Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm non

1. 3 4 Nhận xét, phân biệt được những hành vi 10/25 40% nên, không nên đối với môi trường. 5 Có ý thức tận dụng vật liệu phế thải để 11/25 44% sáng tạo làm đồ chơi. Từ những nhận thức và thực trạng nêu trên, tôi đã mạnh dạn đưa ra: “Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non” III. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: Từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi đã xây dựng một số biện pháp như sau: Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường theo từng chủ đề thông qua các hoạt động. Căn vào thông tư số 51/2020/TT- BGDĐT ngày 31 tháng 12 năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình Giáo dục mầm non ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, căn cứ vào kế hoạch giáo dục năm học cho trẻ 5-6 tuổi, dựa vào tình hình của lớp, khả năng thực tế của trẻ tôi đã lựa chọn các nội dung, hoạt động để đưa vào kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ theo từng chủ đề như sau: + Chủ đề Trường mầm non. + Chủ đề Bản Thân. + Chủ đề Gia đình. + Chủ đề Nghề nghiệp. + Chủ đề Phương tiện giao thông. + Chủ đề Nước và các hiện tượng tự nhiên. + Chủ đề Thế giới thực vật. + Chủ đề Thế giới động vật. + Chủ đề Quê hương đất nước. Các chủ đề tôi xây dựng nội dung, phương pháp giáo dục nhằm hướng đến mục tiêu nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ cụ thể như sau: * Chủ đề Bản thân: + Phương pháp thảo luận kết hợp xem tranh ảnh về: Ảnh hưởng của môi trường sạch, bẩn ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, các cách phòng tránh khi gặp môi trường bị ô nhiễm.
2. 4 Ví dụ: Đề tài “Môi trường xung quanh bé” tôi cho trẻ về nhóm cùng thảo luận tranh và đưa ra ý kiến của mình: môi trường thế nào là sạch, thế nào là bẩn, làm thế nào để có môi trường sạch? + Phương pháp trò chuyện giải quyết tình huống về: Những vật dụng và nơi nguy hiểm. Ví dụ: Tôi cho trẻ xem các đoạn clip hoặc xây dựng các tình huống về những vật dụng gây nguy hiểm cho trẻ và những nơi nguy hiểm trẻ không được đến để trẻ cùng nhau giải quyết tình huống, từ đó trẻ sẽ rút ra được bài học kinh nghiệm cho bản thân. + Xây dựng lịch trực nhật của lớp: Quy định phân công trẻ trực nhật luân phiên theo tổ; quy định công việc của tổ trực nhật hàng ngày. Ví dụ: Hàng ngày trẻ sẽ xem lịch trực nhật của lớp học mà sẽ thực hiện công việc như: Chuẩn bị bàn ăn, sắp xếp đồ chơi, lau dọn các góc chơi gọn gàng ngăn nắp, xếp gối chuẩn bị giờ ngủ. Từ đó hình thành cho trẻ ý thức được sự gọn gàng ngăn nắp rất cần thiết cho cuộc sống. + Phương pháp tổ chức trò chơi: Thông qua các trò chơi nhằm củng cố kiến thức về những hành vi tích cực hoặc tiêu cực trong bảo vệ môi trường. Ví dụ: Chơi lô tô “ai đúng, ai sai” (bé vẽ mặt cười vào những hành vi đúng, vẽ mặt buồn vào những hành vi sai trong bảo vệ môi trường). + Hoạt động tạo hình: Thể hiện ý thức bảo vệ môi trường của trẻ thông qua việc tái sử dụng các nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho nhu cầu vui chơi của trẻ. Ví dụ: Làm búp bê bằng hộp sữa, làm quà tặng sinh nhật bạn bằng giấy catton. Bé vẽ tranh đề tài “Bảo vệ môi trường”. + Phương pháp thực hành: Trẻ thực hành những kỹ năng đã được học để bảo vệ sức khỏe của bản thân. Ví dụ: Bé lau mặt, rửa tay 6 bước theo bộ y tế, đeo khẩu trang, đội nón. + Tuyên truyền: Vận động phụ huynh mang vỏ hộp, sách báo cũ đến lớp cho trẻ học chơi. Bé vẽ tranh đề tài “Bảo vệ môi trường”
