Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động định hướng không gian cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động định hướng không gian cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm non

1. 7. Mô tả bản chất của sáng kiến: 7.1. Nội dung của sáng kiến: 7.1.1. Cơ sở lí luận Mọi sự vật xung quanh chúng ta đều có vị trí, hình thức kết cấu, có độ dài ngắn, cao thấp khác nhau. Tất cả những cái đó được gọi là không gian và khi ta quan sát không gian mang tính chất ba chiều: Chiều dài, chiều rộng và chiều sâu. Mọi sự vật, hiện tượng và bản thân đứa trẻ đều tồn tại trong không gian và thời gian. Trong không gian có những vật thể cố định với những vị trí và thuộc tính nhất định như: Có phía trên, có phía dưới, có phía trái, có phía phải, có phía trước, có phía sau, có chỗ gần, có chỗ xa. Như vậy không gian cũng là đối tượng của hoạt động tư duy và hoạt động thực tiễn của bản thân trẻ. Vì thế cần kịp thời phát triển khả năng định hướng trong không gian ở trẻ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho trẻ thực hiện có hiệu quả các hoạt động khác nhau trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Vì vậy vấn đề dạy trẻ định hướng trong không gian đã được các nhà khoa học trên thế giới cũng như Việt Nam quan tâm nghiên cứu. Nhấn mạnh vai trò của định hướng trong không gian trong việc lĩnh hội tri thức, B.G. Ananhiep cũng khẳng định rằng: “Không có hình thức hoạt động nào của trẻ trong quá trình học tập mà trong đó sự định hướng trong không gian không là điều kiện quan trọng để lĩnh hội các tri thức cũng như hình thành và phát triển kĩ năng, kĩ xảo”. Các tác giả như: A.A.Liublinxkaia, V.X.Mukhina nghiên cứu đặc điểm phát triển sự định hướng trong không gian của trẻ em lứa tuổi mầm non. Các tác giả đã vạch ra những đặc điểm phát triển biểu tượng về các hướng không gian và sự định hướng không gian của trẻ ở các độ tuổi khác nhau. Họ khẳng định, ở giai đoạn đầu của lứa tuổi mẫu giáo trẻ định hướng được trong không gian trên cơ sở hệ thống cảm giác quy chiếu tức là trên chính cơ thể trẻ. Định hướng “trên chính mình” là nguồn gốc để trẻ nhỏ định hướng vị trí các vật khác so với trẻ. Dần dần trẻ biết sử dụng hệ toạ độ tự do với chuẩn là vật bất kì để định hướng trong không gian. Nhưng để định hướng “từ các vật” trẻ phải biết phân chia các hướng khác nhau (phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau, phía phải, phía trái) của vật, sử dụng nó làm vật quy chiếu để định hướng vị trí của các vật khác trong không gian. Tác giả A.M.Lêusia đã đi sâu nghiên cứu đặc điểm phát triển các biểu tượng về không gian và sự định hướng trong không gian của trẻ mẫu giáo. Bà cho rằng các biểu tượng không gian xuất hiện ở trẻ rất sớm và sự hình thành, 3
2. phát triển của nó có sự tham gia của tất cả các cơ quan phân tích khác nhau như xúc giác, thị giác, khứu giác. Bà cũng nghiên cứu đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo về không gian, về mối quan hệ không gian của các vật “so với mình”, và “các vật so với nhau”. Bà cho rằng: để xác định vị trí các vật xung quanh, trước tiên trẻ phải định hướng được trên chính mình (lấy mình làm gốc toạ độ) sau đó mới xác định được vị trí của đối tượng Sự định hướng trong không gian của con người được thực hiện trên cơ sở tri giác trực tiếp không gian và biểu thị bằng lời phạm trù không gian. Ví dụ: Vị trí, độ xa, mối quan hệ không gian giữa các vật. Đối với trẻ mầm non thì sự định hướng không gian được hiểu