Báo cáo Sáng kiến Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar

1. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 Thông tư ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 xác định “Chương trình giáo dục tiểu học giúp học sinh hình thành và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục về giá trị bản thân, gia đình, cộng đồng và những thói quen, nền nếp cần thiết trong học tập và sinh hoạt”. Nếu như bảy năng lực đặc thù được hình thành, phát triển thông qua một số môn học và một số hoạt động nhất định. Thì năm phẩm chất và ba năng lực chung (năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo) được hình thành và phát triển thông qua tất cả các môn học và các hoạt động giáo dục. Những năng lực chung này gắn với cuộc đời của mỗi con người. Góp phần không nhỏ vào những thành công trong sự nghiệp. Trong đó năng lực Tự chủ và tự học là nền móng, là cơ sở để hình thành và phát triển những năng lực khác. Tự chủ và tự học sẽ gắn bó suốt đời với mỗi người giống như V.I. Lê - nin đã nói: “Học, học nữa, học mãi”. Có năng lực tự chủ và tự học sẽ tạo ra khả năng tự lập được xem là một trong những “nguồn sống” của con người cho nên tất cả giáo viên, các bậc phụ huynh, các trường học trong xã hội hiện đại trên thế giới đều chú trọng rèn luyện cho học sinh. Năng lực Tự chủ và tự học là khả năng xác định được nhiệm vụ học tập một cách tự giác, chủ động; tự đặt được mục tiêu học tập để đòi hỏi sự nỗ lực phấn đấu thực hiện; thực hiện các phương pháp học tập hiệu quả; điều chỉnh những sai sót, hạn chế của bản thân khi thực hiện các nhiệm vụ học tập thông qua tự đánh giá hoặc lời góp ý của giáo viên, bạn bè; chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn trong học tập. Tự chủ và tự học là kĩ năng cần có đối với mỗi học sinh, bởi vì khi chúng ta tự học là chúng ta đã mang lại cho chính mình cơ hội để khám phá ra những cái hay, cái mới. Nhưng để rèn luyện được kĩ năng “Tự chủ và tự học” thì đòi hỏi chúng ta phải có sự quyết tâm và kiên trì, không chùn bước trước những khó khăn và trở ngại. Chúng ta còn phải rèn luyện tinh thần tự giác cao, không phải đợi ai nhắc nhở ta mới bắt đầu học, mà chúng ta phải tự ý thức rằng học là cho bản thân, chỉ có như thế chúng ta mới đạt được kết quả tốt đẹp. Như những nhà bác học nổi tiếng: Niuton, Gagile, Acsimet cũng nhờ sự tự tìm tòi, học hỏi mà Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 1 - Năm học 2023-2024
2. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar đã tạo ra những định luật, phát minh có ích cho thế giới, và cũng nhờ đức tính tự học và tự sửa chữa sai lầm, khuyết điểm của mình mà Cao Bá Quát đã trở thành người văn hay, chữ tốt được đời sau khen ngợi và noi theo. Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay trẻ bị tác động rất nhiều từ những thiết bị hiện đại như điện thoại, máy tính, ipad, tivi Nếu như chỉ một số nhỏ học sinh biết sử dụng các thiết bị này cho mục đích học tập thì phần lớn các em mải mê chơi game, xem video, xem tiktok ...mà quên cả nhiệm vụ học tập. Và trẻ chỉ học khi bố mẹ, thầy cô nhắc nhở. Năng lực Tự chủ và tự học của học sinh Tiểu học mới chỉ dừng lại ở mức độ thấp, nhưng đây lại là cơ sở vô cùng quan trọng cho việc hình thành năng lực tự học, tự nghiên cứu ở mức độ cao hơn sau này. Nhà trường sẽ là nơi tạo dựng một nền móng vững chắc cho kinh nghiệm tự học, tự nghiên cứu. Bản thân người học cần phải làm quen với vấn đề tự chủ, tự học, hình thành một năng lực Tự chủ và tự