Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp vận dụng phương pháp STEAM vào các hoạt động giáo dục cho trẻ 5 - 6 tuổi

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp vận dụng phương pháp STEAM vào các hoạt động giáo dục cho trẻ 5 - 6 tuổi

1. 3 Ở trong môi trường giáo dục với điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ, hiên đại của trường đạt chuẩn mức độ II, trẻ trong lớp lại nhanh nhẹn, thông minh, hiếu động, thích tìm hiểu, khám phá về môi trường xung quanh, giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng. Đây chính là những điều kiện thuận lợi trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và việc tổ chức cho trẻ các hoạt động STEAM nói riêng. Bên cạnh những thuận lợi đó bản thân tôi cũng gặp một số khó khăn. Do kinh phí hạn hẹp nên việc đầu tư thiết bị, đồ dùng phục vụ cho hoạt động STEAM còn ít. Bản thân tôi khi tổ chức cho trẻ STEAM còn lúng túng, chưa thường xuyên, chưa có nhiều kinh nghiệm. Môi trường hoạt động STEAM dành cho trẻ mới được đầu tư, chưa đồng bộ nên việc áp dụng phương pháp giáo dục này còn hạn chế. Phụ huynh trong nhóm lớp đa số làm nghề nông, nhận thức của họ về bậc học mầm non cũng còn một số hạn chế. Vì vậy rất khó khăn trong công tác phối hợp với phụ huynh trong chăm sóc giáo dục trẻ nên việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành các hoạt động STEAM đạt kết quả chưa cao. Mặc dù tôi rất băn khoăn, lo lắng nhưng để giúp cho trẻ hứng thú hơn trong quá trình hoạt động, để trẻ phát triển tư duy, trí tưởng tượng, giúp trẻ nhanh nhẹn hơn, thông minh hơn nên tôi tìm tòi trên mạng, áp dụng nhiều hoạt động STEAM vào các hoạt đọng giáo dục cho trẻ tại lớp mình. a, Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ: Sự khác biệt của phương pháp mới so với giải pháp cũ là: Trước đây trẻ đến lớp rụt rè, nhút nhát, chưa tự tin khi tham gia vào các hoạt động, trẻ tiếp thu kiến thức theo hướng thụ động, giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp: dùng lời, trực quan, mô hình... Dạy trẻ theo phương pháp phương pháp giáo dục truyền thống là sự tách rời giữa các lĩnh vực quan trọng: khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học. Sự tách rời này sẽ đem đến một khoảng cách lớn giữa lý thuyết và thực hành, giữa kiến thức và ứng dụng. STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo do đó, trẻ được tiếp cận phương pháp giáo dục này có những ưu thế nổi bật như: Trẻ được tiếp cận với kiến thức khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học, khả năng sáng tạo, tư duy logic, phát triển toàn diện hơn. Khi vận dụng phương pháp thực hành trải nghiệm, giúp trẻ lĩnh hội kiến thức sâu hơn, trẻ tư duy, sáng tạo hơn, trẻ tiếp thu kiến thức chủ động, trẻ được tự do khám phá, tìm tòi và trẻ mạnh dạn, tự tin hơn. Để đạt kết quả tốt, tôi đã đề ra các biện pháp thực hiện một cách cụ thể như sau: b, Các giải pháp giải quyết vấn đề
