Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non

1. Năm học 2023-2024 đến nay tôi được nhà trường phân làm công phụ trách lớp 4 tuổi B tôi luôn trăn trở và suy nghĩ làm thế nào để có phương pháp truyền đạt cho trẻ một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường một cách tốt nhất, và dạy dưới hình thức nào, chính vì vậy tôi đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu và tìm ra “Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non” Nhằm đưa ra một số biện pháp giúp trẻ được phát triển những ý thức bảo vệ môi trường một cách toàn diện cho trẻ. Khi áp dụng đề tài tôi đã có những thuận lợi, và những khó khăn sau. * Thuận lợi: - Trường, lớp rộng rãi, thoáng mát, có hệ thống thoát nước phù hợp, nước và rác thải được xử lý hợp vệ sinh và kịp thời. - Các thùng rác có nắp đậy, có thùng đựng rác vô cơ, và thùng đựng hữu cơ, khu vực tập trung rác thải xa lớp học, đặt ở nơi phù hợp, rác thải được lấy đi trong ngày. - Phụ huynh ủng hộ mọi hoạt động của trường, lớp nhất là phong trào tặng và trồng cây xanh, phân loại rác, vệ sinh môi trường khuân viên của nhà trường *Khó khăn: - Một số phụ huynh chưa hiểu kỹ về tầm quan trọng việc vệ sinh môi trường đối với sức khỏe con người và nhất là với lứa tuổi trẻ mầm non chưa thật sự quan tâm đến việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường, vứt rác đúng nơi quy định, đi vệ sinh không đúng nơi quy định, trẻ hay ngắt lá hái hoa. - Chưa lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào mọi lúc mọi nơi, trẻ chưa thể hiện các thái độ, hành vi bảo vệ môi trường của mình nên nhận thức của trẻ bị hạn chế. Trên đây là bảng khảo sát khi chưa áp dụng “Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non” tổng số trẻ tôi khảo sát là 35 trẻ, tỷ lệ đạt chưa cao. Bảng khảo sát khi chưa vận dụng biện pháp
2. TT Các hành vi đánh giá Kết quả đánh giá Tỷ lệ % Số lượng trẻ đạt được 1 Biết cất dọn đồ dùng, lau đồ dùng, đồ chơi 21/35 60% sắp xếp đồ dùng, đồ chơi gọn gàng cùng cô. 2 Biết giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, vệ sinh 22/35 63% trường lớp, vệ sinh cá nhân 3 Biết tự giác gom rác, biết phân loại rác hữu 24/35 68% cơ và rác vô cơ 4 Biết chăm sóc và bảo vệ cây, chăm sóc và bảo 22/35 63% vệ môi trường 5 Biết tiết kiệm nước khi sử dụng, và tắt khi 27/35 77% không sử dụng 6 Biết nhắc nhở mọi người không vứt rác bừa 24/35 68% bãi xuống ao hồ sông ngòi - Từ những vấn đề trên tôi đã thực hiện. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ tại lớp mình thông qua những biện pháp sau. 2. Biện pháp 2.1. Mục đích Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non mục đích nhằm phát triển ở trẻ những kiến thức, thái độ, hành vi của trẻ đối với môi trường xung quanh. Việc áp dụng lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường giúp giáo viên thực hiệc các nội dung giáo dục mọi lúc mọi nơi một cách nhạy bén, linh hoạt, không trùng lặp, không gây