theo nghĩa hẹp là xác định vị trí. Xác định điểm đứng vị trí của bản thân so với các vật xung quanh. Xác định vị trí và diễn đạt vị trí các vật so với đối tượng khác có sự định hướng hay vị trí các đối tượng so với nhau. Khi trẻ xác định đúng vị trí của mình của bạn khác, của đồ vật giúp trẻ định hướng tốt khi di chuyển, định hướng các mối quan hệ trong không gian của thế giới xung quanh trẻ, góp phần làm chính xác và phong phú hơn vốn ngôn ngữ của trẻ, phát triển tốt hơn tư duy trực quan hình tượng và tư duy trực quan sơ đồ. Việc phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 trong hoạt động học định hướng trong không gian cho trẻ có vai trò quan trọng trong giáo dục toàn diện (Đức, trí, thể, mĩ, giáo dục lao động) cho trẻ. Rèn luyện phản xạ cho trẻ nhanh nhẹn khéo léo để nhận thức được thế giới xung quanh. Hình thành cho trẻ kỹ năng định hướng mọi vật trong không gian chính xác và rõ ràng hơn. Nó là phương tiện góp phần giáo dục cho trẻ ý thức kỷ luật, tính kiên trì, lòng ham hiểu biết, sáng tạo, biết đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, hình thành ý thức tập thể lao động. Ngoài ra nó giúp trẻ phát triển khả năng quan sát có mục đích và phát triển các thao tác tư duy. Bên cạnh đó việc học định hướng trong không gian giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là giúp trẻ hiểu và sử dụng đúng các thuật ngữ toán học trong các trường hợp cụ thể, diễn đạt mạch lạc các yếu tố và mối tương quan toán học. a) Đặc điểm nhận thức Quá trình hình thành sự định hướng trong không gian của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trường mầm non: Việc dạy trẻ mẫu giáo các nội dung định hướng trong không gian bao gồm nhiều nội dung khác nhau. Những nội dung này đã được quy định rõ trong các chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi do Bộ giáo dục và đòa tạo ban hành, giúp các giáo viên có thể dễ dàng trong việc lập kế hoạch và tiến hành dạy trẻ định hướng trong không gian. 4
3. Để việc dạy trẻ định hướng trong không gian đạt hiệu quả cao, giáo viên cũng cần xác định các phương pháp, biện pháp dạy học sao cho phù hợp với trẻ, phù hợp với sự đa dạng của nội dung chương trình giáo dục mầm non. - Trẻ 5-6 tuổi có thể hình dung không gian là một thể thống nhất. - Đã phân biệt được các vùng không gian khác nhau và các phần trong mỗi vùng đó, hiểu được tính tương đối khi định hướng trong không gian. - Trẻ thực hiện được định hướng trong không gian mà không phụ thuộc vào vị trí của bản thân, trẻ đã biết thay đổi vật chuyển trong quá trình định hướng. Trẻ xác định được mối quan hệ trong không gian giữa chúng khi chuẩn là các vật khác nhau và diễn đạt bằng lời các mói quan hệ đó. b) Lựa chọn nội dung phù hợp với khả năng Đối với trẻ 5-6 tuổi xác định vị trí của đồ vật (phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau, phía phỉa, phía trái) so với bản thân trẻ, với bạn khác, với một vật nào đó. Bên cạnh đó còn hướng dẫn trẻ định hướng di chuyển và định hướng trên mặt phẳng. Nội dung dạy trẻ MG 5-6 tuổi định hướng trong không gian. Trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi đã có khả năng xác định các hướng không gian cơ bản như phía trên – phía dưới, phía trước – phía sau, phía phải – phía trái của bản thân trẻ, không gian định hướng đã được mở rộng hơn. Tuy nhiên giáo viên cần tác động để tiếp tục phát triển cho trẻ khả năng xác định vị trí của những đối tượng xung quanh so với trẻ và vị trí của bản thân trẻ giữa những