Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 24 - 36 tháng

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 24 - 36 tháng

1. 4 của lớp mình, từ đó, đưa ra các hoạt động điều chỉnh đến từng cá nhân trẻ. Tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ đòi hỏi người giáo viên phải có sự chuẩn bị đầy đủ kĩ càng từ việc chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, xây dựng kế hoạch đến tổ chức hoạt động (Cần chuẩn bị những gì? Xây dựng kế hoạch tổ chức những hoạt động gì? Trong chủ đề nào? Chơi tự do, hay trong hoạt động có chủ đích? Phải chuẩn bị những đồ dùng, đồ chơi nào?...). Thực tế cho thấy, việc tổ chức hoạt động nhận thức cho trẻ nhà trẻ còn rất nhiều hạn chế. Giáo viên vẫn chưa biết cách tận dụng đồ dùng đồ chơi cho trẻ hoạt động, chưa chuẩn bị các hoạt động nào sẽ cho trẻ thực hiện, việc nhận biết về thế giới xung quanh của trẻ thì vô cùng rộng lớn. Trẻ 24 - 36 tháng đa phần là mới đến trường, mọi hoạt động của trẻ còn mang tính tự phát, trẻ đang trong giai đoạn tiền “khủng hoảng tuổi lên ba”, cái tôi cá nhân của trẻ rất cao, trẻ thích làm những gì trẻ muốn, không thể gò ép trẻ theo một khuôn mẫu nhất định. Vì vậy, ở lứa tuổi này, việc phát triển nhận thức cho trẻ gặp rất nhiều khó khăn. Muốn trẻ tập trung chú ý, bắt buộc giáo viên phải thiết kế ra các hoạt động phù hợp và lôi cuốn trẻ. Với trẻ 24 - 36 tháng, hoạt động với đồ vật chính là hoạt động chủ đạo, nó có vai trò quyết định đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Thông qua các hoạt động, trẻ được hoạt động với đồ vật nhiều hơn, linh động hơn và thực tế hơn. Trẻ lĩnh hội, nhận thức về thế giới quan một cách tự nhiên. Thông qua hoạt động giáo dục nhận thức, trẻ nhận biết về bản thân và thế giới xung quanh một cách tự nhiên và hiệu quả nhất. Giáo dục nhận thức cho trẻ có thể diễn ra mọi lúc, mọi nơi và tập trung nhất trong hoạt động có chủ đích và hoạt động góc. Thực tế cho thấy mỗi trẻ có khả năng nhận thức khác nhau. Có trẻ nhận thức rất nhanh những nội dung giáo viên truyền tải. Nhưng bên cạnh đó, có những trẻ không chịu để ý và lĩnh hội những kiến thức mà giáo viên cung cấp. Do đó, hoạt giáo dục nhận thức vẫn chưa thực sự mang lại hiệu quả cao. Một thực tế nữa là trẻ 24 - 36 tháng rất ham học hỏi, cái gì trẻ cũng muốn biết, muốn hỏi, và khi hỏi, trẻ mong muốn người lớn phải trả lời luôn. Tôi thường xuyên tổ chức cho trẻ các hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ để theo dõi trẻ và nắm bắt được những tâm tư suy nghĩ của trẻ: Trẻ có hứng thú với cái
2. 5 gì? Và làm thế nào để có thể cho trẻ lĩnh hội được một các tự nhiên, hiệu quả nhất về bản thân và thế giới xung quanh. Việc lên kế hoạch, hình thức tổ chức, chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, đặt ra mục tiêu cụ thể trước khi cho trẻ hoạt động đều được tôi nghiên cứu một cách tỉ mỉ. Ngay từ đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát về tình trạng nhận thức của trẻ tại lớp mình phụ trách, khảo sát về thực trạng của giáo viên tổ nhà trẻ trong hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ vào tháng 9/2022 và thu được kết quả sau: Bảng 1: Khảo sát về tình trạng nhận thức đầu năm học (tháng 9/2022) Lớp A1 (Khảo sát 20 trẻ 24 - 36 tháng) Số trẻ đạt (trẻ) Tỷ lệ Tỷ lệ Trung Tỷ lệ Chưa Tỷ lệ Nội dung Tốt Khá % % bình % đạt % - Trẻ thích tìm hiểu về thế 1 5% 5 25% 4 20% 10 50% giới xung quanh - Trẻ có sự nhạy cảm của 1 5% 3 15% 8 40% 8 40% các giác quan - Trẻ có khả năng quan sát, nhận xét, ghi nhớ và diễn đạt 0 0 3 15% 5 25% 12 60% hiểu biết bằng những câu đơn giản - Trẻ có một số hiểu biết cơ bản về bản thân và thế giới 2 10% 3 15% 5 25% 10 50% xung quanh - Trẻ hứng thú, tích cực tham gia các hoạt động phát 3 15% 5 25% 5 25% 7 35% triển nhận thức Từ kết quả khảo sát tình trạng thực tế trên, tôi thấy khả năng quan sát, nhận xét, ghi nhớ và diễn đạt hiểu biết bằng những câu đơn giản cả trẻ còn thấp chỉ đạt loại Khá là 15 % (3/20 trẻ), đạt trung bình là 25 % (5/20 trẻ) và chưa đạt là 60% (12/20 trẻ), có hiểu biết cơ bản về bản thân và thế giới xung quanh chỉ đạt loại Tốt là 10% (2/20 trẻ), Khá 15 % (3/20 trẻ), đạt trung bình là 25 % (5/20 trẻ) và chưa đạt là 50% (10/20 trẻ). Sự nhạy cảm của các giác quan đạt
