừa tệ nạn xâm nhập nhà trường; tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh; chủ động phối hợp với gia đình học sinh (bởi sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường). Cho nên, bên cạnh nhiệm vụ giảng dạy, có thể nói giáo viên chủ nhiệm (GVCN) là người thay mặt nhà trường quản lý điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, uốn nắn nhân cách cho học sinh; là cầu nối giữa giáo dục nhà trường với giáo dục của gia đình, của 6
5. các tổ chức đoàn thể trong nhà trường và ngoài xã hội có liên quan trực tiếp đến học sinh lớp phụ trách. Để thực hiện những nhiệm vụ trên đòi hỏi người GVCN phải có những cách giáo dục chung và riêng khác nhau phù hợp với từng đối tượng học sinh. Công tác chủ nhiệm lớp là một dạng hoạt động đa dạng, trong đó có những việc phải thực hiện sớm ngay từ đầu năm ( tập trung học sinh, vệ sinh trường lớp, tổ chức Ban cán sự lớp,...) cũng có những hoạt động phải thực hiện hàng ngày, hàng tuần ( sinh hoạt 15 phút đầu giờ, sinh hoạt cuối tuần,...). Bên cạnh đó vừa phải hoàn thành nội dung giáo dục chung của cả trường, vừa phải thực hiện nội dung giáo dục riêng của lớp, phối hợp với cha mẹ học sinh . Xét thấy nhiệm vụ của mình cũng rất lớn trong việc giáo dục và hoàn thiện nhân cách cho mỗi con người trong xã hội, bắt đầu là những em học sinh mà mình đang trực tiếp làm công tác chủ nhiệm. Hằng ngày tôi luôn trăn trở, suy nghĩ là làm thế nào để có kết quả giáo dục tốt nhất cho việc hoàn thiện nhân cách một con người, trở thành một người con ngoan của gia đình và sau này là một công dân tốt của xã hội. Xuất phát từ những lý do trên, qua một số năm làm công tác chủ nhiệm, tôi luôn tìm cho mình những biện pháp tối ưu nhất để áp dụng vào công tác chủ nhiệm lớp sao cho đạt được kết quả như mong muốn, sao cho từng học sinh phát triển một cách toàn diện về học lực lẫn đạo đức. Đó cũng là lý do tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt chủ nhiệm”, với mục đích trao đổi kinh nghiệm thực tế của công tác chủ nhiệm và nhận được những đóng góp chân tình từ đồng nghiệp. * Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp chủ nhiệm (khối 11) trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh. * Phạm vi nghiên cứu: Đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi chỉ hướng vào công tác chủ nhiệm lớp 11 ở trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh, với những nội dung sau đây: - Tìm hiểu nguyên nhân vì sao học sinh còn rụt rè, nhút nhát trong giao tiếp cũng như trong học tập; còn hạn chế về nề nếp, học tập khi đến lớp; việc thực hiện nhiệm vụ của người học sinh, phẩm chất đạo đức chuẩn mực và các kĩ năng sống. - Từ thực trạng và kết quả nghiên cứu tìm ra những nguyên nhân ảnh hưởng đến việc làm công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên trong quá trình dạy- học trên lớp. - Đề xuất một số giải pháp để làm tốt công tác chủ nhiệm, nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng sinh hoạt lớp trong công tác chủ nhiệm. 7
