Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy tốt - Học tốt môn Thể dục ở Trường Tiểu học

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy tốt - Học tốt môn Thể dục ở Trường Tiểu học

1. làm việc ngoài trời. Như vậy, nó lại có điều kiện để cho các em học sinh quan sát cảnh vật xung quanh một cách tùy thích sau thời gian ngồi học trong phòng, dù giáo viên có nhắc nhở chăng nữa thì cũng giới hạn ở mức độ nào đó và kết quả học tập của các em không như sự mong muốn của giáo viên. Trong giờ học thể dục chủ yếu là tập luyện vì thế các nội dung được lặp đi lặp lại nhiều lần. Mà hệ thần kinh của trẻ em lứa tuổi tiểu học chưa bền vững, nếu thực hiện lặp lại nhiều lần nội dung nào đó sẽ gây chán nản cho học sinh. Vậy làm thế nào để tạo được giờ học không bị nhàm chán với những suy nghĩ trăn trở của một người giáo viên tôi nhận thấy rằng khi dạy học sinh theo phương pháp cũ thì bên cạnh những học sinh yêu thích giờ thể dục, vì các em được vui chơi và không phải học những tiết Toán, Tiếng việt căng thẳng, còn có một số em tập chỉ để mà tập vì các em không có hứng thú tập luyện, các em bị phân tán tư tưởng, uể oải, không tập trung, miễn cưỡng học mà thôi, các em không thấy rõ tầm quan trọng, lợi ích của việc tập luyện thể dục có tác động đến sức khoẻ của chính bản thân mình để giúp cho việc học tập các môn khác được tốt hơn. Trước thực trạng đó sau một thời gian nghiên cứu dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Sở Giáo dục tôi đã mạnh dạn đưa âm nhạc vào trong giờ học thể dục nhằm tạo cho học sinh hứng thú tập luyện, tạo không khí sôi nổi hưng phấn. Đối với lứa tuổi thiếu nhi các nhạc sĩ đã viết tặng các em hàng ngàn bài hát hay. Những bài hát ấy đã nâng bước các em đến trường, động viên các em trong học tập, phấn đấu và rèn luyện, giáo dục các em lòng tự hào, niềm kính yêu quê hương, yêu đất nước. Lớp lớp tuổi thơ đã được nuôi lớn tâm hồn trong những bài ca tiếng hát. Những bài ca ấy đã có chỗ xứng đáng trong sự nghiệp chăm sóc, giáo dục tuổi thơ. Đó chính là hành trang để các em bước vào thế kỉ mới với sự phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần. 2. Cơ sở thực tiễn. Trường Tiểu học Đông Hợp có vị trí quan trọng, nằm tiếp giáp với thị trấn Đông Hưng, trung tâm kinh tế, chính trị của huyện Đông Hưng; mật độ dân số đông, thêm lượng học sinh các vùng tiếp giáp sang học nên áp lực cho trường không hề nhỏ. Hiện nay, trường được bố trí 13 phòng học, 1 phòng tin học, 1 thư viện, 1 hội trường và các phòng làm việc khác... Trường được bố trí 1 khu đất nhỏ hẹp để tập luyện, học tập môn thể dục. Việc sử dụng âm nhạc trong các bài tập thể dục thể thao có ý nghĩa rất quan trọng; tuy nhiên cần phải sử dụng một cách hợp lý và phù hợp với nội dung bài tập, thời gian tập và lứa tuổi học sinh. Nếu quá lạm dụng âm nhạc thì rất có thể sẽ đạt kết quả ngược với sự mong muốn của người sử dụng. Sau đây là một số phương pháp sử dụng âm nhạc trong các bài tập thể dục thể thao. + Việc đầu tiên là lựa chọn bài hát cho phù hợp. Nên sử dụng các bài hát mà các em đã được học trong các tiết âm nhạc của trường, những bài hát dễ thuộc có nhịp 2-4 mang giai điệu vui tươi nhí nhảnh của tuổi học trò. 3
