Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp rèn kỹ năng nói tiếng Anh cho học sinh ở trường Tiểu học

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp rèn kỹ năng nói tiếng Anh cho học sinh ở trường Tiểu học

1. 2 I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngày nay cùng với sự phát triển của xã hội, để đáp ứng được nhu cầu hội nhập kinh tế, giao lưu văn hoá mang tính toàn cầu thì việc sử dụng thành thạo tiếng Anh là rất cần thiết. Để giao tiếp được với nhau, đòi hỏi các quốc gia trên thế giới phải biết sử dụng thành thạo một ngôn ngữ chung ngoài tiếng mẹ đẻ của mình. Trong các ngôn ngữ giao tiếp thông dụng trên thế giới, tiếng Anh đang được coi là ngôn ngữ chung phổ biến nhất. Chính vì lý do đó học tiếng Anh trong các nhà trường trở nên rất quan trọng, đặc biệt kỹ năng nói là một trong bốn kỹ năng quan trọng trong việc dạy và học tiếng Anh, kỹ năng nói giúp học sinh trở nên hoạt bát nhanh nhẹn và tích cực hơn trong một tiết học. Theo quan điểm xây dựng chương trình Tiếng Anh giáo dục phổ thông 2018 đó là: Lấy năng lực giao tiếp là mục tiêu cơ bản trong quá trình dạy học, kiến thức ngôn ngữ là phương tiện để hình thành các kỹ năng giao tiếp thông qua nghe, nói, đọc, viết. Cụ thể ở cấp tiểu học ưu tiên hai kỹ năng nghe, nói. Học nói ở tiểu học tạo ra sự hứng thú, lòng say mê và khả năng khám phá ngôn ngữ, giúp các em học sinh có tầm nhìn rộng hơn về thế giới xung quanh, hiểu thêm về đất nước, con người, nền văn hóa Anh và các nước trên thế giới. Xuất phát từ thực tế này tôi xin đóng góp kinh nghiệm giảng dạy của bản thân qua việc thực hiện “ Một số biện pháp rèn kỹ năng nói tiếng Anh cho học sinh ở trường tiểu học” 2. Mục đích nghiên cứu Với mục đích vận dụng các từ vựng, mẫu câu, các tình huống giao tiếp mà các em được học trên lớp ứng dụng vào thực tế, vào các tình huống giao tiếp hàng ngày ở trong và ngoài nhà trường. Đưa ra các giải pháp giúp học sinh hứng thú hơn và tích cực tham gia hoạt động nói tiếng Anh trong mọi tình huống giao tiếp, nâng cao hiệu quả dạy và học của thầy và trò cho bộ môn tiếng Anh trong trường tiểu học.
2. 3 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Nâng cao phương pháp giảng dạy kỹ năng nói cho giáo viên, từ đó nâng cao chất lượng dạy và học. Giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc tổ chức các hoạt động dạy kỹ năng nói trên lớp, phát huy được tính tự giác, tích cực và tự lực, tính chủ động sáng tạo của học sinh. Tạo được sự hứng thú, niềm đam mê và yêu thích học tập môn Tiếng Anh của học sinh, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp. 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Rèn các em học học sinh lớp 3, 4, 5 thông qua một số biện pháp rèn kỹ năng nói tiếng Anh cho học sinh ở trường tiểu học. 5. Phương pháp nghiên cứu Thực hành, quan sát, phỏng vấn học sinh, tham khảo các tài liệu và ý kiến bạn bè đồng nghiệp. II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận Tiếng Anh là bộ môn khá mới mẻ trong trường tiểu học, tiếng Anh tạo sự đam mê, tò mò đối với người học, nhưng cũng không tránh khỏi những khó khăn và sự chán nản của học sinh. Do đó mỗi giáo viên chúng ta cần tìm ra giải pháp để tạo cho học sinh hứng thú và niềm yêu thích học tiếng Anh nói chung và học nói tiếng Anh nói riêng. Do quan điểm dạy học “Lấy người học làm trung tâm” nên phương pháp dạy và học đã có nhiều thay đổi. Giáo viên là người hướng dẫn, người hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá, học sinh là người chủ động tiếp thu kiến thức, sáng tạo trong quá trình học tập và là trung tâm của quá trình dạy học. Dạy ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng, việc đổi mới phương pháp dạy học rất cần thiết. Đặc biệt trong dạy học giao tiếp bằng ngôn ngữ, việc thay đổi và sử dụng nhiều phương pháp trong quá trình dạy học giúp học sinh thu được kết quả tốt nhất. Kỹ năng nói là một trong những kỹ năng khó đối với học sinh tiểu học, chính