2. 4 Giải pháp 1: Giáo viên xây dựng kế hoạch nội dung các hoạt động ứng dụng STEAM cho trẻ. Việc ứng dụng phương pháp STEAM vào việc thiết kế các hoạt động giáo dục cho trẻ để đạt hiệu quả cao, thì giáo viên phải lựa chọn nội dung dạy cho trẻ phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với điều kiện thực tế ở trường, địa phương. Việc xây dựng được nội dung và kế hoạch tổ chức các hoạt động ứng dụng STEAM cho trẻ trong trường mầm non là việc rất quan trọng. Trong quá trình giảng dạy tôi cũng đã xây dựng nội dung và kế hoạch cho trẻ trong mỗi hoạt động theo từng chủ đề như sau: STT Tên chủ đề Hoạt động STEAM Chủ đề: Trường Mầm - Thiết kế trường mầm non 1 non của bé - Thiết kế lồng đèn Trung Thu - Thiết kế bàn tay rô bốt 2 Chủ đề: Bản thân - Thực hành trải nghiệm vắt nước cam - Làm chuông gió 3 Chủ đề: Gia đình của bé - Làm ngôi nhà bằng vật liệu tái chế - Làm con lật đật - Làm tranh, bưu thiếp tặng cô 4 Chủ đề: Một số nghề ngày 20/11 - Ngôi nhà yêu thương Chủ đề: Những con vật - Làm con cá 5 yêu thích - Làm con vật từ lá cây - Phong bao lì xì yêu thương - Cành đào, cành mai cho ngôi nhà 6 Chủ đề: Tết và mùa xuân thêm xinh - Trải nghiệm: Gói bánh trưng - Làm cành hoa từ lá cây khô 7 Chủ đề: Bé yêu cây xanh - Sự nảy mầm từ hạt - Thiết kế dây buộc tóc tặng mẹ Chủ đề: Phương tiện và 8 - Thiết kế ô tô chạy bằng bóng luật giao thông - Làm thuyền nổi trên mặt nước Chủ đề: Nước và các hiện - Thiết kế ô che mưa 9 tượng tự nhiên - Cắt, dán, nặn cầu vồng
3. 5 - Chiếc dù kỳ diệu - Sự kì diệu của nước Chủ đề: Quê hương đất - Thiết kế khung ảnh Bác Hồ 10 nước, Bác Hồ - Trường - Làm lá cờ Việt Nam tiểu học - Thiết kế hộp đựng bút Giải pháp 2: Tạo góc STEAM trong và ngoài lớp a. Tạo góc STEAM trong lớp Việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là thực sự cần thiết và quan trọng, nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi trong và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức của trẻ. Trẻ cần phải được tham gia hoạt động trải nghiệm để phát huy tính chủ động tích cực, sáng tạo ở trẻ, tạo cho trẻ hứng thú tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động. Tôi đưa góc STEAM vào trong góc tạo hình, khám phá khoa học, góc học tập... Hình ảnh góc STEAM trong góc nghệ thuật Lớp học rộng có thể sắp đặt khoảng không gian dành riêng cho việc chế tạo và trải nghiệm, sáng chế những khu vực này thường có giá kệ để trưng bày và cất giữ vật liệu và dụng cụ. Tôi cất giữ vật liệu gần nhau để trẻ có thể lấy vật liệu dễ dàng những vật liệu ở góc này là những vật liệu thiên nhiên, vật liệu tái chế: Bìa
4. 6 cattong, ống hút, que kem, dây len, dây sợi, bìa màu, keo, kéo, băng dính 2 mặt, chai lọ nhựa, các loại hột hạt, lá cây... Hình ảnh góc STEAM góc học tập Để thu hút trẻ, tôi đã trưng bày các vật liệu một cách bắt mắt, hấp dẫn để trẻ có thể sử dụng trí tưởng tượng của mình để sáng chế, dựa trên những vật liệu đó có tính kích thích, gợi mở, cuốn hút trẻ tò mò khám phá. Hình ảnh trẻ đang chơi trong góc xây dựng Trong các góc cô sưu tầm, chuẩn bị các vật thật, nguyên vật liệu tự nhiên và các nguyên vật liệu tái sử dụng đảm bảo an toàn. Thiết kế gồm có 3 khu vực: Giá để nguyên vật liệu, học liệu; Nơi trẻ chế tạo và trải nghiệm tạo ra sản phẩm;
5. 7 Nơi trưng bày sản phẩm. Các góc chơi sắp xếp khoa học, đẹp mắt, dễ quản lý, bảo quản và thuận tiện cho trẻ khi tham gia các hoạt động. b.Tạo góc STEAM ngoài lớp. Không chỉ tạo môi trường trong lớp phong phú đa dạng mà chúng tôi còn thiết kế môi trường ngoài trời hấp dẫn, lấy trẻ làm trung tâm.Tôi cùng giáo viên trong tổ thiết kế khu chợ quê, ở đó bày bán tất cả các loại như: bánh, kẹo, xúc xích, trứng rán, các loại quả, rau, các loại đồ ăn, uống Hình ảnh trẻ tham quan khu chợ quê Hình ảnh trẻ đi mua, bán hàng tại khu chợ quê Trong các hoạt động chơi ngoài trời, trẻ có thể trải nghiệm làm bác bán hàng, người mua hàng, nấu ăn, nhân viên phục vụ nhà hàng...