3. 5 * Chủ đề Gia đình: + Thảo luận về: Môi trường trong gia đình bé (kết hợp xem ảnh gia đình do trẻ mang đến), các biện pháp bảo vệ môi trường trong gia đình bé. Ví dụ: Đề tài “Môi trường trong gia đình của bé”, tôi giao nhiệm vụ cho trẻ làm một ngày cùng mẹ bảo vệ môi trường trong gia đình bé. Trẻ sẽ làm những việc trong khả năng của mình như: bỏ rác đúng nơi quy định, phân loại rác, cất dọn đồ chơi sau khi chơi... Tôi sẽ nhờ phụ huynh quay phim hoặc chụp hình của trẻ lại để vào hoạt động học cùng nhau thảo luận về những hành vi bảo vệ môi trường trong gia đình bé. + Hoạt động khám phá: Thí nghiệm túi ni-lông khi chôn lấp, rác thải làm ô nhiễm môi trường. Ví dụ: Qua hoạt động khám phá “Túi ni-lông” giáo dục trẻ hạn chế sử dụng túi ni-lông và tái sử dụng khi cần thiết. + Quan sát: Những người thân trong gia đình thu gom và phân loại rác hàng ngày; quan sát nhắc nhở người thân trong gia đình tiết kiệm điện bằng cách tắt các thiết bị khi không sử dụng. + Tạo hình: Làm vòng tặng mẹ từ ống hút và tạp chí cũ, vẽ ngôi nhà lý tưởng của bé. + Thực hành: Tiết kiệm điện tắt đèn, quạt khi không sử dụng. + Lao động: Sắp xếp và dọn dẹp đồ dùng cá nhân, đồ chơi của bé trong gia đình gọn gàng. + Tuyên truyền: Trao đổi với phụ huynh về những yêu cầu và những bài tập lao động cô giao về nhà, nắm bắt kết quả thực hiện của trẻ thông qua phụ huynh. Bé tái sử dụng túi nilon để đựng quần áo
4. 6 Các hoạt động ở trên được xây dựng dựa trên nguyên tắc: - Nội dung giáo dục phù hợp với chủ đề. - Những nội dung từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. - Đảm bảo hoạt động cá nhân xen kẽ hoạt động tập thể. Nội dung giáo dục nhằm phát huy tính tự giác, tinh thần tập thể, gương mẫu trong việc giữ gìn vệ sinh lớp học, vệ sinh nơi công cộng cho trẻ. Biện pháp 2: Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày Nói đến bảo vệ môi trường nó có vẻ cao siêu với trẻ mầm non, nhưng nó không hề khó khi ta áp dụng chỉ đơn giản là lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày của trẻ giúp trẻ “ Học mà chơi, chơi mà học”. a. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua hoạt động học - Hoạt động khám phá: Đề tài: “Cây xanh quanh bé” tôi dùng biện pháp sau: Cho trẻ chuẩn bị đồ dùng bằng vỏ hộp sữa chua cho trẻ làm thí nghiệm “Trồng cây’’trẻ được tự tay gieo trồng và mục đích là trẻ được thực hành, tìm hiểu và hàng ngày quan sát chăm sóc để trẻ biết quá trình phát triển của cây, từ đó trẻ sẽ biết được lợi ích của cây xanh làm cho không khí trong lành để chúng ta thở, giáo dục trẻ bảo vệ cây xanh. Sau hoạt động khám phá tôi cho trẻ đọc những bài hát, bài thơ, câu đố, hò vè... về các loài cây để khắc sâu ý thức bảo vệ cây xanh. Bé tái sử dụng hộp sữa chua để trồng cây - Hoạt động tạo hình: Tôi thường xuyên tổ chức cho trẻ cắt, dán làm bộ sưu tập “Chúng em bảo vệ môi trường” theo từng tổ, từng nhóm từ những tạp chí cũ. Từ những cuốn tạp chí trẻ tìm được những hình ảnh đúng và những hình ảnh chưa đúng về việc bảo vệ môi trường của mọi người. Vào những giờ hoạt động góc hay hoạt động chiều từ bộ sưu tập ấy trẻ có thể kể thành những câu chuyện về bảo vệ môi trường mà trẻ liên tưởng tới.