3. quá tải, tận dụng nguồn nguyên vật liệu phế thải có sẵn để biến những dụng cụ dạy và học đơn giản nhưng mang tính khoa học và sáng tạo để trẻ thực hành và trải nghiệm một cách thoải mái và không gượng ép. Kết hợp cùng phụ huynh tham gia nhiều phong trào xây dựng môi trường trong sạch, tham gia đóng góp phế liệu làm đồ dùng đồ chơi. Phụ huynh hiểu được ý nghĩa của việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. 2.2. Các biện pháp Biện pháp 1: Xây dựng giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua các chủ đề vào các hoạt động giáo dục. Nói đến bảo vệ môi trường có vẻ như cao siêu với trẻ, nhưng không hề khó khi tôi áp dụng đơn giản là lồng ghép qua các hoạt động hàng ngày của trẻ giúp trẻ “ Học mà chơi, chơi bằng học”. Dựa vào tình hình của lớp, khả năng thực tế của trẻ tôi đã lựa chọn các nội dung, hoạt động tích hợp để đưa vào kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ theo từng chủ đề như sau: Với chủ đề “Trường Mầm non”. Ngay ngày đầu tiên trẻ đến trường tôi giới thiệu cho trẻ các khu vực trong trường, như các khu vệ sinh vệ sinh nam, nữ, thùng đựng rác hữu cơ, và thùng đựng rác vô cơ, nơi bỏ rác đúng nơi quy định. Việc vứt rác đúng quy định sẽ góp phần cho môi trường xanh sạch đẹp, khi trẻ đã hiểu biết về bảo vệ môi trường, trẻ sẽ hình thành kỹ năng tốt như: Sắp xếp đồ dùng ngăn nắp, vứt rác đúng quy định, chăm sóc và bảo vệ cây xanh .. Ví dụ: Chủ đề Bản thân và Gia đình. Đề tài : Khám phá khoa học: “Nhận biết môi trường gia đình” bao gồm các phòng ở, nhà vệ sinh, sân vườn, nguồn nước, các đồ dùng và sự sắp đặt trong gia đình. Quan sát qua băng hình hoặc tranh ảnh, và đàm thoại về môi trường sạch và môi trường bẩn khác nhau như thế nào, giúp trẻ phân biệt được môi trường sạch, môi trường bẩn.
4. Môi trường sạch được thể hiện: Các phòng ở, nhà vệ sinh, chuồng gia súc, sân vườn, nguồn nước, các đồ dùng được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, không bụi, không khói và không có tiếng ồn. Môi trường bẩn được thể hiện: Nhà ở, sân vườn không được quét dọn, đồ dùng đồ chơi không được lau chùi và sắp xếp gọn gàng, bụi bẩn. Sau khi trẻ phân biệt được môi trường sạch, môi trường bẩn trẻ hiểu được ích lợi khi sống trong môi trường sạch, tác hại sẽ ra sao khi sống trong môi trường bẩn, cô và trẻ cùng trò chuyện về công việc của trẻ ở nhà. Cô giáo dục trẻ luôn giữ gìn vệ sinh thân thể sạch sẻ, rửa tay bằng xà bông, sát khuẩn tay biết giúp đỡ bố mẹ sắp xếp dọn dẹp nhà cửa, biết chăm sóc cây, như tưới nước, lau lá cây cắt tỉa lá vàng, nhổ cỏ. Ví dụ: Chủ đề thực vật: Khi tổ chức hoạt động tìm hiểu một số loại quả, ngoài cho trẻ được trải nghiệm với mùi, vị tôi còn giáo dục trẻ khi ăn quả biết rửa sạch, gọt vỏ trước khi ăn, ăn xong phải biết bỏ vỏ vào thùng rác. Hoặc cho trẻ dạo chơi ngoài trời: Quan sát cây cảnh có trong sân trường và ích lợi của các loại cây. Chăm sóc cây xanh và trồng thêm một số cây trong vườn trường. Trò chuyện và quan sát sự trưởng thành của cây, cây xanh cho chúng ta bóng mát, giúp cho không khí trong lành, vì vậy các con phải biết chăm sóc cây xanh và trồng thêm một số cây trong vườn trường. Ví dụ: Chủ đề tết và mùa xuân: Cô và trẻ cùng trò chuyện về những hoạt động của trẻ trong những ngày tết giáo dục trẻ khi đi chơi tết, đến những nơi công cộng không vứt rác bừa bãi, không bẻ cành lộc, ngắt hoa ngày tết. Ví dụ: Chủ đề các phương tiện giao thông: Cô giúp trẻ hiểu được một số quy định và các hành vi văn minh khi tham gia giao thông. Trẻ nắm được phương tiện giao thông thải ra khói bụi gây ra ô nhiễm môi trường: Như xe ô tô, xe máy, tàu hỏa, thải khói vào không khí gây ô nhiễm môi trường.