6. 8 Hình ảnh trẻ chơi trải, nghiệm tại khu chợ quê Hình ảnh các con đang đi chợ mua, bán hàng
7. 9 Các khu vực chơi ngoài trời được bố trí sắp xếp khoa học, bố trí tạo không gian cho trẻ hoạt động phù hợp thuận tiện. Đồ chơi ngoài trời rất phong phú đa dạng, đảm bảo an toàn cho trẻ khi tham gia trải nghiệm. Trẻ rất thích chơi với cát, với nước, vì vậy chúng tôi đã tạo khu chơi với cát, nước cho trẻ trải nghiệm. Hằng ngày trẻ được in khuôn cát, xây tháp cát, cảm nhận khám phá về những hạt cát trẻ rất thích thú. Ở khu chơi với nước có nhiều chai lọ nhựa, phễu để trẻ được khám phá trải nghiệm khoa học tự nhiên như đong nước, làm thuyền nối trên mặt nước, thả vật chìm, nổi để trẻ được chơi, sáng tạo theo khả năng của mình. Hình ảnh trẻ chơi với cát Con đường trải nghiệm STEAM là con đường vô cùng lý thú. Khi được học tập theo phương pháp này, tôi thấy trẻ rất tập trung, say sưa khám phá, qua đó trí tò mò được thỏa mãn và trên hết là giúp khơi gợi niềm đam mê, tình yêu mãnh liệt đối với khoa học và công nghệ. Khi môi trường phong phú, đa dạng, đẹp hấp dẫn trẻ sẽ có nhiều cơ hội để trải nghiệm, trẻ sẽ phát triển tốt hơn. Tạo sân chơi giao thông: Trên sân chơi giao thông là ngã tư đường phố, có đèn hiệu giao thông, vạch sơn trắng, bục đứng, các phương tiện giao thông Ở đây trẻ có thể được trải nghiệm làm chú cảnh sát giao thông chỉ đường cho các bạn tham gia giao thông...
8. 10 Hình ảnh trẻ tập làm chú cảnh sát giao thông Các bạn khác làm người lái xe. Khi tham gia giao thông, người tham gia giao thông phải tuân theo chỉ dẫn của chú cảnh sát giao thông. Qua đó trẻ vừa được chơi, trải nghiệm, vừa hiểu biết thêm về một số luật giao thông đường bộ. Trẻ vừa được chơi, vừa được trải nghiệm và ứng dụng vào thực tế cuộc sống. Qua đó, tôi thấy, để trẻ học trải nghiệm theo phương pháp giáo dục mới thì việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết và quan trọng, nó giúp cho việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm đạt kết quả tốt nhất. Giải pháp 3: Vận dụng phương pháp STEAM vào các hoạt động giáo dục: Vận dụng STEAM vào các hoạt động học: Hoạt động giáo dục cho trẻ mẫu giáo đặc biệt là trẻ 5 - 6 tuổi là một quá trình giáo dục có mục đích, có kế hoạch với nhiều hình thức, phương pháp khác nhau. Để trẻ đạt kết quả cao và tích cực tham gia vào các hoạt động thì giáo viên phải vận dụng linh hoạt các phương pháp phù hợp cho từng hoạt động. Tôi đã vận dụng phương pháp STEAM vào các hơạt động tại lớp mình như sau: * Vận dụng phương pháp STEAM vào hoạt động tạo hình: Sau khi được đi học lớp bồi dưỡng chứng chỉ STEAM tôi bắt đầu nghiên cứu, tìm tòi về phương pháp mới này và áp dụng ngay vào lớp mình phụ trách. Tôi đã lên kế hoạch cho các dự án thiết kế của nhóm lớp mình. Đặc biệt khi học bồi dưỡng thường xuyên chuyên đề 4: “Nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình” tôi đã hiểu hơn thế nào là nâng cao năng lực sáng tạo cho trẻ, vai trò của nâng cao năng lực sáng tạo