5. 7 Qua tiết học trẻ còn biết cách phối hợp cùng với các bạn dọn dẹp đồ dùng, vệ sinh lớp học sau khi tham gia hoạt động. Đề tài “Làm quà lưu niệm bằng vật liệu phế thải” chuẩn bị vật mẫu của cô là bông hoa làm từ vỏ đậu phộng đã ăn, đồ dùng của trẻ là vỏ kẹo, ống hút, hột hạt, giấy làm thiệp, giấy màu. Qua tiết học trẻ biết được đâu là vật liệu phế thải, biết các hình thức có thể làm ra các loại sản phẩm từ những loại vật liệu phế thải. Trẻ tận dụng và phối hợp các vật liệu phế thải đã qua sử dụng để làm thành các loại thiệp, hoa, quà tặng người thân và mọi người xung quanh. Từ đó giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, không vứt rác bừa bãi, biết tiết kiệm không lãng phí với những loại phế thải có ở xung quanh. Ví dụ: Đề tài “Bé làm xe ô tô” cô chuẩn bị cho trẻ những vỏ hộp sữa đã được rửa sạch, hỏi trẻ ý tưởng làm được những gì từ vỏ hộp sữa. Cô cho trẻ thực hiện ý tưởng làm xe ô tô từ vỏ hộp sữa và chơi cùng sản phẩm mình tạo ra. Bé tái sử dụng hộp sữa để làm đồ chơi Bé tạo hình từ lá cây
6. 8 - Hoạt động làm quen văn học: Trẻ được đọc thơ, nghe nhiều câu chuyện về thiên nhiên tươi đẹp, những việc làm có lợi, có hại tới môi trường, nguyên nhân ô nhiễm môi trường, tác hại của môi trường ô nhiễm đến sức khỏe con người. Bài thơ: Không vứt rác ra đường Cái bánh có lá gói Quả chuối vỏ rất trơn Dẫm phải là ngã luôn Nhớ bỏ vào thùng rác. Qua bài thơ trẻ biết được tác hại của việc vứt rác bừa bãi ra đường có ảnh hưởng đến bản thân và những người khác. Tôi giáo dục trẻ không vứt rác bừa bãi, biết giữ gìn vệ sinh ở nhà, ở trường lớp cũng như ở nơi công cộng. - Hoạt động âm nhạc (nghe nhạc, hát, vận động theo nhạc): Trẻ hiểu một số nội dung bài hát, bài múa thể hiện môi trường sạch đẹp, về những việc làm có lợi cho môi trường. Ví dụ: Qua bài hát “Em yêu cây xanh” trẻ biết được lợi ích của cây xanh đối với con người từ đó trẻ có những việc làm tốt như: trồng nhiều cây xanh, không ngắt cành bẻ lá cây, biết chăm sóc và bảo vệ cây xanh. Có những buổi âm nhạc biểu diễn, các bé trong lớp sẽ được biểu diễn âm nhạc và chia sẻ về những việc làm chung tay góp sức bảo vệ môi trường. Từ đó, tôi nghĩ rằng các bé của tôi sẽ hiểu dần và có ý thức nhiều hơn trong việc bảo vệ môi trường. b. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua hoạt động ngoài trời Hoạt động ngoài trời là hoạt động phải đảm bảo tính tích cực hoạt động của trẻ làm giàu và củng cố kiến thức cho trẻ về môi trường xung quanh, giáo dục cho trẻ những thói quen hành vi của mình nơi công cộng. Thông qua các bảng biểu có trong sân trường như: bỏ rác đúng nơi qui định, đi nhẹ nói khẽ, cấm bứt hoa bẻ cành, cấm giẫm lên cỏ, cấm hút thuốc để trẻ khắc sâu ý thức bảo vệ môi trường. Tôi còn cho trẻ quan sát về các loại rau ở trong vườn trường trẻ sẽ được nói lên những gì mà trẻ thấy đặc điểm của các loại rau, lợi ích của chúng như thế nào? Làm thế nào để chúng ta có rau ăn hàng ngày? Nếu không tưới nước và nhổ cỏ cho rau thì chuyện gì sẽ xảy ra? Vì sao?... Với những câu hỏi mở như vậy trẻ sẽ đưa ra ý kiến của mình từ đó trẻ thể hiện tính độc lập cá nhân, mạnh dạn hơn, tự tin hơn. Đồng thời kích thích được tính ham hiểu biết của trẻ. Hoạt động quan sát, ngắm hoa ở sân trường giúp trẻ phát triển tình cảm xã hội yêu thích cái đẹp, yêu thích thiên nhiên khơi gợi ý thức muốn chăm sóc, bảo vệ thiên nhiên.