đối tượng xung quanh, mở rộng hơn nữa không gian định hướng cho trẻ. Trẻ 5 – 6 tuổi còn có khả năng xác định các hướng không gian cơ bản như phía trên – phía dưới, phía trước – phía sau của người khác. Một mặt giáo viên cần phát triển hơn nữa khả năng này của trẻ, khác cần dạy trẻ xác định phía phải – phía trái của người khác dựa trên sự xác định tay phải và tay trái của người đó. Đến cuối lớp mẫu giáo lớn giáo viên cần chú ý dạy trẻ học cách xác định vị trí đồ vật so với đồ vật khác nhằm hình thành cho trẻ kĩ năng xác định và diễn đạt bằng lời nói mối quan hệ không gian giữa các vật. Điều đó có tác dụng giúp trẻ dễ dàng thực hiện sự định hướng trong không gian với việc sử dụng hệ toạ độ tự do với chuẩn là vật bất kì. Trong thời gian trẻ học ở lớp mẫu giáo lớn, giáo viên cần tiếp tục phát triển cho trẻ kĩ năng định hướng trên mặt phẳng như: tờ giấy, tấm bảng, trang sách với việc xác định một cách chi tiết hơn các vị trí trên mặt phẳng như: góc trên bên phải, góc trên bên trái, góc dưới bên phải, góc dưới bên trái. Tiếp tục dạy trẻ định hướng và thay đổi hướng khi di chuyển. 5
4. c) Quy trình tổ chức hướng dẫn cho trẻ hoạt động định hướng trong không gian Để hình thành kiến thức định hướng trong không gian cho trẻ ta cần được tiến hành qua các giai đoạn: + Tổ chức cho trẻ làm quen với các định hướng trong không gian + Tổ chức hoạt động để trẻ lĩnh hội được kiến thức về định hướng trong không gian. + Tổ chức các hoạt động thực hành, củng cố thông qua hệ thống trò chơi. 7.1.2. Thực trạng hoạt động định hướng không gian của trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non Thanh Vân- Tam Dương- Vĩnh Phúc a) Thuận lợi Nội dung định hướng trong không gian là một nội dung khó cho cả giáo viên và trẻ do mang tính trừu tượng đòi hỏi trẻ phải tập trung chú ý định hướng, việc xác định vật chuẩn, lời nói diễn đạt các mối quan hệ trong không gian phải mạch lạc, chính xác dẫn tới tiết học dễ bị nặng nề, trẻ nhàm chán nên giáo viên rất ngại dạy nội dung này. Việc đầu tư nghiên cứu phương pháp giảng dạy, tổ chức các hoạt động định hướng trong không gian cho trẻ chưa thực sự được quan tâm đúng mức. Từ những yếu tố trên khi nghiên cứu trường mầm non Thanh vân gặp những thuận lợi và khó khăn sau: Năm học 2018-2019 nhà trường có 2 khu một khu lẻ và một khu trung tâm với tổng diện tích là 19.000m2, tổng số phòng học cho cả hai khu là 17 phòng học, Trong đó có 5 lớp 5 tuổi. Các lớp học có nhà vệ sinh khép kín sạch sẽ, thoáng mát, có đủ diện tích cho trẻ hoạt động. Khuân viên rộng rãi có tường bao quanh, sân chơi được lát gạch, đổ bê tông và có mái che với diện tích rộng, hệ thống bồn hoa cây cảnh được bố trí đẹp mắt đảm bảo đúng tiêu chí môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, năm học 2017-2018 nhà trường tham dự hội thi xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm với hệ thống các khu vực vui chơi đảm bảo an toàn cho trẻ hoạt động. Hàng năm nhà trường được SGD&ĐT, PGD&ĐT cấp phát hệ thống đồ chơi ngoài trời và một số đồ dùng phục vụ cho các hoạt động của cô và trẻ phục vụ cho lĩnh vực phát triển nhận thức đặc biệt là hoạt động định hướng trong không gian. Ngoài ra nhà trường đôn đốc giáo viên làm bổ sung thêm rất nhiều đồ dùng đồ chơi bằng các nguyên vật liệu sẵn có, đồ dùng đồ chơi làm ra đảm bảo đẹp mắt và bền nhằm phục vụ các hoạt động hàng ngày cho cô và trẻ. 6