2. + Xác định nội dung tập luyện để lựa chọn bài hát cho phù hợp về nội dung, giai điệu, tiết tấu. Ví dụ: Khi khởi động đầu giờ thì lựa chọn loại nhạc gây cảm giác sôi nổi, hào hứng hoặc khi thả lỏng thì chọn những bài hát có nhịp điệu chậm, nhẹ nhàng hoặc bài hát có kết hợp múa phụ hoạ giúp thả lỏng cơ khớp. + Tuỳ từng bài tập mà thể hiện kết hợp liên khúc, một bài hát hoặc chỉ một số câu trong bài hát. Ví dụ: Đối với bài tập thể dục phát triển chung thì sử dụng liên khúc nhiều bài hát, nhưng khi chuyển đổi hình thì chỉ cần sử dụng một bài hát. + Không lạm dụng quá nhiều các bài hát trong một giờ tập sẽ làm cho học sinh mệt mỏi và gây cảm giác như một giờ âm nhạc. + Nên căn cứ vào yêu cầu của bài để sử dụng nhạc vào lúc nào cho hợp lý. Ví dụ: không sử dụng ghép nhạc khi học sinh bắt đầu học nội dung mới (dạy động tác mới). Nên ghép nhạc khi học sinh đã thực hiện thành thạo động tác, nhớ thứ tự động tác và biết tự nhẩm đếm nhịp. Tôi nhận thấy khi đến giờ học thể dục các em chưa có sự thích thú trong học, không tập trung chú ý theo dõi sự hướng dẫn của giáo viên, còn lười trong tập luyện, xem nhẹ giờ học thể dục, khi về nhà không luyện tập thêm. Do các em không nắm vững kỹ thuật động tác một cách hoàn hảo. Chất lượng môn thể dục chưa đạt hiệu quả cao. II. MỘT SỐ BIỆN PHÁP. Sau 3 năm công tác tại trường từ năm 2018 tới nay tôi nhận thấy, hoạt động công tác giáo dục thể chất tại nhà trường mặc dù được quan tâm, nhưng chưa đạt hiệu quả cao. Sau khi nghiên cứu, ứng dụng và thử nghiệm trong quá trình giảng dạy của bản thân, tôi nhận thấy, để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục thể chất cần: Thứ nhất, Biện pháp giáo dục, truyền thông: Biện pháp tuyên truyền, giáo dục cho học sinh trong trường giúp cho học sinh nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò và ý nghĩa của GDTC. Ví dụ: thông qua các buổi sinh hoạt chào cờ đầu tuần, kỉ niệm ngày truyền thống thể thao Việt Nam 27/3, hoặc những hôm trời mưa, học sinh không thực hiện được ngoài trời. Thì giáo viên có thể tổ chức cái buổi tuyên truyền, giáo dục cho học sinh hiểu vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của giáo dục thể chất. Thứ hai, Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên: + Biện pháp tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ nâng cao nhận thức, trình độ chuyên môn cho giáo viên. 4
3. + Biện pháp đảm bảo đủ số lượng giáo viên, theo quy định của Bộ Giáo dục và đào tạo. Thứ ba, Biện pháp chuyên môn: + Biện pháp đổi mới nội dung môn học thể dục cho phù hợp nhu cầu người học và điều kiện thực tiễn trường . + Biện pháp đổi mới phương pháp, phương tiện dạy học khi lên lớp. Chúng ta phải liên môn tích hợp, đưa âm nhạc vào trong quá trình giảng dạy hoặc thông qua mỗi buổi học thì kết hợp giáo dục đạo đức học sinh trong môn giáo dục thể chất. Ví dụ: Đưa âm nhạc vào bài thể dục phát triển chung, bài khởi động chung. + Biện pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa cho học sinh ít nhất 1 – 2 buổi trong một tuần. Hoạt động ngoại khoá, đưa học sinh tham quan trải nghiệm tại các trung tâm thể dục thể thao... + Biện pháp tổ chức thêm các môn thể thao tự chọn phù hợp với nhu cầu thực tế của học sinh và điều kiện cơ sở vật chất của trường. Qua nghiên cứu các biện pháp trên vào giảng dạy môn thể dục tôi nhận thấy biện pháp chuyên môn được áp dụng thực tiễn vào trường của tôi rất hiệu quả. Cụ thể là học sinh tất cả các khối rất ham thích học môn thể dục, thường trông chờ đến tiết học thể dục, chất lượng tăng lên rõ rệt qua từng buổi dạy, các em nắm vững từng kĩ thuật động tác, thực hiện động tác đúng, đẹp, kể cả học sinh có sức khoẻ yếu, tuy