5. Ví dụ: Chủ đề: Nước và các hiện tượng tự nhiên: Với đề tài “Sự kỳ diệu của không khí” tôi cung cấp cho trẻ biết được đặc điểm không khí, không màu, không mùi, không vị, không khí có ở đâu, biết một số tác dụng của không khí cũng như một số yếu tố gây ô nhiễm không khí và giáo dục cho trẻ một số ý thức bảo vệ môi trường trong không khí. Ví dụ: Chủ đề động vật Đề Tài: Khám phá khoa học “Một số động vật sống dưới nước” cô cho trẻ cùng quan sát thí nghiệm với 2 con cá ở 2 bình nước khác nhau “Bình nước sạch và bình nước bẩn” cho trẻ nhận xét về sự tồn tại của hai con cá đó. Giáo dục trẻ không được vứt rác xuống ao, hồ, sông ngòi làm ô nhiễm nguồn nước ảnh hưởng sự sinh sản của các động vật và môi trường sống của con người. Để kích thích sự khám phá tìm tòi của trẻ, tôi cũng luôn chú ý tạo cho trẻ môi trường lớp học sạch đẹp thân thiện, trang trí các nội dung giáo dục theo chủ đề. Ở các góc chơi của lớp tôi thường gắn những nội quy nho nhỏ giúp trẻ thực hiện đúng theo nội quy của từng góc chơi. Qua những biện pháp đơn giản cô giúp trẻ hiểu và phân biệt được đâu là môi trường sạch, môi trường bẩn và các tác hại khi sống trong môi trường bẩn để từ đó có các nhận thức bảo vệ môi trường và bảo vệ sức khỏe trẻ. Như vậy việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua các chủ đề phong phú, đa dạng giúp trẻ có những kiến thức hiểu biết về chăm sóc cho bản thân, về môi trường xung quanh gần gũi với bản thân. Trẻ biết lau dọn, sắp xếp gọn gàng đồ dùng, đồ chơi, không vứt rác, vứt đồ chơi bừa bãi. Đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết rửa tay sau khi đi vệ sinh xong, biết tiết kiệm nước trong sinh hoạt hàng ngày, biết sống vì môi trường, bảo vệ và giữ gìn môi trường, có thái độ đúng với môi trường một cách tích cực và hiệu quả. *Biện pháp 2: Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động khác + Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động vui chơi.
6. Hoạt động vui chơi mang tính tích hợp cao trong giáo dục trẻ, thông qua các trò chơi phân vai, trẻ đóng vai và thể hiện các công việc của người làm công tác bảo vệ môi trường như: Trồng cây, chăm sóc cây, nhặt rác xung quanh khu vực của lớp mình .. Ví dụ: Trong giờ chơi hoạt động ở các góc: Góc phân vai: Gia đình: Phải dọn dẹp nhà cửa, lau chùi nền nhà sạch sẽ, quét màng nhện trong nhà, quần áo gấp gọn gàng, ngăn nắp, đi mua đồ dùng gia đình giữ gìn không rơi vỡ, nhắc nhở mọi người phải sống tiết kiệm, trước khi ăn phải rửa tay. Góc xây dựng: Xây dựng công viên cây xanh, sắp xếp đồ dùng ngăn lắp hợp lý. Góc thiên nhiên: Bác làm vườn chăm sóc vườn cây, lau lá, nhổ cỏ, tưới cây, nhặt lá khô, trồng cây, gieo hạt, chơi với cát nước, chơi xong phải rửa tay, chân bằng xà phòng. + Thông qua hoạt động lao động Ví dụ: Các buổi thứ 6 cuối tuần tôi cho trẻ lao động vệ sinh môi trường xung quanh trường lớp như:
7. Tổ 1: Lau đồ dùng, đồ chơi, sắp xếp đồ chơi đúng nơi quy định. Tổ 2: Thu gom rác xung quanh trường
8. Tổ 3: Chăm sóc góc thiên nhiên + Thông qua hoạt động lễ hội và giáo dục mọi lúc mọi nơi. Các hoạt động hàng ngày như ăn, ngủ, vệ sinh cũng là một cơ hội để các bé được trải nghiệm. Trẻ tự chăm sóc, vệ sinh cá nhân sạch sẽ cũng là một cách để bảo vệ môi trường xung quanh trẻ. Vì vậy, việc để cho trẻ tự trải nghiệm những hoạt động vệ sinh cá nhân cũng có vai trò lớn trong việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường.