5. Ngoài ra nhà trường được sở giáo dục đầu tư, xây dựng thêm hai dãy nhà lớp, học với diện tích rộng rãi thoáng mát ở cả khu trung tâm có 6 lớp và khu lẻ thôn Đình có 4 lớp đã đi vào sử dụng - Đối với đội ngũ giáo viên Nhà trường có tổng số 6 giáo viên 5 tuổi trong đó + Cao đẳng, đại học: 6/6 = 100 % Đội ngũ giáo viên trẻ tuổi, năng động nhiệt tình say mê yêu nghề mến trẻ, tích cực học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn. Vào các dịp hè được tham gia học bồi dưỡng chuyên môn của Sở GD&ĐT, phòng giáo dục và đào tạo và của trường mở. Dự và dạy các hoạt động chuyên môn của phòng, chuyên đề của trường, dự giờ đồng nghiệp tạo điều kiện cho giáo viên được học tập nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ. Bản thân đã được bồi dưỡng về các nội dung giáo dục cho trẻ đặc biệt là lĩnh vực phát triển nhận thức – cho trẻ làm quen với định hướng trong không gian nên đã cơ bản có kiến thức để giáo dục trẻ. - Đối với phụ huynh Nhiều phụ huynh quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức của cô và trẻ, chủ động phối hợp với giáo viên cùng giáo dục trẻ. Đã có nhiều phụ huynh nhiệt tình ủng hộ nguyên vật liệu để cô giáo cùng trẻ làm đồ dùng phục vụ cho các hoạt động trên lớp, chủ động trao đổi với cô giáo những nội dung cần dạy trẻ ở gia đình. - Đối với trẻ Trẻ được học cùng một độ tuổi, trẻ chăm chỉ đi học và biết vâng lời cô, ngoan ngoãn, chú ý học bài. b) Khó khăn Hoạt động định hướng trong không gian là một tiết học khó, đòi hỏi sự chính xác, khoa học đòi hỏi giáo viên phải nắm vững phương pháp môn học, linh hoạt sáng tạo khi tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với Toán. Khi làm đồ dùng đồ chơi giáo viên phải tính toán đến kinh phí, nguyên vật liệu khó tìm, số lượng đồ dùng đồ chơi phục vụ cho tiết học còn ít, đơn sơ và giá thành cao. - Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động giáo dục phát triển nhận thức nội dung định hướng trong không gian cho trẻ 7
6. Nhà trường chưa tổ chức được nhiều hoạt động ngoại khóa, các nội dung thực hành dạy trẻ định hướng trong không gian chưa được chú ý, đôi khi thực hiện còn mang tính hình thức Đồ dùng phục vụ cho hoạt động chưa nhiều, còn sơ sài và chưa phong phú chưa thu hút được sự tham gia của trẻ. - Đối với đội ngũ giáo viên Hoạt dộng định hướng trong không gian yêu cầu giáo viên phải đầu tư về thời gian nghiên cứu tài liệu. Bên cạnh đó giáo viên phải tìm hiểu về tính cách tâm sinh lý của trẻ từ đó biết được trẻ đang thiếu hụt vấn đề gì mới có biện pháp dạy trẻ một cách cho phù hợp. - Đối với phụ huynh Một số phụ huynh còn mải làm kinh tế nên không có nhiều thời gian quan tâm đến con và chưa hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục định hướng không gian cho trẻ. Một số phụ huynh có quan điểm sai về giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, cho rằng nội dung đó là không cần thiết trẻ còn nhỏ chưa cần cung cấp, khi nào lớn trẻ sẽ tự biết. - Đối với trẻ + Khả năng nhận thức của trẻ chưa đồng đều, hầu hết trẻ là con em nông thôn nên việc được tiếp cận với các hướng trong không gian qua nhiều hình thức là hạn chế chủ yếu là cô giáo cung cấp kiến thức còn thực tế ở gia đình phụ huynh chưa để ý đến. + Một số trẻ suy dinh dưỡng yếu về thể lực nên ít vận động không hòa đồng cùng các bạn. Ngược lại một số trẻ lại quá hiếu động, hay đùa nghịch, thường xuyên nói chuyện trong giờ học. + Trẻ bị ảnh hưởng nhiều bởi cuộc sống hiện đại như mạng Internet, chơi game, hoạt hình không có nội dung giáo dục, trong khi các bậc phụ hynh quá nuông chiều và cho trẻ xen thường xuyên. Từ những thuận lợi khó khăn trên tôi tiến hành khảo sát trẻ ngay từ khi bắt đầu áp dụng sáng kiến. * Số liệu điều tra trước khi thực hiện Trong khi dạy trẻ 5 tuổi xác định vị trí trong không gian, tôi gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân là do tiết học khô khan, khó hiểu còn dập khuôn máy móc bài bản của trình tự tiết học. Đầu năm học 2018 – 2019 tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ kết quả như sau 8