không đòi hỏi ở mức độ cao ở các em, song cũng đủ đảm bảo tốt về mặt sức khoẻ cho các em, là cơ sở để các em bước vào các lớp kế tiếp với bản lĩnh tự tin hơn, tiến xa hơn. Tôi xin cụ thể hóa biện pháp này ở dưới như sau: 1. Lựa chọn bài hát phù hợp để đưa vào các giờ thể dục Với đặc thù ở trường phần lớn còn nhiều gia đình chưa có thời gian và điều kiện quan tâm đến việc học hành của con em mình; vì thế nhiều em thích chơi hơn học. Vì vậy, làm thế nào để tạo cho các em có sự hứng thú khi tập luyện môn thể dục và hứng thú là yếu tố dẫn đến tự giác - hứng thú và tự giác là hai yếu tố tâm lý bảo đảm tính tích cực và độc lập sáng tác trong học tập. Khi người giáo viên đã gây được hứng thú cho học sinh thì mọi hoạt động khác đều nhường chỗ cho sự say mê háo hức... Khi đã tập trung ý thức sẵn sàng chủ động tự giác tư duy theo sự hướng dẫn của thầy, tự tìm hiểu kiến thức trong không khí lớp học vui chơi thoải mái "Học mà chơi, chơi mà học" thì các em sẽ rất hăng say và học tập sẽ đạt kết quả tốt. Vì thế để đạt được hiệu quả của giờ học thể dục người giáo viên ngay từ đầu cần xây dựng cho các em ý thức tự giác, tích cực hăng say học tập. Bản thân người giáo viên phải có những phương pháp giảng dạy khác nhau phù hợp với từng nội dung bài dạy để giờ học không bị nhàm chán và luôn tạo được không khí sôi nổi trong giờ học. 5
4. Căn cứ vào những vấn đề trên tôi đã chọn lựa được những bài hát có nhịp điệu phù hợp với nội dung từng phần bài dạy trong giờ thể dục cũng như trong các giờ sinh hoạt tập thể ngoại khoá để tạo hứng thú cho học sinh. 2. Đưa các bài hát vào giờ học thể dục chính khoá - Dựa trên quy luật diễn biến khả năng hoạt động thể dục trong phạm vi buổi tập. Cấu trúc giờ thể dục được chia làm 3 phần: Phần mở đầu, phần cơ bản và phần kết thúc. Mỗi một phần đều có nhiệm vụ riêng và đều rất quan trọng. Tôi căn cứ vào nhiệm vụ của từng phần trong bài để lựa chọn những tiết tấu âm nhạc bài hát phù hợp. Ví dụ minh họa: a. Phần mở đầu: * Tổ chức lớp: Giáo viên nhận lớp, phổ biến nội dung, yêu cầu giờ học. * Khởi động: Nhiệm vụ trọng tâm là: khởi động các chức năng cơ thể cho hoạt động cơ bản, tạo trạng thái tâm lý cần thiết cho buổi tập. - Tổ chức khởi động có thể theo hình thức tập tại chỗ hay tập di động, đội hình vòng tròn, hàng ngang hay hàng dọc. - Thời gian khởi động chiếm từ 10 đến 20% tổng thời gian buổi tập. Đội hình khởi động: Học sinh có thể đứng tại chỗ khởi động bằng cách giậm chân vỗ tay và hát theo nhịp bài hát hoặc vừa đi vừa vỗ tay hát và di chuyển thành đội hình hàng dọc hoặc đội hình vòng tròn. Ở phần này tôi lựa chọn những bài hát có giai điệu, tiết tấu tươi vui nhí nhảnh tạo không khí hào hứng, sôi nổi đầu giờ học. b. Phần cơ bản: - Nhiệm vụ: giải quyết các nhiệm vụ giáo dục, giáo dưỡng và sức khoẻ. Các nội dung đã được quy định trong chương trình và kế hoạch giảng dạy - Tổ chức tập luyện trong phần cơ bản cũng có thể theo hình thức tập tại chỗ hay di động đội hình vòng tròn, hàng ngang hay hàng dọc - Thời gian phần này chiếm khoảng 70 đến 75% tổng thời gian buổi tập. Sau khi nghiên cứu nội dung chương trình tôi ứng dụng ghép nhạc vào - Bài tập thể dục phát triển chung Vì là bài tập thể dục phát triển chung lên mỗi động tác đều có tính chất và nhiệm vụ khác nhau để phát triển các cơ quan trong cơ thể. Vì vậy nhịp điệu động tác cũng khác nhau đòi hỏi người giáo viên phải biết vận dụng âm nhạc vào bài tập cho phù hợp. + Với động tác vươn thở và điều hoà. 6
5. Nhịp hô nhẹ nhàng chậm rãi nên tôi sử dụng các bài hát cũng có giai điệu và tiết tấu nhẹ nhàng như: c. Phần kết thúc: Hồi tĩnh + củng cố bài - Nhiệm vụ: giúp học sinh thả lỏng, thư giãn sau buổi tập. Đây là một phần rất quan trọng để đưa học sinh từ trạng thái vận động về trạng thái bình thường. - Thả lỏng có thể theo nhiều hình thức: đứng tại chỗ thực hiện các động tác thả lỏng hoặc đi bộ nhẹ nhàng hít thở sâu thả lỏng tay chân. - Thời gian: chiếm từ 5-10% tổng thời gian buổi tập. III. KẾT QUẢ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM 1. Kết quả + Thông qua các buổi học, giáo viên chú trọng giáo dục đạo đức cho học sinh, qua đó học sinh nhận thức đúng đắn hơn về vị trí, vai trò và ý nghĩa của giáo dục thể chất, giúp học sinh nâng cao ý thức và có hứng thú hơn trong việc học và tập luyện thể dục thể thao trong và ngoài nhà trường . + Đội ngũ giáo viên thường xuyên học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ thông qua các buổi tập huấn, chuyên đề, thảo luận chuyên môn. Qua đó, mạnh dạn đưa âm nhạc vào công tác giảng dạy trong nhà trường phù hợp với cơ sở vật chất và năng lực của từng lớp chứ không bó hẹp ở chương trình giáo dục chung như trước là thể dục và điền kinh: Đưa âm nhạc vào bài thể dục phát trển chung, đưa các môn cầu lông, đá cầu, bóng đá vào chương trình dạy môn tự chọn...Ngoài ra, vào những buổi trời mưa hay sau mỗi buổi học, giáo viên kết hợp cho học sinh học và thi đấu môn cờ vua,... Qua nhiều năm áp dụng sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy tốt - học tốt môn thể dục ở trường tiểu học” tôi đạt được nhiều kết quả tốt trong giảng dạy, học sinh hiểu bài, tiếp thu bài tốt. Học môn thể dục giúp cho các em hình thành thói quen giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh nơi công cộng, nếp sống văn minh lành mạnh, tăng cường thêm thể lực, nâng cao thể chất, phát triển trí tuệ, kĩ năng, kĩ xảo. Trong những năm qua với sự nỗ lực phấn đấu của bản thân trong giảng dạy môn thể dục đạt được những kết quả như sau: Bảng 1: Trước khi áp dụng Học sinh khối Rất thích Thích Bình thường Không thích 1 7% 12% 25% 56% 2 6% 11% 23% 60% 3 8% 16% 22% 54% 4 8% 14% 18% 60% 5 9% 19% 20% 52% 7
6. Bảng 2: Sau khi áp dụng Học sinh khối Rất thích Thích Bình thường Không thích 1 89% 11% 0 0 2 91% 9% 0 0 3 92% 8% 0 0 4 94% 6% 0 0 5 95% 5% 0 0 2. Những bài học kinh nghiệm: Trong quá trình thực hiện áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã rút ra được cho mình những bài học quý giá cho kinh nghiệm thực hiện trong giảng dạy bộ môn thể dục của mình như sau: + Trong giảng dạy từng bài tôi luôn nghiên cứu kĩ và nắm vững mục tiêu, yêu cầu, kiến thức của bài dạy. + Lựa chọn những bài hát phù hợp với từng lứa tuổi. + Lựa chọn phương pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh. + Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy học khi lên lớp. + Khen thưởng, động viên kịp thời khi học sinh thực hiện tốt. + Nhắc nhở, uốn nắn sửa sai cho những học sinh yếu, kém. + Luôn lắng nghe ý kiến về những khó khăn của học sinh, để kịp thời tháo gỡ những khó khăn cho các em. + Giáo viên luôn tạo niềm vui, gây hứng thú trong giờ học. + Phối hợp cùng Giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc nhắc nhở động viên các em trong học tập cũng như trong tập luyện. XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG NGƯỜI VIẾT BÁO CÁO 8