học để sau này có điều kiện học tiếp nữa hay không vẫn có thể tự học hỏi để trau dồi tri thức và thích nghi với thời đại. Hiểu và nắm rõ quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Và đặc điểm tâm lí của học sinh lớp 2 - bắt đầu tự lập trong cuộc sống, thích làm mọi việc theo ý mình để khẳng định mình đã lớn. Các em biết lập kế hoạch học tập, biết sắp xếp công việc nhà, biết làm các bài tập từ dễ đến khó,. Vì thế chắc hẳn đã có nhiều giáo viên miệt mài nghiên cứu, tìm tòi đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với nhận thức của học sinh và điều kiện thực tế của năm học. Vậy làm cách nào, làm như thế nào và làm gì để phát trển năng lực tự học cho học sinh, đáp ứng xu thế phát triển toàn diện của xã hội, của đất nước, các em có thói quen học tập suốt đời. Với lý do trên mà tôi đã chọn “Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar” để nghiên cứu. 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài. * Mục tiêu - Giúp học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức, từ đó giúp các em tích cực, sáng tạo và chủ động trong quá trình học tập của mình. Giờ học sẽ nhẹ nhàng và đạt kết quả cao hơn. - Phát huy tối đa năng lực, hành vi của học sinh qua các bài học, các hoạt động giáo dục, bước đầu hình thành các kĩ năng tự chủ, tự học cho học sinh. Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 2 - Năm học 2023-2024
3. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar - Giúp giáo viên đổi mới và áp dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp với nội dung chương trình để đạt được mục tiêu giáo dục lớp 2 theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. - Giúp giáo viên củng cố thêm những kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm phát huy năng lực tự chủ, tự học cho học sinh. * Nhiệm vụ: - Nghiên cứu cơ sở lí luận, tìm hiểu thực trạng, đặc điểm tâm lí của học sinh, từ đó có cơ sở để đưa ra biện pháp phù hợp nhằm tác động đúng đối tượng mang lại hiệu quả cao hơn. - Thử nghiệm, rút kinh nghiệm, để thấy được hiệu quả của đề tài. 3. Đối tượng nghiên cứu. Trong biện pháp này, tôi mới chỉ nghiên cứu các vấn đề về năng lực Tự chủ và tự học cho học sinh lớp 2B. Lớp tôi trực tiếp giảng dạy trong năm học 2022 – 2023, và năm học 2023 - 2024 trường Tiểu học Lê Quý Đôn, xã Ea Đar, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk. 4. Giới hạn của đề tài. Để thực hiện đề tài này, tôi đã dựa vào những kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy của bản thân và học hỏi bạn bè đồng nghiệp, từ việc tiếp xúc với các bậc phụ huynh, tâm sự với các em học sinh và dựa vào kết quả điều tra lớp mình trực tiếp giảng dạy, kết hợp với đọc thêm sách báo, tài liệu tham khảo đã giúp tôi hoàn thành biện pháp này. Vì thời gian có hạn và điều kiện chưa cho phép nên tôi mới chỉ khảo sát, nghiên cứu và thực nghiệm hạn hẹp trong phạm vi Lớp 2B, trường Tiểu học Lê Quý Đôn, xã Ea Đar, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk. 5. Phương pháp nghiên cứu. - Phương pháp nghiên cứu lý thuyết. - Phương pháp nghiên cứu thực tiễn. - Phương pháp quan sát. - Phương pháp đàm thoại. - Phương pháp luyện tập thực hành. - Phương pháp thực nghiệm sư phạm. - Phương pháp so sánh, đối chiếu Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 3 - Năm học 2023-2024
4. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận. Trong Chương trình tổng thể ban hành kèm theo thông tư 32/2018/TT- BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định rõ những yêu cầu cần đạt của năng lực tự chủ và tự học đối với học sinh tiểu học thể hiện như sau: - Có ý thức tổng kết và trình bày được những điều đã học. - Nhận ra và sửa chữa sai sót trong bài kiểm tra qua lời nhận xét của thầy cô. - Bộc lộ được sở thích, khả năng của bản thân. - Có ý thức học hỏi thầy cô, bạn bè và mọi người để củng cố và mở rộng hiểu biết. - Có ý thức học tập và làm theo những gương người tốt. - Thực hiện đúng kế hoạch học tập, lao động; không mải chơi làm ảnh hưởng đến việc học tập và các việc khác. - Tìm được những cách giải quyết khác nhau cho cùng một vấn đề. - Thực hiện được các nhiệm vụ khác nhau với những yêu cầu khác nhau. - Biết tự làm được những việc của mình ở nhà và ở trường theo sự phân công hướng dẫn. Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT Thông tư ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học ngày 04 tháng 9 năm 2020 quy định mục đích, yêu cầu, nội dung và phương pháp, hình thức đánh giá. Cụ thể trong đó: - Điều 6. Quy định đánh giá thường xuyên về sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực. - Điều 7. Quy định đánh giá định kỳ về sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực. Qua các đợt tập huấn về dạy học theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh tôi càng thấy rõ hơn về vai trò, trách nhiệm, tầm quan trọng của giáo viên trong việc hiện thực hóa mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Khác với việc tự học của các bậc học khác, việc tự học của học sinh Tiểu học bao giờ cũng phải có sự định hướng của thầy cô giáo, có thể kết hợp với sự hỗ trợ của cha mẹ các em. Bởi các em đang ở lứa tuổi ham chơi hơn ham học, ý thức học tập ở các em chưa cao. Đối với học sinh lớp 2 đã bắt đầu tự lập nhiều việc trong cuộc sống như: tự ăn, tự soạn sách vở, tự tắm giặt, tự học bài và làm bài về nhà .Nên khi hướng dẫn tự học cần lưu ý đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi các em, không được thoát ly trình độ hiểu biết, sự suy nghĩ của các em. Nếu giáo viên đưa ra yêu cầu quá cao thì học sinh sẽ chán nản và thiếu tự tin vào bản thân; nếu giáo viên đưa ra yêu Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 4 - Năm học 2023-2024
5. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar cầu quá thấp thì học sinh sẽ cảm thấy thiếu hứng thú học tập. Chính vì thế giáo viên phải bám sát Chương trình tổng thể ban hành kèm theo thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Khi cần mở rộng thì giáo viên chỉ nên xoay quanh các nội dung đã quy định. 2. Thực trạng của vấn đề. a. Thuận lợi: - Ban giám hiệu trường luôn quan tâm, đôn đốc việc dạy và học cũng như được sự quan tâm giúp đỡ tạo điều kiện của Ủy ban nhân dân xã Ea Đar, Phòng giáo dục và đào tạo huyện Ea Kar. Đây chính là động lực giúp thầy và trò trường Tiểu học Lê Quý Đôn dạy và học tốt hơn. - Nhà trường luôn trang bị đầy đủ sách tài liệu, các phương tiện thông tin cho giáo viên tham khảo. - Trường có khuôn viên rộng rãi đã được tu sửa khang trang, sạch sẽ, có cây xanh, bồn hoa thoáng mát, không khí trong lành. - Đội ngũ giáo viên trong trường đều nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình. - Hầu hết các em học sinh đều rất ngoan ngoãn, tích cực, chủ động trong học tập. - Đa số phụ huynh trong lớp rất quan tâm đến việc học cũng như sự phát triển của con em, phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm trong các hoạt động giáo dục. b. Khó khăn: Trường Tiểu học Lê Quý Đôn nằm trên địa bàn