3. 4 vì thế giáo viên dạy ngoại ngữ cần sử dụng nhiều phương pháp dạy học mới để học sinh tham gia các hoạt động nói một cách tích cực, chủ động, say mê và mang lại hiệu quả. 2. Cơ sở thực tiễn 2.1. Giúp giáo viên có cái nhìn cụ thể hơn về thực trạng của vấn đề Thông qua việc tìm hiểu thực tế đầu năm học ở trường, tôi nhận thấy nhiều học sinh không có hứng thú với việc học tiếng Anh và gặp khó khăn khi học nói, ngại nói tiếng Anh, ngại sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp do sợ sai, sợ bạn bè chê cười, lượng kiến thức, từ vựng, mẫu câu trong một số bài ở lớp 4, 5 nhiều và tương đối khó, cụ thể như các hoạt động các em học sinh phải sử dụng thì quá khứ. Tôi đã hiểu rõ hơn về thực trạng, nguyên nhân dẫn đến việc chán học môn Tiếng Anh ở trường tôi nói riêng và học sinh tiểu học nói chung. Trên cơ sở đó tôi đã có được sự nhìn nhận đúng đắn đó là cần phải không ngừng đổi mới phương pháp dạy học kỹ năng nói sao cho sinh động và hiệu quả, tạo được sự đam mê, yêu thích, hứng thú học tập của học sinh. 2.2. Vận dụng sáng kiến kinh nghiệm vào công tác giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Từ đầu năm học 2022-2023, tôi đã vận dụng biện pháp trên vào công tác giảng dạy và nhận thấy kết quả dạy học có chuyển biến tốt. Các em học sinh đã có hứng thú, mạnh dạn, tích cực, say mê tham gia vào các hoạt động nói tiếng Anh, hăng hái thực hành nói không chỉ ở trong trường mà cả ở ngoài nhà trường. Số lượng học sinh sợ học nói đã giảm rất nhiều. 3. Các biện pháp 3.1. Dạy học nói tiếng Anh qua vẽ tranh Vẽ và học tiếng Anh là một sự kết hợp rất tuyệt vời, giúp học sinh tiểu học thích thú, say mê học tập. Học sinh tiếp cận với việc học ngôn ngữ qua vẽ tranh rất nhẹ nhàng, dễ nhớ từ vựng và mẫu câu. Tôi đã sử dụng phương pháp cho học sinh vẽ tranh, sơ đồ theo các chủ đề của bài học như: Chủ đề gia đình,
4. 5 màu sắc, đồ ăn, đồ uống, đồ chơi sau đó các em thực hành nói về các bức tanh đó theo cặp, nhóm, cá nhân. Học sinh vẽ tranh và thực hành nói tiếng Anh 3.2. Rèn phát âm cho học sinh Để dạy học sinh kỹ năng nói tốt, mỗi giáo viên tiếng Anh cần phải nói trôi chảy, phát âm đúng. Trong quá trình dạy học nói giáo viên phải thể hiện được sự chuẩn xác về ngôn ngữ qua các bước giáo viên làm mẫu và nhất là bước luyện học sinh phát âm từ vựng, các mẫu câu. Giáo viên cần kiên trì luyện tập cho học sinh phát âm lặp lại nhiều lần sao cho đúng. Tôi đã sử dụng một số cách để luyện phát âm cho học sinh như: + Tập cho học sinh đọc nối Ví dụ: Look at, stand up, there is, there are, what time is this?, how old are you? + Cách đọc đối với số nhiều: - Phát âm là /s/ đứng sau phụ âm vô thanh /t/, /p/, /k/, /f/, /θ/ Ví dụ: hats, maps, books, pens - Phát âm là /iz/ khi đứng sau phụ âm như: /s/, /z/, /∫/, /t∫/, /dʒ/, /ʒ/ Ví dụ: oranges, benches, matches - Phát âm là /z/ khi đứng sau nguyên âm hoặc phụ âm hữu thanh /b/, /d/, /g/, /v/, /ð/ /m/, /n/, η/, /l/, /r/, Ví dụ: rulers, tables, songs, toys, pencils + Tập cho học sinh cách đọc đuôi “ed” đối với động từ có quy tắc:
5. 6 - Đuôi “ed” được đọc là /t/ khi động từ có phát âm kết thúc là /p/, /f/, /k/, /s/, /∫/, /ʧ/ Ví dụ: Helped, washed, walked, -Đuôi /ed/ được phát âm là /id/ khi động từ có phát âm kết thúc là /t/ và /d/ Ví dụ: Wanted, ended, needed, visited - Đuôi /ed/ được phát âm là /d/ đối với những trường hợp còn lại Ví dụ: Phoned, arrived, opened, listened 3.3. Rèn cho học sinh phản xạ tiếng Anh nhanh Kỹ năng nói là một kỹ năng khó đối với học sinh tiểu học cộng thêm do chịu ảnh hưởng của hai năm học covid 19 hoành hành nên chất lượng nói của học sinh không cao, phản xạ chậm, rụt rè chính vì vậy giáo viên tiếng Anh phải tích cực nói tiếng Anh trên lớp, ban đầu là các câu mệnh lệnh đơn giản như: Stand up, Sit down, Open your book, Close your book, Be quiet!, Don’t talk!, Listen and repeat , hoặc những câu hỏi đơn giản như: What’s your name?, how old are you?, how’s the weather today?, how many students are there in your class? .. Đầu năm học, học sinh còn lúng túng, ngơ ngác, thậm chí không trả lời nhưng qua gần hai tháng học, các em học sinh đã có phản xạ nhanh hơn và trả lời tự tin hơn. Để học sinh có phản xạ nói tiếng Anh nhanh giáo viên cần sử dụng phương pháp: Dùng hình ảnh, dùng vật thật, tạo ra đoạn hội thoại ngắn, hoặc các tình huống, tăng vốn từ vựng và luyện tập thường xuyên. 3.4. Rèn cho học sinh sử dụng ngữ điệu Nói đúng ngữ điệu rất quan trọng giúp người nghe hiểu được ý của người nói. Ngữ điệu (Intonation) là sự lên và xuống của giọng nói. * Ngữ điệu lên là tăng âm điệu giọng nói lên cao ở các trường hợp: - Dùng cho các câu hỏi ở dạng đảo “ Có . không?” Ví dụ: Are you Minh? Do you have a cat? Will you be at school tomorrow?
6. 7 Can you swim? - Dùng cho câu xác định nhưng hàm ý câu hỏi Ví dụ: You are Phong? * Ngữ điệu xuống là hạ âm điệu giọng nói xuống thấp ở các trường hợp: + Dùng trong câu hỏi bắt đầu bằng từ để hỏi (where, what, why, which, who, whose, whom, how và when ) Ví dụ: What are you doing? When do you have English? Where did you go on holiday? Who’s that? + Dùng trong các câu chào hỏi: Ví dụ: Good afternoon! + Dùng trong câu mệnh lệnh: Ví dụ: Don’t talk! Come here! + Dùng trong câu cảm thán: Ví dụ: What a beautiful girl! * Ngữ điệu lên xuống: + Dùng cho câu hỏi về sự lựa chọn: Ví dụ: Do you like watching TV or reading books? + Dùng trong câu liệt kê: Ví dụ: I like riding a bike, dancing and singing. 3.5. Tổ chức hoạt động nói theo cặp, nhóm và cá nhân Đây là một trong những hoạt động lý tưởng và đạt được kết quả cao nhất trong quá trình luyện nói, là cơ hội cho nhiều học sinh được hoạt động, trao đổi, hợp tác và học hỏi lẫn nhau, học sinh được thực hành như ngoài đời thực. Là thời điểm giáo viên lắng nghe, hướng dẫn và sửa cho học sinh một cách dễ dàng.
7. 8 * Phương pháp tổ chức cặp, nhóm và cá nhân + Cặp: Giáo viên nói với học sinh, học sinh nói với học sinh ngồi gần nhau, và nói cặp học sinh với học sinh không ngồi gần nhau. Giáo viên sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức học nói theo cặp nhằm tạo ra một không gian học mới mẻ, giúp học sinh giao tiếp tiếng Anh tự nhiên, hứng thú. Một số hình ảnh học sinh học nói theo cặp + Nhóm: Học nói theo nhóm là một hoạt động rất sôi nổi, để tổ chức hoạt động này giáo viên cho hai bàn gần nhau ngồi quay đầu lại tạo thành nhóm bốn hay sáu người, hoặc cho học sinh di chuyển ra khỏi chỗ ngồi, tìm nhóm đúng của mình theo giáo viên chia từ trước khi tổ chức nói nhóm. Để thu hút học sinh tham gia học nhóm, giáo viên có thể chia học sinh theo số, màu sắc, tên con vật hay loài hoa mà các em yêu thích