7. 9 Bé chăm sóc cây xanh trong sân trường Bé ngắm hoa trong sân trường Bé chơi với lá cây
8. 10 c. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua hoạt động góc Qua hoạt động góc trẻ được trực tiếp chơi, biết sắp xếp đồ chơi ở góc chơi của mình, biết cách xưng hô và giao tiếp theo vai chơi vì vậy giáo viên cần tổ chức thường xuyên, tùy theo từng chủ đề mà chuẩn bị các góc chơi cho phù hợp, trong khi chơi cô cùng nhập vai chơi cùng trẻ giúp cho trẻ biết vai mình đang chơi, việc mình đang làm và hoàn thành nhiệm vụ. Khi trẻ chơi cô giao lưu với trẻ, động viên trẻ giao lưu các góc chơi giúp trẻ mạnh dạn . Ở các góc chơi của lớp tôi thường gắn những nội quy nho nhỏ giúp trẻ thực hiện đúng theo nội quy của từng góc chơi. Ví dụ: Ở góc học tập tôi dán các hình ảnh về các quyển sách, các đồ dùng vào từng ô để cho trẻ biết được ô đó để sách gì, đồ dùng gì nhằm giúp trẻ không để sách, đồ dùng lung tung vào các ô khác Để từ đó hình thành cho trẻ các thói quen lao động tự phục vụ như: lau dọn, sắp xếp gọn gàng đồ dùng, đồ chơi, không vứt rác, vứt đồ chơi bừa bãi, biết tiết kiệm nước trong sinh hoạt hàng ngày. Có ý thức giữ gìn môi trường sạch đẹp, biết chia sẻ hợp tác với bạn bè và những người xung quanh có phản ứng đúng với các hành vi làm bẩn hay phá hoại môi trường. Giáo dục môi trường vào hoạt động góc được tiến hành xuyên suốt toàn bộ hoạt động từ trưng bày đến thu dọn đồ chơi . Bé lau dọn góc chơi, rửa đồ chơi
9. 11 d. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua hoạt động lao động tập thể Phân nhóm trẻ, giao nhiệm vụ cho từng nhóm tìm kiếm và sưu tầm các đồ dùng, nguyên liệu để làm các sản phẩm tập thể. Biện pháp này giúp trẻ biết phối hợp hoạt động với bạn và có ý thức làm việc theo nhóm. Khi tổ chức các hoạt động này tôi cho trẻ trải nghiệm, trao đổi với nhau. Sau đó tôi lắng nghe ý kiến của trẻ, động viên, khuyến khích, tạo điều kiện cho trẻ được thực hiện ý tưởng của mình. Ví dụ: tôi cho trẻ ngồi thành từng nhóm, sau đó tôi đến từng nhóm hỏi trẻ có những nguyên liệu gì (vỏ chai nước ngọt, lá cây ) hôm nay con định làm gì? các bạn trong nhóm làm những công việc đó như thế nào? Con có thấy khó khăn gì khi thực hiện ý tưởng của mình không? Vào giờ sinh hoạt chiều tôi luôn tận dụng thời gian để giáo dục trẻ thói quen trực nhật cuối ngày theo nhóm, cùng nhau chăm sóc góc thiên nhiên của lớp, sắp xếp, lau dọn kệ đồ chơi, nhắc nhở bạn cùng nhau thực hiện tốt công việc của nhóm. Với biện pháp này sẽ giúp trẻ có tinh thần làm việc tập thể, đua nhau cùng làm, bạn nào cũng muốn góp công sức của mình vào những công việc của nhóm để được cô giáo khen. Bé hoạt động nhóm làm báo tường đề tài “Hãy bảo vệ môi trường” e. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua hoạt động sinh hoạt hàng ngày Giờ đón trẻ - trò chuyện sáng: Cô quan sát và nhắc nhở trẻ cất dồ dùng cá nhân vào nơi quy định một cách ngay ngắn, gọn gàng. Nhắc nhở trẻ bỏ rác vào đúng nơi quy định (buổi sáng nếu trẻ mang bánh kẹo đến ăn). Cô trò chuyện với trẻ: Hôm nay ai đưa trẻ đến lớp? Đi bằng phương tiện gì? Vậy khi đi đường các con phải làm gì để không phải hít thở khói xe thải ra? (đeo khẩu trang, đeo kính, đội nón ).
