Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh Lớp 1 chương trình GDPT 2018

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh Lớp 1 chương trình GDPT 2018

1. 3 I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn biện pháp. Nhân cách - đạo đức của con người không phải có sẵn. Con người ngay từ khi sinh ra, bản thân chung ta không được trang bị thứ gọi là phẩm chất đạo đức. Như A.N Leontiv - một trong những người sáng tạo ra trường phái tâm lý học Xô viết dựa trên khái niệm trừu tượng về phẩm chất đạo đức - đã nói phẩm chất đạo đức của con người không phải được đẻ ra mà là được hình thành. Vậy "hình thành phẩm chất đạo đức" được hình thành từ sự nảy sinh, sự xuất hiện của một cái mới là kết quả của quá trình vận động như học tập, thích nghi, giao tiếp,... Vậy, hình thành phẩm chất đạo đức của con người xuất hiện và là kết quả của quá trình vận động không ngừng. Phẩm chất đạo đức sinh ra từ hoạt động và thông qua hoạt động chúng ta có thể đánh giá được phẩm chất đạo đức của một cá nhân là như thế nào. Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về đạo đức và thực hành đạo đức. Ở Người, đạo đức đã đạt tới một sự thống nhất chặt chẽ giữa nói và làm, giữa đời công và đời tư, giữa đạo đức cánh mạng và đạo đức đời thường. Chính vì thế, bất cứ người Việt Nam nào cũng có thể tìm thấy những vấn đề về giáo dục đạo đức mà Hồ Chí Minh đặt ra rất gần gũi với mình. Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, những phẩm chất đạo đức được nêu ra là phù hợp với từng đối tượng. Người nhấn mạnh phẩm chất này hay phẩm chất khác là nhằm đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng trong từng thời kì nhất định. Từ đó, Người đã khái quát thành những phẩm chất chung, cơ bản nhất của con người Việt Nam trong thời đại mới. Là giáo viên, tôi luôn xem các em là những bông hoa mà tôi là người phác thảo những nét đầu tiên cho những bông hoa ấy. Muốn những bông hoa đó đầy màu sắc tỏa ngát hương thì tôi nghĩ phải đưa việc giáo dục, phẩm chất đạo đức cho học sinh lên hàng đầu, tạo cho các em có đạo đức tốt như Bác Hồ có ví: “đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người”.
2. 4 Người giáo viên không chỉ có nghĩa vụ giảng dạy truyền thụ kiến thức cho học sinh, mà còn phải xem việc giáo dục đạo đức cho học sinh là một điều không thể thiếu. Vì vậy, tôi đã chọn biện pháp: “Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 1 chương trình GDPT 2018.” mà tôi đã áp dụng để viết lên những suy nghĩ và việc làm của mình để cùng các đồng nghiệp tham khảo. 2. Mục đích nghiên cứu Được sự phân công của Ban giám hiệu tôi giảng dạy và chủ nhiệm lớp 1A5, không như học sinh lớp lớn mà tôi thấy các em học sinh lớp 1 thật ngây thơ hồn nhiên, các em chưa biết được việc gì mình làm đúng và việc gì mình làm chưa đúng. Chính vì điều đó mà vào những giờ ra chơi tôi quan sát thấy có một số học sinh đạo đức chưa tốt, hay gây sự với bạn bè, hay hiếp đáp bạn nhỏ, có thái độ chưa lễ phép với thầy cô, người lớn tuổi. Và nhận thấy đó cũng là một phần trách nhiệm ở bản thân chưa thật sự quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cho học sinh ngay từ đầu cấp như câu nói: “tre non dễ uốn”. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Đưa ra các căn cứ xác đáng cho các biện pháp nêu trong đề tài. - Đưa ra một số biện pháp trong giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 1 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. - Tìm nguyên nhân và thực trạng trong giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 1. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.1. Đối tượng nghiên cứu Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 1 4.2. Phạm vi nghiên cứu - Áp dụng cho học sinh lớp 1 nơi tôi đang công tác. 5. Phương pháp nghiên cứu + Phương pháp quan sát