8. 9 Học sinh tích cực tham gia học nhóm + Cá nhân: Sau mỗi một chủ đề bài học, học sinh nắm được từ mới, mẫu câu và các em học sinh đã được thực hành nói cùng giáo viên, nói cặp, nhóm với các bạn, việc này giúp các em học sinh có thể vận dụng kiến thức để phát triển thành bài nói của cá nhân một cách rất hiệu quả. Ví dụ học sinh khối 3, 4, 5 sau khi học xong unit 1, 2, 3 giáo viên đưa các nội dung của ba bài đã học để tổ chức cho học sinh nói cá nhân trước lớp. Học sinh nói cá nhân trước lớp
9. 10 * Biện pháp tổ chức cặp, nhóm và cá nhân Học sinh thực hành nói theo cặp, nhóm, cá nhân có rất nhiều ưu điểm, giúp học sinh tự tin hơn, hăng hái hơn và mạnh dạn hơn trong giao tiếp không những ở trường mà ở cả ngoài nhà trường. Tuy nhiên khi tiến hành các hoạt động cặp, nhóm và cá nhân cần lưu ý một số nội dung như: + Cần đưa ra yêu cầu bài tập nói một cách rõ ràng: Trước khi học sinh thực hành nói cặp, nhóm hay cá nhân giáo viên đưa ra các gợi ý và ngữ liệu cần thiết cho bài nói, sau đó cho học sinh làm mẫu trước lớp. + Giáo viên có thể phân loại trình độ học sinh để giao bài nói dễ hay khó + Cần quy định thời gian cho mỗi bài nói. + Có sự bao quát, theo sát và hỗ trợ kịp thời của giáo viên khi học sinh gặp khó khăn. + Giáo viên cần nhận xét và sửa lỗi sau khi học sinh hoàn thành bài nói. + Giáo viên cần sử dụng các đồ dùng học tập như tranh ảnh, máy chiếu, bảng phụ, phiếu học tập, đồ vật thật để hướng dẫn học sinh nói cặp, nhóm hay cá nhân.
10. 11 Hình ảnh giáo viên sử dụng đồ dùng học tập như tranh ảnh, máy chiếu 3.6. Các bước luyện nói cho học sinh Trong quá trình luyện nói giáo viên cần phải theo các bước sau: + Chuẩn bị nói ( Pre- Speaking) Giáo viên giới thiệu ngữ liệu mới, từ mới, mẫu câu mới, học sinh nghe, viết và trả lời câu hỏi. + Luyện nói có kiểm soát ( Controled Practice) Giáo viên điều khiển, hỗ trợ học sinh, giáo viên tạo ra các tình huống, cho học sinh nhiều cơ hội, thời gian để thực hành nói theo cặp, nhóm hay cá nhân. + Luyện tự do ( Pree Practice/ Production) Học sinh chủ động vận dụng kiến thức mới, mẫu câu mới mà các em vừa học hay dùng mẫu câu, từ vựng mà em biết, đã học ở những bài trước vào thực tế. Giáo viên sử dụng trò chơi, đóng vai để học sinh hoạt động nói hiệu quả hơn.
11. 12 3.7. Sử dụng các trò chơi Lứa tuổi học sinh tiểu học rất thích sự sôi động, vui vẻ của các trò chơi nên việc sử dụng trò chơi trong giảng dạy ngoại ngữ là hết sức phù hợp và hiệu quả. Giáo viên cần biết vận dụng trò chơi một cách linh hoạt, hợp lý với từng hoạt động thực hành, ôn tập ngôn ngữ, giúp học sinh hứng thú khi tham gia các hoạt động nói thông qua các trò chơi. Học sinh tham gia trò chơi tiếng Anh Ví dụ 1: Trò chơi “Gossip” - Chia lớp thành 4 nhóm - Giáo viên đọc một câu nào đó cho học sinh ngồi bàn đầu mỗi nhóm sao cho những học sinh khác không nghe thấy. - Ví dụ: I like chatting with my friends in my free time. - Học sinh thứ nhất nói với học sinh thứ hai, học sinh thứ hai nói với học sinh thứ ba, cứ như vậy cho đến học sinh sau cùng của nhóm nghe được và nói to câu nói mà giáo viên đã đọc. Nhóm nào nói được câu hoàn chỉnh và sớm nhất là nhóm chiến thắng Ví dụ 2: Trò chơi “Slap the board”: Giáo viên cho cả lớp ngồi trật tự tại chỗ, sau đó giới thiệu tên trò chơi và vẽ một số hình khác nhau lên bảng chẳng hạn như: hình tròn, hình vuông, hình tam giác, hình chữ nhật, hình thoi, tranh - Tiếp theo, giáo viên ghi lại một số từ mới vừa học vào các hình trên - Sau đó, giáo viên cho học sinh đứng trên bảng trong tư thế chuẩn bị. - Học sinh đứng trước bảng, nghe giáo viên đọc từ và đập nhanh vào chữ, hay bức tranh đó, sau đó hỏi và trả lời về bức tranh