6. * Phương pháp nghiên cứu: Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau: - Phương pháp quan sát: dùng để thu thập nắm bắt thông tin từng học sinh lớp chủ nhiệm. - Phương pháp điều tra, trò chuyện: trò chuyện từ các đồng nghiệp để tìm thấy những hạn chế cần rút kinh nghiệm, hay trò chuyện với giáo viên bộ môn để nắm bắt tình hình học tập của lớp mình, hoặc trò chuyện với học sinh để nắm bắt tâm lý của các em, trò chuyện với phụ huynh để có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình, - Phương pháp giao nhiệm vụ: giao nhiệm vụ cho học sinh nhằm phát huy tinh thần trách nhiệm từ học sinh, đồng thời cũng rèn cho học sinh kĩ năng tự chủ, sáng tạo. - Phương pháp kể chuyện nêu gương: nhằm sử dụng những tấm gương “Người tốt, việc tốt” trong giáo dục đạo đức học sinh. - Phương pháp phân tích, tổng hợp, xử lý số liệu: Thông qua kết quả tổng hợp từ thực tế tình hình lớp chủ nhiệm để tìm ra mặt tốt, mặt hạn chế và đưa ra biện pháp khắc phục. 2. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến Trong qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác chủ nhiệm ở bậc THPT được tính 4,5 tiết trên tuần (có hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp). Trong đó có một tiết chính khóa, đó là giờ sinh hoạt lớp ngày cuối tuần. Như vậy sinh hoạt là một môn học bắt buộc. Theo Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), giáo viên chủ nhiệm ở các trường THPT, ngoài nhiệm vụ giảng dạy của giáo viên bộ môn, còn có những nhiệm vụ sau đây: - Xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng học sinh. - Tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng. - Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, với các giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các tổ chức xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệp của học sinh lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy động các nguồn lực trong cộng đồng phát triển nhà trường. - Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học; đề nghị khen thưởng và kỷ luật học sinh; đề nghị danh sách học sinh được lên lớp thẳng, phải kiểm tra lại, 8
7. phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi sổ điểm và học bạ học sinh. - Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng. Tuy nhiên, việc thực hiện các nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm (GVCN) vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, nhất là quan niệm về tiết sinh hoạt lớp. Phần lớn việc thực hiện sinh hoạt lớp thường theo một kịch bản cũ: GVCN tổng kết hoạt động tuần qua, xem xét qua các lỗi vi phạm của học sinh, chấn chỉnh những sai phạm, cảnh cáo và ghi nhận những trường hợp tái phạm của học sinh để nhận xét đánh giá hạnh kiểm học sinh lớp phụ trách vào cuối học kỳ, cuối năm học. Tiếp theo, GVCN sẽ thông báo các hoạt động trong tuần sắp tới , nhắc nhở và phân công học sinh thực hiện theo kế hoạch. Giờ sinh hoạt lớp theo cách trên sẽ diễn ra trong khoảng thời gian ngắn, tại vì mọi hoạt động đều do GVCN thực hiện, chưa có sự tương tác với học sinh và tiết sinh hoạt như trên chỉ thích hợp với các đối tượng học sinh là lớp ngoan, chăm học, ít vi phạm nhưng cứ thực hiện trong suốt một năm học cũng trở nên nhàm chán. Đối với những lớp chưa ngoan, có học sinh cá biệt và thường xuyên vi phạm nội qui nhà trường nếu GVCN cứ rập khuôn theo giáo án sinh hoạt như thế các em sẽ có cảm giác nặng nề vì các em cho rằng tới tiết sinh hoạt lớp là phải đối phó với các vi phạm trong tuần qua, tâm lý chung là các em sẽ mắc cở, e ngại,...Riêng đối với những học sinh vi phạm thường xuyên, có hệ thống thì tình hình còn có thể bi đát hơn: các em sẽ nảy sinh tâm lý bất cần, GVCN sẽ dễ dàng rơi vào trạng thái bực tức, nóng nảy... Do đó, tình trạng chất lượng giáo dục ở từng lớp có sự chênh lệch rõ rệt: có lớp nề nếp học tập, rèn luyện, giữ gìn trật tự, vệ sinh, khá tốt; nhưng cũng có lớp chưa hình thành nề nếp một