3. 6 Tốt là 5% (1/20 trẻ), Khá 15 % (3/20 trẻ), đạt trung bình là 40 % (8/20 trẻ) và chưa đạt là 40% (8/20 trẻ). Trẻ thích tìm hiểu về thế giới xung quanh đạt Tốt là 5% (1/20 trẻ), Khá 25 % (5/20 trẻ), đạt trung bình là 20 % (4/20 trẻ) và chưa đạt là 50% (10/20 trẻ). Trẻ hứng thú, tích cực tham gia các hoạt động phát triển nhận thức đạt Tốt là 15% (3/20 trẻ), Khá 25 % (5/20 trẻ), đạt trung bình là 25 % (5/20 trẻ) và chưa đạt là 35% (7/20 trẻ) Như vậy, từ kết quả khảo sát trên có thể thấy tình trạng nhận thức của trẻ lớp tôi phụ trách là còn thấp. Để nâng cao chất lượng giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, tôi cần điều chỉnh, bổ sung thêm đồ dùng, đồ chơi phù hợp cho trẻ, nhằm giúp trẻ, lôi cuốn trẻ tham gia hoạt động giáo dục phát triển nhận thức. Ngoài ra, tôi còn tiến hành khảo sát thực trạng của 8 giáo viên của tổ nhà trẻ trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 24 - 36 tháng vào đầu năm học (tháng 9/2022) và thu được bảng sau Bảng 2: Khảo sát thực trạng giáo viên trong việc tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 24 - 36 tháng (Khảo sát 8 giáo viên tổ Nhà trẻ vào tháng 9/2022) Số giáo viên đạt Nội dung Tỷ lệ Tỷ lệ Trung Tỷ lệ Chưa Tỷ lệ Tốt Khá % % bình % đạt % - Giáo viên biết xây dựng kế hoạch giáo dục phát triển nhận 3 37,5 3 37,5 2 25 0 0 thức cho trẻ 24 - 36 tháng - Giáo viên biết tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận 2 25 3 37,5 3 37,5 0 0 thức cho trẻ 24 - 36 tháng - Giáo viên biết tạo môi trường giáo dục phát triển nhận thức 3 37,5 4 50 1 12,5 0 0 cho trẻ 24 - 36 tháng - Giáo viên biết sáng tạo đồ dùng, đồ chơi giáo dục phát triển 2 25 3 37,5 3 37,5 0 0 nhận thức cho trẻ 24 - 36 tháng
4. 7 Từ kết quả khảo sát có thể thấy, thực trạng tổ chức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ của 8 giáo viên trong tổ còn chưa cao. Có 2 - 3 giáo viên (25 - 37,5 %) là đạt loại tốt các nội dung khảo sát. Có 3 - 4 giáo viên (37,5 - 50 %) đạt loại Khá. Có 1 - 3 /8 giáo viên (12,5 - 37,5 %) đạt ở mức độ trung bình. Từ thực trạng khảo sát trên trẻ, khảo sát giáo viên trong tổ của mình và thực tế trường lớp, một câu hỏi được đặt ra là tôi cần phải làm gì để nâng cao chất lượng giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 24 - 36 tháng? 2. Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến Bằng sự tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, trên cơ sở thực tế nghiên cứu, tôi đã xây dựng và sử dụng một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ như sau: Biện pháp 1: Tạo môi trường để trẻ được phát triển nhận thức mọi lúc mọi nơi. Môi trường có ý nghĩ vô cùng to lớn trong sự phát triển toàn diện của trẻ nói chung và phát triển nhận thức cho trẻ nói riêng. Môi trường là những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến mọi hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ. Nó chính là yếu tố quan trọng góp phần đạt dc các mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ mầm non. Nó bao gồm môi trường vật và môi trường xã hội: Các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, là không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của trẻ chính là môi trường vật chất trong trường mầm non. Chính môi trường vật chất này đã tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ được thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện các mặt thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mĩ, tình cảm kĩ năng xã hội. Để tạo được môi trường vật chất tốt cho trẻ, tôi tiến hành trang trí, thiết kế các góc hoạt động của trẻ theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm” như trang trí các góc có nhiều bài tập mở, linh hoạt trong việc cho trẻ tự lấy và cất đồ dùng đò chơi, có ko gian để trưng bày sản phẩm, trẻ có nhiều cơ hội hoạt động tích cực, các góc chơi không còn mang tính hình thức trang trí, minh họa. Để làm được điều này, tôi tích cực làm đồ dùng đồ chơi tự tạo tại góc bế em, góc sách truyện, để trẻ dễ dàng tiếp cận với đồ chơi và được chơi theo ý thích của mình.