7. Biểu 1: Khảo sát đầu năm học trẻ trường MN Thanh Vân Số Xếp loại Tiêu chí trẻ Tốt % Khá % TB % Yếu % Hứng thú tham gia các hoạt động định hướng 37 22,4 46 28 53 32,1 29 17,5 trong không gian Nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía 165 41 24,7 54 32,8 56 34 14 8,5 trước, phía sau của bản thân Nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía 33 20 51 31 47 28,4 34 20,6 trước phía sau của đối tượng khác Kết quả trên cho thấy tỉ lệ trẻ đạt khá tốt trong tiêu chí hứng thú tham gia hoạt động định hướng trong không gian của trẻ chưa cao chỉ chiếm 22,4%. Tiêu chí nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau của bản thân tốt chỉ đạt có 24,7%, trong khi tiêu chí nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía trước phía sau của đối tượng khác lại quá thấp 20%. Trong khi đó tỷ lệ trẻ trung bình và trẻ yếu ở các tiêu chí lại chiếm tỷ lệ khá cao lên đến 20,6% trẻ yếu. Những năm trước tôi đã nghiên cứu một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong đó có nội dung định hướng trong không gian, tuy nhiên đề tài tôi làm rất rộng với nhiều nội dung, nội dung định hướng trong không gian cho trẻ chỉ là một nội dung rất nhỏ của đề tài. Nên trong quá trình thực hiện và áp dụng tại trường nội dung định hướng trong không gian và kết quả đạt được còn hạn chế. Do một số biện pháp đưa ra chủ yếu tập trung vào bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng cho giáo viên 5 tuổi chưa chú ý nâng cao chất lượng hoạt động và chưa chú ý tới kết quả trên trẻ cũng như chưa phát huy được tính tích cực nhận thức từ hoạt động học định hướng trong không gian. 9
8. 7.1.3. Thực trạng hoạt động định hướng không gian của trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non Tam Dương- huyện Tam Dương- Vĩnh Phúc * Thuận lợi Luôn nhận được sự quan tâm của PGD&ĐT cùng với sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường luôn hỏi han và khảo sát tình hình thực tế cơ sở vật chất tại các lớp xem cần bổ sung cơ sở vật chất nào để phục vụ các hoạt động giáo dục trẻ tốt hơn. - Đối với trẻ Trẻ được học theo đúng độ tuổi và trẻ đến lớp rất đều đặn. Đa số trẻ được học qua 4 tuổi nên trẻ rất ngoan, đoàn kết biết giúp đỡ nhau và có nền nếp, biết vâng lời cô giáo. - Đối với cô Khối 5 tuổi có 3 giáo viên trình độ ĐH: 3= 100% Giáo viên có trình độ chuyên môn ham học hỏi, còn rất trẻ tuổi nhiệt tình năng động tích cực học hỏi kinh nghiệm, tích cực trang trí môi trường lớp học sạch đẹp hấp dẫn đối với trẻ. - Đối với Phụ huynh Đa số phụ huynh là viên chức nhà nước vàlàm kinh doanh buôn bán nhỏ nên điêu kiện kinh tế gia đình khá giả, một số phụ huynh nhận thức tốt về tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ nội dung định hướng trong không gian nên đã quan tâm đến việc giáo dục của con và đã đồng tình ủng hộ nhà trường mua sắm một số trang thiết bị cần thiết, thường xuyên trao đổi về nội dung giáo dục để cùng tham gia giáo dục cho trẻ đạt hiệu quả tốt nhất trong lĩnh vực toán đặc biệt là nội dung định hướng trong