cách ổn định, bền vững; và đâu đó vẫn còn một số học sinh có chất lượng văn hoá và đạo đức chưa cao, dù đã được nhắc nhở nhiều lần nhưng chậm khắc phục các biểu hiện sự chây lười trong học tập, thiếu ý thức rèn luyện và chấp hành nội qui kỷ luật nhà trường. Trước thực trạng trên đòi hỏi Giáo Viên phải đổi mới giờ sinh hoạt lớp, chú tâm vào việc giáo dục học sinh một cách thường xuyên, liên tục nhằm tăng tính chủ động của học sinh nhiều hơn nữa, nâng cao vai trò của tập thể lớp chứ không chỉ riêng vai trò của GVCN hay chỉ một cá nhân lớp trưởng. Mục đích là biến giờ sinh hoạt chủ nhiệm trở thành một giờ học bổ ích, ngoài việc phát huy vai trò tự quản của Ban cán sự lớp thì đây còn là khoảng thời gian GVCN có thể lồng ghép các mẩu chuyện kể, lồng ghép giáo dục kỷ năng sống cho học sinh, tổ chức các trò chơi bổ ích, mang tính giáo dục cho các em nhằm đạt hiệu quả giáo dục cao nhất. 9
8. Học sinh lớp 11 là lứa tuổi mà chúng ta rất khó để dạy vì ở lứa tuổi này các em luôn muốn tự làm theo ý thích của bản thân và còn có nhiều em vẫn còn ham chơi hơn là ham học; Đồng thời các em cũng dễ bị cám dỗ, bắt chước theo bạn bè, phim ảnh,.... với lý do muốn được tìm hiểu, khám phá để không bị “lạc hậu”. Chính vì thế, bắt các em phải học tập, thực hiện, tuân thủ theo những khuôn khổ mà nhà trường đề ra cho các em là việc mà các em cho rằng không thoải mái, mất tự do. Từ đó, các em muốn thoát ra, muốn vượt trên những nội qui kỷ luật học đường. Vậy phải làm gì để giúp các em học tập tốt, rèn đạo đức theo những khuôn khổ của nhà trường với tâm lý thoải mái, thích thú hơn là bị ép buộc? Muốn làm được điều này thì công tác chủ nhiệm lớp phải được nhận thức như là một trong những yếu tố quan trọng nhất cần phải được thực hiện đều tay ở tất cả các khối lớp. Bản thân chứng kiến được từng bước đổi mới của ngành giáo dục, đặc biệt là những năm học gần đây việc đổi mới rất được đẩy mạnh trong công tác chuyên môn, riêng đối với công tác chủ nhiệm thì rất mờ nhạt. Trong khi đó, công tác chủ nhiệm cũng đóng góp một phần không nhỏ trong việc hình thành và phát triển nhân cách, đạo đức học sinh. Trong công tác chủ nhiệm, “sinh hoạt lớp” là một hoạt động không thể thiếu của giáo viên chủ nhiệm và có tầm quan trọng đặc biệt. Tôi đã trãi qua một số năm làm công tác chủ nhiệm lớp và cũng đã tích lũy được chút ít kinh nghiệm cho bản thân. Nhưng với tôi công tác chủ nhiệm dù ở năm học này hay những năm học sau nữa thì vẫn luôn mới mẻ, phức tạp. Muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì đòi hỏi phải có tâm huyết trong giảng dạy bộ môn, có tinh thần trách nhiệm đối với công việc mình đang đảm nhận, đồng thời phải hiểu biết về tâm lý học lứa tuổi để hiểu học sinh, xử lý các tình huống sư phạm khéo léo, tế nhị nhằm đạt hiệu quả giáo dục tốt nhất. Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng học tập của học sinh, nhân cách, đạo đức, lối sống,...của học sinh rồi sẽ ra sao? Mặt khác, ở lứa tuổi THPT, các em đã có nhiều thay đổi về nhận thức, về tâm sinh lí, tình cảm và các mối quan hệ xã hội, các em có thể làm chủ được bản thân ở một số hoạt động của cuộc sống. Tuy nhiên, các em chưa đủ khả năng bảo vệ mình trước những cám dỗ của cuộc sống hiện đại. Vì vậy, các em rất cần được giáo dục đạo đức và rèn luyện nhiều kĩ năng sống để tự tin trong giao tiếp, học tập và trong cuộc sống. Qua một thời gian làm công tác chủ nhiệm lớp, phần nào đã đúc kết được chút ít kinh nghiệm cho bản thân nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp là rất trọng trách và cũng không kém phần phức tạp. Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là một giáo viên có chuyên 10