5. 8 Ví dụ ở góc bế em, trẻ rất hứng thú chơi trò chơi bán hàng với những mặt hàng (bánh, kẹo, đồ ăn tự tạo). Hay ở góc sách truyện, trẻ thoải mái lựa chọn xem và thao tác với bộ sách tìm hiểu về môi trường xung quanh. Và thông qua các thao tác trực tiếp trên các góc trang trí, trẻ được tham gia bằng tất cả các giác quan (nghe, nói, nhìn, sờ ) phát triển sự nhạy cảm của các giác quan. Các bé lớp A1 tích cực tham gia hoạt động góc Trẻ thích thú xem bộ sách tìm hiểu môi trường xung quanh
6. 9 Trẻ được thường xuyên chơi, quan sát, thực hành, phát triển khả năng quan sát, nhận xét, ghi nhớ và diễn đạt hiểu biết bằng những câu đơn giản, có một số hiểu biết cơ bản về bản thân và thế giới xung quanh đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu phát triển nhận thức cho trẻ 24 - 36 tháng trong chương trình giáo dục mầm non. Các bé lớp A1 đang nắp nút chai cho các phương tiện giao thông Ngoài việc tạo môi trường vật chất cho trẻ tích cực hoạt động, tôi còn tạo môi trường xã hội đặc biệt cho trẻ. Bằng cách tạo các mối quan hệ và tương tác giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xung quanh. Đây là môi trường vừa mang tính chất sư phạm vừa mang tính chất gia đình. Trẻ được tương tác nhiều với giáo viên, với bạn bè, với những người xung quanh. Đối với trẻ càng bé, việc rèn luyện các kĩ năng nhận biết trẻ gặp nhiều khó khăn, trẻ rất mau chán và cũng rất mau quên. Có những kĩ năng chúng ta dạy trẻ ngày hôm nay, nhưng đến ngày mai là trẻ có thể quên luôn. Vì vậy, tôi đã suy nghĩ và tạo ra thật nhiều cơ hội cho trẻ thực hành những kĩ năng đó. Việc tạo nhiều cơ hội cho trẻ thực hành không có nghĩa là ngày nào cũng bắt trẻ thực hiện đi, thực hiện lại một kĩ năng nào đó, mà thông qua hoạt động hằng ngày của trẻ, tôi tạo điều kiện cho trẻ có thể phát triển nhận thức mọi lúc, mọi nơi.