9. Ví dụ: Cho trẻ trò chuyện về lễ hội đình làng, cho trẻ xem video, cô giáo dục trẻ đến lễ hội không được vứt rác bừa bãi, phải bỏ rác đúng nơi quy định Hoặc ngày tết Nguyên Đán cô phát động phong trào “Tết trồng cây” cô cùng trẻ sưu tầm cây xanh, cây cảnh về trồng, và cùng trẻ tổ chức tưới và chăm sóc cây. Ngoài ra cô giáo vận dụng mọi lúc mọi nơi để giáo dục trẻ. + Ứng dụng công nghệ thông tin qua chuyên đề trường Trong giai đoạn hiện nay, việc ứng dụng và sử dụng công nghệ thông tin vào công tác giảng dạy là vô cùng quan trọng, sử dụng công nghệ thông tin giúp cho trẻ có tư duy trực tiếp để phát huy tính tích cực của trẻ, trẻ hứng thú bao nhiêu thì kết quả đạt được càng lớn. Tôi cho trẻ chơi trò chơi phân loại rác, nhiệm vụ của trẻ bấm chuột và kéo, thả, tìm những đồ phế thái vào thùng rác tương ứng, tìm những loại rác hữu cơ bỏ vào thùng rác hữu cơ, rác nhựa bỏ thùng nhựa, rác kim loại bỏ thùng kim loại... Khi chơi trò chơi này trẻ rất thích thú và giúp có ý thức bảo vệ môi trường hơn. Hình ảnh các bé đang chơi trò chơi phân loại rác trên máy
10. Ngoài những biện pháp trên tôi còn sưu tầm những tài liệu nói về môi trường và tôi sử dụng vào những giờ đón, trả trẻ tôi thường mở trên ti vi cho trẻ xem như những hình ảnh như: Tệ nạn chặt phá rừng, lũ lụt, thiên tai, dịch cúm gia cầm, đốt rừng lấy củi... Rồi những hình ảnh trẻ em tắm nước bẩn. Bên cạnh đó tôi sưu tầm những hình ảnh mang tính giáo dục treo ở góc tuyên truyền như: Trẻ rửa tay đúng dưới vòi nước, rửa mặt sạch sẽ...hình ảnh bé tắt quạt, ti vi để tiết kiệm điện, quét rác đổ vào thùng, bé tưới cây xanh cùng cô, bé ngồi xe máy bịt khẩu trang và đội mũ bảo hiểm qua những hình ảnh đó tôi có thể tiến hành ứng dụng dạy trẻ trên tiết học hoặc trong các hoạt động để khắc sâu kiến thức giáo dục môi trường cho trẻ. *Biện pháp 3: Làm đồ dùng từ nguyên vật liệu, phế liệu và qua sử dụng. Những nguyên liệu phế liệu đã qua sử dụng, nếu để tồn đọng nhiều cũng gây ra ô nhiễm môi trường, vì vậy tôi tận dùng những phế liệu đó để làm đồ dùng, đồ chơi, để phục vụ cho hoạt động giáo dục, vừa làm sạch môi trường. Ví dụ: Bình nước xả vải cũng làm thành cái bàn ủi ngộ nghĩnh, chai nước suối thì trở thành những chiếc ly xinh xắn, hệ thống lọc nước làm từ chai nước suối, còn chậu hoa đáng yêu này được làm từ chai nước lau sàn nhà, những hộp sữa làm thành những con vật ngộ nghĩnh, Những lắp chai gắn các chữ cái, và số, Những hộp sữa làm thành cây tre trăm đốt.. Tạo một môi trường học tập tốt có hiệu quả là một môi trường phát