3. 5 + Phương pháp nêu gương + Phương pháp trò chuyện + Phương pháp phân tích II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận Giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 1 là một quá trình trong đó với vai trò chủ đạo là thầy cô giáo, thầy cô giáo thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khoá, gần gũi, chia sẻ, giúp đỡ các em, để các em biết được đâu là việc làm đúng, đâu là chưa đúng để các em có nhận thức đúng, có thái độ và hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức. Giáo dục đạo đức là quá trình chuyển hoá một cách tích cực, tự giác những chuẩn mực đạo đức thành nhận thức, thái độ, hành vi, thói quen thành hành vi đạo đức ở các em học sinh. Giáo dục đạo đức cho các em được kết hợp từ nhiều phía như gia đình, nhà trường và xã hội, những tác động này đan xen vào nhau, cùng chi phối đến nhận thức, thái độ, tình cảm và hành vi cá nhân học sinh, khi hỗ trợ lẫn nhau cùng tạo ra những ảnh hưởng tích cực, giúp học sinh hoàn thiện bản thân tốt hơn. 2. Cơ sở thực tiễn Việc giáo dục nhân cách đạo đức cho học sinh vô cùng quan trọng. Chính vì thế giáo dục đạo đức cho học sinh một cách có hiệu quả là trách nhiệm của giáo viên. Giáo viên chưa thường xuyên quan sát các đối tượng học sinh có hành vi nói tục, chửi bậy, gặp người lớn không biết chào hỏi và thực tế cuộc sống hiện đại các em thường hay vô cảm tới mọi việc xung quanh không biết giúp đỡ bạn hoặc còn a rua theo những thói hư, tật xấu; để kịp thời uốn nắn, nhắc nhở để các em thay đổi hành vi đạo đức của mình. Giáo viên phối hợp với phụ huynh trong việc giáo dục đạo đức cho các em nhưng hiệu quả chưa cao. Giáo viên chưa thường xuyên nêu gương những học sinh có ý thức trong việc sửa chữa những thói hư tật xấu, chưa thường xuyên trò chuyện tâm sự với các
4. 6 em để hiểu được những lý do dẫn đến các em có những thói hư tật xấu đó, để từ đó tìm ra những hướng rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt đẹp hơn. 3. Nguyên nhân - Do các em còn nhỏ chưa biết đâu là việc làm đúng, việc làm nào sai, hành vi đạo đức nào nên làm hành đạo đức nào không nên làm. - Nhiều gia đình quá cưng chiều con nên sai lầm hoặc lơi lỏng trong giáo dục đạo đức. Có gia đình có hoàn cảnh khó khăn không quan tâm đến việc học tập và đạo đức các em. - Những tệ nạn và môi trường thiếu lành mạnh trong xã hội như phim ảnh bạo lực gây ảnh hưởng xấu đến học sinh. Nơi em ở có người thiếu văn minh, hành xử thô bạo, nói tục chửi bậy. Qua thực trạng trên, tôi đã đề ra một số biện pháp giáo dục đạo đức, hình thành cho học sinh có thói quen tốt, biết cư xử tốt với bạn bè và mọi người xung quanh. Chính vì vậy, việc giáo dục phẩm chất đạo đức cho học sinh lớp 1 là một trong những nhiệm vụ vô cùng quan trọng góp phần xây dựng mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học. Việc làm ấy không những có tác dụng cụ thể thiết thực đối với học sinh khi ngồi trên ghế nhà trường nhằm góp một phần công sức vào việc giáo dục nhân cách và đạo đức cho học sinh hiện nay nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng. 3. Biện pháp Trong sự nghiệp trồng người, điều quan trọng nhất đối với mỗi giáo viên là phải có tâm với học sinh. Từ đó mới tìm ra cách giáo dục các em đạt hiệu quả một cách toàn diện. Giáo viên cần đảm bảo quyền lợi chính đáng, thưởng phạt phân minh, kịp thời và công bằng; không được phân biệt đối xử với học sinh. Không có công thức nào chung nhất cho công tác giáo dục các em, nhưng trước tiên cần phải có cái tâm, lòng nhiệt tình và phương pháp hợp lý thì sẽ đem lại thành công. Phải thực sự yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình và tận
5. 7 tâm với công việc. Phải gần gũi yêu thương tôn trọng học sinh. Mỗi giáo viên là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo thể hiện qua tư tưởng, tác phong ngôn ngữ, cách làm việc và ứng xử hàng ngày. Để đạt được hiệu quả cao trong công tác giáo dục đạo đức học sinh tiểu học, tôi đưa ra các biện pháp sau đây. 3.1. Biện pháp 1: Hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm lớp Để giáo dục học sinh có đạo đức tốt, người giáo viên phải gương mẫu để làm tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Bên cạnh đó, bản thân tôi thường tìm hiểu hoàn cảnh sống của các em học sinh như: Đầu năm tôi đã cập nhật lý lịch của từng em; tìm hiểu thêm thông qua các bậc phụ huynh để nắm được phần nào gia đình, người thân và tính cách của từng em. Từ rất nhiều năm nay, cứ vào đầu năm học bản thân tôi, luôn dành thời gian đến thăm gia đình học sinh, để tìm hiểu hoàn cảnh sống sống và cách bố trí góc học tập của phụ huynh đối với con em mình, cách tìm hiểu này theo tôi thì đạt hiệu quả rất cao, qua đó trao đổi với phụ huynh tính cách của các con hàng ngày ở lớp (có những biểu hiện không tích cực như: nói tục, chửi bậy, không chơi với ai....) Từ đó giữa gia đình và nhà trường phối hợp để đưa ra biện pháp giáo dục đạo đức cho các con một cách tốt nhất.