10. 12 Giờ ăn cơm: Cô giáo dục trẻ biết ăn hết suất, không để thừa, bị rơi vãi cơm. Khi ăn xong trẻ biết xếp chén, muỗng, vào nơi quy định một cách gọn gàng. Sau đó trẻ xúc miệng, lau miệng, tôi dạy trẻ thói quen tiết kiệm nước bằng cách lấy ca hứng nước, không vặn vòi nước chảy liên tục. Nêu gương và trả trẻ: Khen ngợi những hành vi tốt của trẻ đã thực hiện có ý nghĩa bảo vệ môi trường: tiết kiệm nước khi rửa tay, rửa chân. Chú ý nhắc nhở những trẻ: để đồ dùng, đồ chơi chưa gọn gàng, rửa tay còn để vòi nước chảy to, lãng phí nước Để giúp trẻ có những kiến thức, kỹ năng thực hành bảo vệ môi trường phù hợp với khả năng của trẻ, điều quan trọng là giáo viên phải luôn luôn gương mẫu để trẻ làm theo, luôn có ý thức hướng dẫn và nhắc nhở trẻ kiên trì thực hiện những việc làm hàng ngày có ý nghĩa bảo vệ môi trường. Trên cơ sở đó giáo dục trẻ biết yêu quý, gần gũi với môi trường và đánh giá các hành vi tốt, xấu của con người trong việc chăm sóc bảo vệ môi trường. Từ đó tôi cũng đưa ra kế hoạch trực nhật và lịch phân công trực nhật để giúp trẻ biết được công việc của mình trong ngày. Tôi đã cùng trẻ xây dựng bảng phân công trực nhật trong tuần, vừa kết hợp củng cố nhận biết con số, thứ trong tuần và số lượng các bạn trực nhật. Cô tuyên dương bé có hành vi tốt bảo vệ môi trường Biện pháp 3: Hướng dẫn trẻ làm đồ chơi sáng tạo từ nguyên phế liệu giảm ô nhiễm môi trường Bên cạnh những biện pháp vừa kể trên tôi trao đổi với các bạn đồng nghiệp suy nghĩ, tìm kiếm, lựa chọn những mẫu đồ dùng, đồ chơi đơn giản được tận dụng từ nguyên vật liệu thải bỏ để hướng dẫn trẻ cùng thực hiện. Sưu tầm thêm các mẫu đồ chơi trên mạng internet, sách báo, tạp chí giáo dục mầm non để làm phong phú hơn đồ dùng đồ chơi tại lớp cho trẻ.
11. 13 Tổ chức cho trẻ cùng làm đồ dùng đồ chơi với cô từ nguyên liệu phế thải để trẻ được trải nghiệm, hiểu được giá trị của những phế thải tưởng chừng như không sử dụng vào việc gì. Trẻ cảm thấy hứng thú hơn khi mình được trải nghiệm và tạo ra được sản phẩm. Với các giờ hoạt động tạo hình, tôi thường tạo sân chơi cho trẻ bằng cách tổ chức hoạt động thi vẽ tranh về bảo vệ môi trường, tuy trẻ khả năng vẽ còn chưa được tốt nhưng rất nhiều trẻ đã thể hiện được ý tưởng của mình như vẽ về bạn đang nhặt rác, vẽ về cảnh con sông bị ô nhiễm . Ngoài ra tôi còn cùng trẻ tận dụng những đồ phế thải như các vỏ chai, vỏ lon để tái sử dụng thành các đồ chơi trong hoạt động học, hoạt động chơi Trong thời gian vừa qua cô và trò chúng tôi đã làm được rất nhiều đồ chơi từ nguyên vật liệu phế thải như: các con vật từ vỏ hộp sữa chua, cây xanh bằng ống chỉ . Bé chơi góc xây dựng với những đồ chơi tự làm: Hũ nhựa làm các con vật, ống chỉ, bià catton làm cây xanh, hoa, cỏ. Đồ chơi ở góc chữ viết: Làm từ các hũ sữa yakun, cắt làm những con bạch tuột có gắn các chữ cái trẻ đã học. Trẻ dùng que câu chữ học theo yêu cầu của cô.