huy được trí tưởng tượng, sáng tạo cho trẻ. Chính vì vậy tôi luôn luôn cố gắng tận dụng các nguyên vật liệu có sẵn để tạo ra những đồ dùng đồ chơi đẹp hấp dẫn cùng trẻ trang trí xung quanh lớp với nhiều màu sắc, kích thước khác nhau theo chủ đề. Việc trẻ được sưu tầm các tranh ảnh, hình trang trí sắp xếp lớp học cùng cô tạo môi trường học tập thu hút sự chú ý, hấp dẫn lôi cuốn trẻ, giúp trẻ nhớ nội dung bài học lâu hơn. *Biện pháp 4: Phối kết hợp với cha mẹ học sinh trong công tác giáo dục ý thức bảo vệ môi trường.
11. Cha mẹ trẻ là nguồn động viên khích lệ với tôi tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh trong công tác giáo dục ý thức bảo vệ môi trường là một giải pháp không thể thiếu khi giáo dục cho trẻ. - Thông qua buổi họp phụ huynh đầu năm, - Tuyên truyền qua trang nhóm lớp zalo, facebook, cổng thông tin điện tử, truyền thanh xã - Trang trí tranh ảnh bảo vệ môi trường trong và ngoài lớp học, bằng góc tranh ảnh ngoài cửa lớp học, tìm và tải trên mạng các bài báo, phóng sự nêu cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân rồi dán vào bảng tin của lớp. Vào những lúc đón, trả trẻ trao đổi với cha mẹ học sinh về ý thức bảo vệ môi trường của mỗi chúng ta không chỉ ở trong gia đình, mà còn ở làng, xã. Trẻ sẽ trở thành những nhà giám sát khi nhắc nhở ông bà, cha mẹ phải biết tiết kiệm nước, tắt điện sau khi dùng xong. Khi các con thực hiện những hành động bảo vệ môi trường, bố mẹ nên dành cho con những lời khen để khích lệ, tạo hứng thú. Tôi cùng cha mẹ học sinh trao đổi về phân loại rác thải. Việc dạy trẻ vứt rác đúng nơi quy định và phân loại rác thải cũng là cách giáo dục trẻ bảo vệ môi trường cho trẻ. Cha mẹ học sinh và cô giáo nên giúp trẻ phân loại rác thải như thế nào là hợp lý và vứt rác đúng nơi quy định. Tuyên truyền, vận động cha mẹ học sinh về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong cuộc sống hàng ngày và nhắc nhở phụ huynh cùng tham gia thực hiện bằng khẩu hiệu “Mỗi người hãy trồng thêm một cây xanh là thêm một hành động bảo vệ môi trường”. Qua đó tôi thường cùng trẻ trò chuyện về ích lợi của cây xanh: Cây xanh đóng góp rất lớn trong việc bảo vệ bầu khí quyển, làm cho không khí trong lành, làm giảm ô nhiễm môi trường, giảm bụi, giảm tiếng ồn, cây xanh trồng ở rừng còn giúp ngăn chặn lũ lụt ngoài ra cây xanh còn cung cấp nhiều hoa thơm quả ngọt. Làm tốt công tác vận động hỗ trợ của cha mẹ học sinh về nguồn nguyên vật liệu, phế liệu bỏ đi để giáo viên tận dụng, hướng dẫn các bé làm đồ chơi đơn giản cho mình và