6. 9 Năm học vừa qua, bản thân tôi được phân nhiệm vụ chủ nhiệm lớp 1A5, trong lớp có nhiều học sinh nghịch ngợm. Chính vì thế mà tôi thường quan sát các em vào giờ sinh hoạt ngoại khóa và giờ ra chơi để tìm ra những học sinh có thái độ, hành vi đạo đức không tốt như: nói tục, gây gổ và thậm chí là đánh bạn.... Tôi tìm cách động viên, quan tâm và uốn nắn nhắc nhở các em kịp thời. Trong lớp, tôi đặc biệt chú ý đến em Hiếu, Huy và một số em khác, các em này thường xuyên chọc ghẹo bạn, nói chuyện, gây gổ làm mất trật tự trong lớp và nghiêm trọng hơn có lúc còn đánh bạn. Qua tìm hiểu thì tôi biết được em hiện đang sống với bà ngoại và bố mẹ của em là công nhân, bố mẹ đã ly dị, bố đi làm cả ngày. Tôi biết các em đều thiếu thốn tình cảm của cha mẹ nên thường xuyên động viên, trò chuyện và hướng dẫn để giúp em sống hòa đồng các bạn. Khi các em đã làm được những việc tốt, tôi thường khen ngợi trước lớp ở giờ sinh hoạt và đề nghị lớp tuyên dương. Dần dần các em trở nên ngoan ngoãn và
7. 10 học ngày càng tiến bộ hơn, đến cuối học kì thì các em đã đạt được thành tích cao trong học tập. Một cách tìm hiểu nữa là tôi phải thường xuyên đến thăm và trao đổi với phụ huynh để tạo sự liên hệ mật thiết giữa giáo viên, phụ huynh và học sinh, các em cảm thấy gần gũi với cô hơn, phụ huynh mỗi khi thấy cô là nở nụ cười trên môi, thái độ rất vui vẻ khi gặp gỡ, tạo được sự gắn kết thân thiện giữa gia đình và nhà trường và đặc biệt hơn đối với những em có hoàn cảnh khó khăn, tôi luôn luôn giúp đỡ để các em cảm thấy mình cũng như các bạn, các em không có mặc cảm về hoàn cảnh của mình.
8. 11 3.2. Biện pháp 2: Xây dựng mối quan hệ đoàn kết Qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy rằng: chỉ khi nào xây dựng được một tập thể lớp đoàn kết thì các biện pháp giáo dục khác mới đạt hiệu quả cao. Để thực hiện được điều này thì giáo viên cần phải tạo điều kiện cho các
9. 12 em hiểu nhau và xử lí các tình huống một cách hợp lí. Ví dụ như em Huy và Hiếu đã nói ở trên, tôi chỉ khen ngợi em trước lớp, còn những hành vi em đối xử không tốt với bạn tôi thường nhắc nhở riêng em. Đối với học sinh bị bệnh nghỉ học, tôi tổ chức cho các em đến thăm hỏi và động viên.... Mỗi khi nhà trường có nhưng hoạt động nào tôi đều khuyến khích các em tham gia, tuyên dương những học sinh có đóng góp nhiều trong các hoạt động đó như: nuôi heo đất, góp giấy vụn, ủng hộ người nghèo... Từ đó, các em biết được sự tương thân tương ái, biết giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình, qua những việc làm tuy nhỏ nhưng rất ý nghĩa này. Giúp các em một phần nào hình thành được tính cách đạo đức trong mỗi học sinh, khi làm được điều này bản thân tôi cũng thấy vui vì đàn con nhỏ của mình đã lớn.