xã Ea Đar, đa số phụ huynh là gia đình làm nông, nghề nghiệp không ổn định nên kinh tế còn khó khăn. Một số phụ huynh đi làm ăn xa, có em chỉ ở với bố hoặc mẹ hoặc bố mẹ ly hôn nên phải ở ông bà . Nên điều kiện chăm sóc con cái, quan tâm đến viêc học của con em mình còn hạn chế. - Có một số em ở xa trường đi học còn vất vả. Lớp vẫn còn một số em tiếp thu bài chậm, tư duy còn hạn chế, chất lượng học không đồng đều. Nhiều em đi học thường xuyện quên đồ dùng học tập nên cũng ảnh hưởng đến công tác giảng dạy của giáo viên. - Việc học ở một số em chỉ mang tính đối phó, thiếu chủ động, tìm tòi. - Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, không gian và thời gian để vui chơi hầu như không có, cơ hội tham gia các hoạt động vui chơi, văn hóa vô cùng hiếm hoi đối với các em học sinh. Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 5 - Năm học 2023-2024
6. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar - Việc sử dụng các phương pháp và hình thức dạy học phát triển kĩ năng tự chủ và tự học trong một số tiết dạy và hoạt động giáo dục chưa thực sự được chú trọng. Qua nắm bắt tình hình nề nếp ở lớp sau 4 tuần đi vào học chính thức và bám sát các thông tư về việc đánh giá học sinh Tiểu học, tôi đã tiến hành khảo sát và thu được kết quả như sau: Bảng 1: Kết quả khảo sát năng lực Tự chủ và tự học của học sinh Lớp 2B đầu tháng 10 năm học 2022 – 2023 Đạt được yêu Chưa đạt được Tổng số Một số kĩ năng của năng lực cầu cơ bản yêu cầu cơ bản học sinh Tự chủ và tự học. Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ lượng (%) lượng (%) Kĩ năng tự làm được những việc 18 50 18 50 của mình ở nhà và ở trường. Kĩ năng tự tổng kết và trình bày 17 47,2 19 52,8 36 em được những điều đã học. Kĩ năng học hỏi thầy cô, bạn bè và mọi người để mở rộng hiểu 19 52,8 17 47,2 biết. Bảng 2. Kết quả khảo sát năng lực Tự chủ và tự học của học sinh Lớp 2B đầu tháng 10 năm học 2023 – 2024 Đạt được yêu Chưa đạt được cầu cơ bản yêu cầu cơ bản Tổng số Một số kĩ năng của năng lực học sinh Tự chủ và tự học. Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ lượng (%) lượng (%) Kĩ năng tự làm được những việc 18 52,9 16 47,1 của mình ở nhà và ở trường. Kĩ năng tự tổng kết và trình bày 15 44,1 19 55,9 34 em được những điều đã học. Kĩ năng học hỏi thầy cô, bạn bè và mọi người để mở rộng hiểu 17 50 17 50 biết. Từ thực tế trên cùng với những băn khoăn suy nghĩ, trăn trở của mình. Tôi đã tìm hiểu nội dung chương trình, tài liệu hướng dẫn, cũng như trao đổi cùng đồng nghiệp để đưa ra biện pháp giúp học sinh rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học trong quá trình học tập và rèn luyện. Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 6 - Năm học 2023-2024
7. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar 3. Nội dung và hình thức của giải pháp a. Mục tiêu của giải pháp - Giúp học sinh hiểu được lợi ích của việc tự chủ, tự học tạo nên tính chăm chỉ, say mê học tập. Biết tự hoàn thành mọi nhiệm vụ giáo dục. - Hình thành kĩ năng tự chủ, tự học để có hiệu quả tốt trong học tập và rèn luyện. Đồng thời bồi dưỡng tình cảm tốt đẹp, thái độ học tập chăm chỉ, làm việc tích cực của các em đối với những tình huống trong cuộc sống thường ngày. - Giúp trẻ cần cù, siêng năng, tích cực, chủ động trong mọi hoạt động, có ý thức hoàn thành nhiệm vụ học tập, sống thân thiện, yêu thương, giúp đỡ bạn bè và mọi người xung quanh. b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp Thứ nhất: Nắm rõ những kĩ năng