9. môn vững vàng, vừa đóng vai trò là nhà tâm lí giỏi để hiểu được các đối tượng học sinh, để xử lý các tình huống sư phạm phức tạp một cách khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao. Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ. Xuất phát từ những lý do trên, nên trong những năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt bộ môn, bản thân tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp. Và hôm nay, tôi mạnh dạn chia sẻ với quí đồng nghiệp một số giải pháp cụ thể đã có hiệu quả bước đầu. Qua đây, tôi cũng mong được sự đóng góp thêm kinh nghiệm công tác chủ nhiệm từ các đồng nghiệp đối với bản thân tôi. 3. Nội dung sáng kiến 3.1 Tiến trình thực hiện - Trình bày trong tổ cùng với các đồng nghiệp, trao đổi đóng góp ý kiến. - Thu thập thông tin, số liệu, tài liệu. - Xử lý thông tin, số liệu. - Đề xuất cách thức, giải pháp thực hiện. - Áp dụng vào thực tế. - Rút kinh nghiệm. - Trình bày và chia sẻ vấn đề nghiên cứu. 3.2. Thời gian thực hiện Đề tài được thực hiện bắt đầu từ năm học 2017 - 2018. Từ kết quả thu được của năm học 2017- 2018, đề tài tiếp tục được áp dụng cho học sinh lớp chủ nhiệm trong HKI năm học 2018 – 2019. 3.3. Biện pháp tổ chức 3.3.1 Quan niệm về công tác chủ nhiệm “Người giáo viên chủ nhiệm giỏi không cần phải là một nhà tâm lý giỏi nhưng vẫn có thể hiểu được học sinh của mình, có đủ kiến thức để xử lí các tình huống sư phạm sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao. Tất cả đều xuất phát từ cái tâm của nghề. Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần, trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ”. Giáo viên chủ nhiệm là một mắt xích, là cầu nối đa chiều kết hợp các mối quan hệ giữa học sinh, gia đình, nhà trường. 11
10. Giáo viên chủ nhiệm lớp chịu trách nhiệm quản lý, giáo dục học sinh lớp mình phụ trách. Trách nhiệm này được thể hiện như sau: - Tổ chức, điều khiển các hoạt động giáo dục của lớp nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của trường. - Xây dựng, tổ chức tập thể lớp thành một chi đoàn vững mạnh. - Tổ chức, rèn luyện kỹ năng, uốn nắn nhân cách, giáo dục đạo đức cho học sinh lớp mình chủ nhiệm. 3.3.2 Quan niệm về tiết sinh hoạt lớp trong công tác chủ nhiệm Công việc của giáo viên chủ nhiệm lớp là khá đa dạng. Một trong những hoạt động không thể thiếu của công tác chủ nhiệm là tổ chức tiết sinh hoạt lớp (SHL). Tiết sinh hoạt lớp là thời gian để giáo viên chủ nhiệm tuyên dương những học sinh có điểm tốt, hoạt động phong trào năng nổ và thực hiện tốt nội quy trường lớp, đồng thời cũng là khoảng thời gian để giáo viên chủ nhiệm phê bình, xử lý những học sinh chưa ngoan, vi phạm nội quy nhà trường. Tuy nhiên, sức mạnh thật sự của tiết sinh hoạt lớp không chỉ nằm ở tiếng nói của một mình giáo viên chủ nhiệm mà nó đòi hỏi phải có sự hòa nhịp của mọi thành viên trong tập thể lớp. 3.3.3 Biện pháp tiến hành Khi làm công tác chủ nhiệm lớp Tôi mới thấu hiểu và đồng cảm được sự vất vả, tâm huyết và đầy trách nhiệm của GVCN. Đáp lại GVCN sẽ được các cô, cậu học trò khi ra trường, trưởng thành và phục vụ cho xã hội vẫn nhớ đến Thầy-Cô cũ, đặc biệt là GVCN lớp. Từ đó cho thấy được vai trò của GVCN là rất quan trọng và ảnh hưởng rất nhiều đến học sinh trong tập thể lớp, hay nói cách