không gian. * Khó khăn - Trường mầm non Tam Dương đã được xây dựng từ lâu, diện tích trường không được rộng, khuân viên trật trội, nhà lớp học không khép kín, khu vệ sinh dùng chung đã bị xuống cấp. - Số trẻ trong lớp đông, diện tích lớp học trật trội có ảnh hưởng đến việc giáo dục trẻ. Cơ sở vật chất mặc dù đã được quan tâm đầu tư tuy nhiên trang thiết bị phục vụ hoạt động vẫn còn ít, chưa đa dạng, phong phú, chưa hấp dẫn trẻ. - Kỹ năng tuyên truyền của giáo viên chưa đồng đều làm ảnh hưởng đến chất lượng truyền thông, công tác phối hợp còn sơ sài, không phù hợp và chưa được cập 10
9. nhật thông tin kịp thời dẫn đến hiệu quả chưa cao, chưa thu hút được sự quan tâm và đáp ứng thông tin của các bậc cha mẹ và cộng đồng. Giáo viên chưa tận dụng tối đa các hoạt động để giáo dục cho trẻ nội dung định hướng trong không gian - Các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng khả năng tiếp thu của trẻ không đồng đều. Trẻ được bố mẹ ông bà chiều chuộng, sống trong môi trường được bao bọc nên còn dựa dẫm, ỷ nại chưa có thói quen tự lập. Bên cạnh đó một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc định hướng trong không gian cho con em mình, vẫn còn tình trạng quá nuông chiều con, chiều theo ý muốn, sở thích của trẻ 1 cách vô điều kiện trong mọi hoạt động Biểu 2: Khảo sát trẻ trường mầm non Tam Dương (lần 1đầu năm) Số Xếp loại Tiêu chí trẻ Tốt % Khá % TB % Yếu % Hứng thú tham gia các hoạt động định hướng 19 24 19 24 28 35,4 13 16,6 trong không gian Nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, 24 30,3 24 30,3 25 31,6 6 7,8 phía dưới, phía trước, 79 phía sau của bản thân Nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía trước 21 26,5 24 30,3 26 33 8 10,2 phía sau của đối tượng khác Kết quả trên cho thấy tỉ lệ trẻ đạt khá tốt trong tiêu chí hứng thú tham gia hoạt động định hướng trong không gian của trẻ tuy tốt hơn trường mầm non Thanh Vân song vẫn còn thấp chỉ chiếm 24%. Tiêu chí nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau của bản thân tỷ lệ tốt khá cao hơn một chút =30,3%, trong khi tiêu chí nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía trước phía sau của đối tượng khác tỷ lệ khá tốt lại thấp =26,5%. 11
10. Nhìn vào 2 biểu trên tôi nhận thấy việc định hướng trong không gian của trẻ còn nhiều hạn chế, tỉ lệ trẻ đạt khá tốt ở các tiêu chí là chưa cao. Ta thấy rõ rằng khả năng của trẻ phát triển không đồng đều ở 2 trường khá rõ nét (trường mầm non Tam Dương trực thuộc thị trấn do vậy sự phát triển về mọi phương diện theo nhịp điệu cuộc sống trên thực tế là phát triển hơn trường mầm non Thanh Vân trực thuộc vùng nông thôn nên nhận thức của trẻ về mọi phương diện kém hơn. Chính bởi sự khác biệt trên là một giáo viên chủ nhiệm bản thân tôi luôn trăn trở phải tìm ra những biện pháp giáo dục trẻ định hướng trong không gian như thế nào để đạt được kết quả khả quan hơn. 7.2. Về khả năng áp dụng của sáng kiến Chính vì vậy, để nâng cao tính tích cực nhận thức ở trẻ trong hoạt động học định hướng trong không gian tôi đã tìm tòi nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp thực hiện, nhằm nâng cao nội dung dạy trẻ định hướng trong không gian. Bước 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc phát huy tính tích cực nhận thức trong hoạt động học định hướng trong không gian cho trẻ ở trường mầm non. Bước 2: Tìm hiểu sâu hơn thực trạng việc phát huy tính tích cực nhận thức trong hoạt động học định hướng trong không gian cho trẻ Trường mầm non Thanh Vân và trường mầm non Tam Dương huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc. Bước 3: Xây dựng hệ thống biện pháp: Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch đưa các nội dung giáo dục định hướng trong không gian cho trẻ theo chương trình của Bộ GD&ĐT ban hành Biện pháp 2: Xây dựng môi trường tạo điều kiện cho trẻ làm quen với hoạt động định hướng trong không gian Biện pháp 3: Sưu tầm và làm đồ dùng đồ chơi phục vụ tiết dạy Biện pháp 4: Tạo nhiều cơ hội cho trẻ trải nghiệm thông qua các hoạt động khác nhau Cụ thể các biện pháp như sau: 7.2.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch đưa các nội dung giáo dục định hướng trong không gian cho trẻ theo chương trình của Bộ GD&ĐT ban hành Kế hoạch có thể là kế hoạch dài hạn cho cả năm, một học kì; có thể là kế hoạch ngắn hạn (1 tuần), một bài hoặc một hoạt động.Việc lập kế hoạch phụ thuộc vào từng cơ sở vật chất của mỗi trường và mỗi giáo viên. Chẳng hạn, xây dựng kế hoạch năm phải dựa trên mục đích của quá trình cho trẻ định hướng trong không 12
11. gian, dựa trên những hiểu biết về nhu cầu phát triển của mỗi trẻ cũng như đặc điểm cụ thể của từng nhóm. Kế hoạch năm cho phép lồng ghép các hoạt động khác vào hoạt động dạy trẻ định hướng trong không gian như hoạt động tạo hình, làm quen văn học, giáo dục thể chất, giáo dục âm nhạc Đối với giờ học định hướng trong không gian, giáo viên cần phải xác định rõ mục đích của giờ học để lựa chọn phương pháp, phương tiện dạy phù hợp. Để phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ, giáo viên phải dự tính hoạt động nào trong giờ học, nhiệm vụ nào ngoài giờ học và sử dụng hình thức nào để tổ chức hoạt động định hướng trong không gian một cách hiệu quả. Sau đó, lựa chọn, sắp xếp theo một hệ thống hợp lý, trên cơ sở nâng dần mức độ khó của nhiệm vụ nhận thức. Mỗi hoạt động được lựa chọn cần đáp ứng các yêu cầu sau: - Hoạt động phải tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên thực hiện hoàn thành nhiệm vụ dạy học cho trẻ nội dung định hướng trong không gian. - Trẻ được luyện tập và phát triển sự hiểu biết, trí tuệ của mình. - Nhiệm vụ trong hoạt động nhận biết đòi hỏi trẻ nỗ lực suy nghĩ, vượt khó, sử dụng kiến thức kĩ năng để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Các hoạt động phải có sự kết hợp giữa tính học tập, nghiêm túc với tính vui tươi hài hước sôi động. Vì vậy các hoạt động nên tổ chức dưới hình thức trò chơi để thu hút sự tham gia của trẻ. - Kế hoạch phải lập trên bình diện rộng để cho phép giáo viên và trẻ tự lựa chọn nội dung, đồ dùng dạy học, hình thức tiến hành. 7.2.2. Biện pháp 2: Xây dựng môi trường tạo điều kiện cho trẻ làm quen với hoạt động định hướng trong không gian Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi có nguồn thông tin phong phú, khuyến khích tính độc lập và khả năng hoạt động tích cực ở trẻ.Tuy nhiên, môi trường hoạt động của trẻ không đồng nhất với môi trường giáo dục. Yếu tố cốt lõi trong môi trường hoạt động là những giá trị, kinh nghiệm chuẩn mực cần chọn lọc mà trẻ cần chiếm lĩnh như tri thức, kĩ năng, chuẩn mực hành vi đạo đức chứa đựng tiềm năng trở thành động cơ bên trong của trẻ. Chỉ có những giá trị nào thích hợp với đặc trưng của trẻ mầm non mới trở thành đối tượng hoạt động của trẻ.Trong môi trường giáo dục lại có nhiều môi trường hoạt động khác nhau.Ở môi trường hoạt động thì vai trò chủ thể tích cực của trẻ và vai trò hướng dẫn của cô giữ vai trò quan trọng. 13