7. 10 Ví dụ: trong hoạt động đón trẻ tôi có thể hỏi trẻ “Đây là cái gì? Chiếc áo của con có màu gì? Ai mua cho con nhỉ? Thông qua việc trò chuyện với trẻ, một cách tự nhiên, trẻ có nhận thức về chiếc áo mà trẻ mặc: tên gọi, màu sắc Trẻ trả lời cô tên gọi, màu sắc chiếc áo trẻ đang mặc trong giờ đón trẻ Khi trẻ uống nước, tôi cũng trò chuyện với trẻ về chiếc cốc, trẻ rất hứng thú trả lời các câu hỏi của cô giáo. (Cái gì đây nhỉ? Chiếc cốc này dùng để làm gì? Khi bị rơi xuống đất cốc có bị vỡ không? Vì sao nhỉ?) Trẻ trả lời cô cái cốc khi trẻ lấy cốc uống nước
8. 11 Khi trẻ được trực tiếp tham gia khám phá môi trường trong chính lớp học và ngoài lớp học của mình, trẻ có cảm giác thích thú khi tìm hiểu về thế giới xung quanh mình. Trẻ khám phá môi trường xung quanh trong hoạt động ngoài trời Trẻ tìm hiểu và chơi với mô hình ô tô dưới sân trường
9. 12 Trẻ quan sát và cho bạn Hươu sao ăn lá cây Việc tạo môi trường để trẻ được phát triển nhận thức mọi lúc mọi nơi đã giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo, hình thành những kĩ năng cần thiết cho cuộc sống, trẻ được tham gia một cách tích cực, chủ động và độc lập hơn nữa trong quá trình khám phá thế giới xung quanh, được thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ tự khám phá một cách tích cực, chủ động để trải nghiệm và phát triển, phát huy tối ưu những tiềm năng sẵn có của bản thân. Biện pháp 2: Sáng tạo và sử dụng hiệu quả một số đồ dùng đồ chơi nhằm tạo hứng thú cho trẻ trong các hoạt động phát triển nhận thức Đối với trẻ 24 - 36 tháng, việc giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ có đạt hiệu quả cao hay không phụ thuộc rất nhiều vào hứng thú tham gia hoạt động của trẻ. Trẻ thích thú tham gia hoạt động thì mới lĩnh hội được các kiến thức về bản thân và môi trường xung quanh. Trẻ tự giác hoạt động với các đồ vật, đồ chơi, dần hình thành những kĩ năng nhận biết cho trẻ. Các giác quan của trẻ được sử dụng để nhận biết về thế giới xung quanh. Một câu hỏi được đặt ra là làm thế nào để tạo được hứng thú cho trẻ? Ngoài khả năng sư phạm khéo léo, nhẹ nhàng của giáo viên, tôi đã sử dụng những cách sau:
10. 13 Trẻ rất hay tò mò về những gì mới và lạ, trẻ dễ bị thu hút bởi những đồ chơi đẹp, bắt mắt Vì vậy, ngoài việc sử dụng những vật thật cho trẻ khám phá tìm tòi, tôi đã lên kế hoạch làm một số đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu phế thải nhằm tạo hứng thú cho trẻ trong các hoạt động phát triển nhận thức. Để thực hiện tốt biện pháp này, tôi chủ động nghiên cứu kĩ về đặc điểm nhận thức của trẻ, để từ đó lên kế hoạch cụ thể theo từng chủ đề, từng tuần, từng ngày và từng hoạt động. Ngoài những đồ dùng, đồ chơi có sẵn tôi tận dụng những nguyên vật liệu ở dạng phế liệu sẵn có ở địa phương như: Thùng catton, xốp, đĩa video cũ, giấy báo có trang bìa quảng cáo, chai nhựa, vỏ hộp sữa, sữa chua, vỏ ngao, khối gỗ, nhựa mex tất cả những nguyên vật liệu cần đảm bảo an toàn, không gây độc hại, không sắc nhọn, không nặng nề đối với trẻ. Tôi dùng bìa cát tông, vỏ hộp sữa, bình nhựa làm ra một số đồ dùng trong gia đình như: Nồi cơm điện, máy xay sinh tố, ấm trà, giỏ, bàn ghế, mũ, tủ lạnh, máy giặt... Đặc biệt, việc chuẩn bị đồ dùng cần phải phù hợp với nội dung chủ đề. Ví dụ: Chủ đề “Mẹ và những người thân yêu của bé” tôi chuẩn bị bìa cát tông, vỏ hộp sữa, các vỏ hộp nhựa để làm các đồ dùng gia đình cho trẻ hoạt động. Qua quá trình hoạt động với những đồ chơi tự tạo đó, trẻ lĩnh hội được những kiến thức cơ bản về các đồ dùng, đồ chơi trong gia đình và hiểu được công dụng của chúng. Ví dụ: Khi trẻ thao tác với đồ chơi nấu ăn, trẻ hiểu được đặc điểm công dụng của chúng như bát để ăn cơm, nồi để nấu cơm canh, máy giặt để giặt quần áo, tủ lạnh để đựng đồ ăn. Ở chủ đề “Đồ chơi của bé” khi dạy trẻ nhận biết 2 màu xanh và đỏ, tôi đã làm những mô hình ô tô bằng bìa catong cho trẻ chơi và nhận biết màu sắc, đặc điểm của ô tô (màu xanh hay màu đỏ, ô tô có những bộ phận gì?...)
11. 14 Trẻ chơi với mô hình ô tô màu xanh, màu đỏ Ở chủ đề “Bé có thể đi khắp nơi bằng phương tiện gì”, tôi nghiên cứu làm và sưu tầm những đồ chơi về mô hình các phương tiện giao thông: tàu hỏa, thuyền buồm, xe xích lô, ca nô máy bay, cột đèn giao thông, đèn cao áp bằng vỏ hộp, vỏ chai, ống mút, thìa nhựa Trẻ tìm hiểu mô hình ngã tư đường phố