9. 11 nghệ thuật đối với trẻ qua hoạt động tạo hình. Hoạt động tạo hình là quá trình trẻ có thể sáng tạo ra những sản phẩm đẹp, mang tính nghệ thuật cao. Vì vậy khi dạy trẻ hoạt động tạo hình cô cần có sự đổi mới hình thức để trẻ sáng tạo với màu nước và vô vàn nguyên liệu khác nhau, tạo cơ hội cho trẻ biết sử dụng phối hợp các nguyên liệu khi tạo ra các sản phẩm, đây là tiền đề để trẻ biết cách kết hợp các nguyên liệu và sử dụng các kỹ năng rèn luyện từ các hoạt động khác. Với hoạt động tạo hình tôi vận dụng phương pháp STEAM nhiều nhất. Ví dụ: Chủ đề: “Trường mầm non của bé” với sự kiện Tết Trung thu tôi dạy trẻ hoạt động: Thiết kế đèn lồng Trung thu. Với dự án này từ những vật liệu mà cô chuẩn bị trẻ đã phối hợp các kĩ năng để tạo ra sản phẩm đẹp sáng tạo + S (Science - Khoa học): Trẻ biết cắt giấy, xếp dán thành lồng đèn Trung thu + T (Technology - Công nghệ): Trẻ được xem các hình ảnh và những hoạt động diễn ra trong ngày Tết trung thu. Hình ảnh trẻ thiết kế đèn lồng trung thu + E (Engineering - Chế tạo): Trẻ biết sử dụng các nguyên liệu: băng dính, dây buộc, hồ, kéo, chai lọ nhựa, bìa, keo sữa để nối, chắp ghép các nguyên liệu với nhau để tạo thành sán phẩm. + A (Arts - Nghệ thuật): Trẻ biết cách lựa chọn màu sắc, biết phối hợp các màu sắc khác để tạo ra đèn trung thu. + E (Engineering - Chế tạo): Trẻ biết sử dụng các nguyên liệu: băng dính, bìa, keo sữa, giấy màu lựa chọn các nguyên vật liệu để tạo thành đèn trung thu mà trẻ thích.
10. 12 + A (Arts - Nghệ thuật): Trẻ biết cách lựa chọn màu sắc của giấy màu, để tạo thành đèn trung thu đẹp mắt và có màu sắc mà trẻ thích. + M (Mathematic - Toán học): Trẻ đếm những chiếc đèn lồng Với sự kiện 20-10 - Ngày Phụ nữ Việt Nam, tôi cho trẻ thực hiện nhiều hoạt động mừng bà, mẹ, cô giáo như: Làm bưu thiếp tặng bà, tặng mẹ, tặng cô. Hát múa, đọc thơ tặng bà, mẹ, cô giáo Trẻ sử dụng rất nhiều các kĩ năng như: Vẽ, cắt, xé dán, chắp ghép, trang trí... để tạo thành tấm bưu thiếp tặng cho bà, mẹ, cô giáo trong ngày 20-10. Ngoài ra trẻ còn viết một số lời chúc đơn giản vào bưu thiếp. Qua đó giáo dục trẻ biết thể hiện tình cảm với những người thân yêu trong những ngày lễ đặc biệt. Hình ảnh trẻ làm bưu thiếp tặng bà, mẹ, cô giáo Trong chủ đề: “Bản thân”, tôi cho trẻ thực hiện dự án làm chuông gió bằng những nguyên vật liệu phế thải: Lon bia, ống hút, lọ sữa, dây buộc để tạo thành những chiếc chuông treo trang trí lớp. Các con say sưa cùng nhau làm những dây chuông, sau đó các bạn kết hợp với nhau để tạo thành một chiếc chuông gió hoàn chỉnh. Qua đó kích thích trẻ hoạt động tích cực theo các nhóm.
11. 13 Hình ảnh trẻ thiết kế chuông gió Với những tờ bìa màu tôi cho trẻ gấp kính mắt để rèn kĩ năng gấp giấy cho trẻ. Hình ảnh trẻ gấp kính bằng bìa màu VD: Tháng 11 gắn liền với chủ đề chính là Ngày nhà giáo Việt Nam thì trong tuần thực hiện đề tài, các góc sẽ thiên về các hoạt động trải nghiệm như: gấp hoa, cắt hoa, cắm hoa, làm bưu thiếp ...