khác, GVCN chính là linh hồn của tập thể lớp, vừa là nhà quản lý, vừa là nhà giáo dục trong một tập thể thu nhỏ. Một trong những nhiệm vụ quan trọng của GVCN đó là việc tổ chức giờ sinh hoạt lớp. Làm sao để gây được hứng thú cho học sinh, không làm cho giờ sinh hoạt bị căng thẳng, nhàm chán, lôi cuốn học sinh vào những hoạt động tích cực trong giờ sinh hoạt lớp. Sinh hoạt lớp là hoạt động đa dạng: giáo dục tập thể, hình thức tổ chức tự quản cho học sinh, giáo dục kỹ năng sống, Thông qua các giờ sinh hoạt lớp, các em học sinh có thể bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá, nhận xét nhau thẳng thắn, tích cực. Từ đó giúp các em học sinh trong lớp được liên kết lại với nhau, giáo viên gắn kết với học sinh trong một cộng đồng thu nhỏ để giải quyết các vấn đề của cuộc sống thực hằng ngày ở nhà trường, lớp học; học sinh được mở rộng các mối liên hệ, tăng cường sự hiểu biết, giúp đỡ 12
11. lẫn nhau, khắc phục xu hướng hẹp hòi, cục bộ, bè phái trong đời sống tập thể. Giờ sinh hoạt lớp cũng là dịp để học sinh làm quen với nhiều hoạt động khác nhau, giúp các em phát triển các kỹ năng cơ bản và cần thiết cho bản thân. Các em phải được vừa học, vừa chơi, được thể hiện khả năng của mình, Tuy nhiên, nhiều học sinh thường không thích giờ sinh hoạt lớp. Tại sao lại như vậy? Một trong những lý do làm cho học sinh cảm thấy nhàm chán với SHCN là do cách thức tổ chức của giáo viên. Giáo viên cứ rập khuôn theo giáo án sinh hoạt lớp (SHL) truyền thống: Ban cán sự (BCS) báo cáo các vi phạm của các bạn, giáo viên xử lý và đưa ra hình thức phạt, coi như là xong tiết SHL. Từ cách thức tổ chức tiết SHL truyền thống dẫn đến các hạn chế sau: - Nội dung giờ SHL khô cứng, lặp đi lặp lại, không thực sự gắn với nhu cầu của học sinh, các em không cảm nhận được vấn đề trong chủ đề là vấn đề của chính họ phải giải quyết mà là vấn đề của Thầy-Cô. - Hình thức tổ chức giờ SHL đơn điệu, nhàm chán, không tạo được hứng thú với học sinh bởi các em không được cùng nhau tổ chức, tham gia gia vào giờ SHL. - Giáo viên quá nghiêm khắc, cứ mang vi phạm của học sinh ra xử lý giống như căn bệnh trầm kha, không gần gũi, thân thiện, không đặt mình vào vị trí các em để thấu hiểu các em. 3.3.3.1 Phát huy vai trò tự quản của Ban cán sự (BCS) lớp. Xây dựng nề nếp tự quản lớp học được xem là nội dung quan trọng trong việc đổi mới công tác chủ nhiệm. Mục đích của việc rèn nề nếp tự quản là nhằm nâng cao tính tự giác trong học tập của học sinh, phát huy tính tích cực, chủ động của tất cả học sinh trong lớp ở từng mảng công việc. Đồng thời giúp học sinh mạnh dạn tự tin hơn trong các hoạt động phong trào của trường, lớp. Tính tự quản của học sinh được thực hiện vào những tiết sinh hoạt đầu giờ, sinh hoạt cuối tuần, múa hát tập thể, lao động tập thể, tập thể dục giữa giờ, hoạt động học tập cá nhân, nhóm trên lớp. Có được nề nếp tự quản, tinh thần tập thể thì lớp mới tham gia sôi nổi và hoàn thành tốt các phong trào thi đua của Đoàn trường đề ra. Hiểu được vấn đề đó nên mỗi GVCN đều muốn cho lớp mình một nề nếp tự quản tốt. Vậy làm thế nào để xây dựng một tập thể lớp có nề nếp tốt? Đó điều trăn trở đối với mỗi GVCN. Trong công tác chủ nhiệm bản thân tôi đã tiến hành tổ chức biên chế lớp như sau: a. Nghiên cứu và phân loại học sinh lớp chủ nhiệm: Muốn đề ra các biện pháp giáo dục phù hợp với từng học sinh thì điều cần thiết đầu tiên là giáo viên chủ nhiệm (GVCN) phải hiểu sâu sắc và nắm được các thông tin về 13