cần đạt để rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh lớp 2. Năng lực Tự chủ và tự học được biểu hiện qua rất nhiều kĩ năng như: kỹ năng định hướng, tìm kiếm thông tin, đọc tài liệu, ghi chép tài liệu, phân tích tài liệu, sử dụng tài liệu và đặc biệt làm việc hiệu quả với sách giáo khoa Tìm hiểu các văn bản quy định, hướng dẫn dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh tôi nhận thấy đối với học sinh lớp 2 cần rèn luyện một số kĩ năng sau để hình thành và phát triển được năng lực tự chủ và tự học: - Kĩ năng nhận ra và sửa chữa sai sót trong bài kiểm tra qua lời nhận xét của thầy cô. - Kĩ năng học tập và làm theo những gương người tốt. - Kĩ năng học hỏi thầy cô, bạn bè và mọi người để củng cố và mở rộng hiểu biết. - Kĩ năng thực hiện đúng kế hoạch học tập, lao động; không mải chơi làm ảnh hưởng đến việc học tập và các việc khác. - Kĩ năng tự tổng kết và trình bày được những điều đã học. -Kĩ năng tự làm được những việc của mình ở nhà và ở trường theo sự phân công hướng dẫn. Tất cả các kĩ năng trên được tôi chú trọng rèn luyện trong các tiết học, các hoạt động giáo dục và cả trong sinh hoạt hàng ngày của các em. Bên cạnh đó ngay đầu năm học tôi còn tìm hiểu rõ đặc điểm tâm lí của từng học sinh trong lớp xem em nào có sở thích gì, các em đã có những khả năng tự học nào nào, những khả năng nào chưa có cần hình thành Phần lớn các em trong lớp chỉ mới có khả năng nhận ra và sửa chữa sai sót trong bài kiểm tra qua lời nhận xét của thầy cô. Một số em đã có ý thức học tập và làm theo những gương người tốt. Đa số các em chưa có khả năng tự làm được những việc của mình ở nhà và ở trường theo sự phân. Chưa thực hiện đúng kế hoạch học tập, lao Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 7 - Năm học 2023-2024
8. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar động; thường xuyên mải chơi làm ảnh hưởng đến việc học tập và các việc khác. Chưa có khả năng tự tổng kết và trình bày được những điều đã học. Thứ hai: Nghiên cứu, áp dụng các phương pháp, hình thức dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học. Đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông giáo viên cần phải thực hiện đổi mới phương pháp, kĩ thuật dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học. Qua các đợt tập huấn hỗ trợ giáo viên đại trà, tôi đã không ngừng học hỏi, nỗ lực nghiên cứu các phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực thật sâu, thật kĩ để áp dụng vào giảng dạy. Với vai trò người tổ chức, thiết kế, hướng dẫn học sinh trong hoạt động học tập thì lao động sư phạm của người giáo viên là lao động đặc thù mang tính sáng tạo cao, quyết định chất lượng giáo dục, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cao đẹp của học sinh. -Sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại kết hợp với phương pháp dạy học truyền thống một cách khéo léo. Khi chú ý phát triển năng lực Tự chủ và tự học tôi đã sử dụng các phương pháp như: Thảo luận nhóm, đóng vai, trò chơi, dạy học khám phá, học tập dựa trên vấn đề . Ngoài ra tôi còn sử dụng một số kĩ thuật dạy học như: Khăn trải bàn, mảnh ghép, phòng tranh, ổ bi - Nghiên cứu kỹ các tài liệu về phương pháp dạy học: cách thức tổ chức, đối tượng áp dụng, dạng bài có thể áp dụng Khâu chuẩn bị kế hoạch là vô cùng quan trọng cho một tiết học hiệu quả mà học sinh không cảm thấy gò bó, mệt mỏi, áp lực. - Nghiên cứu mục tiêu bài học, thiết kế các hoạt động sử dụng các phương pháp và hình thức phù hợp, thực hiện soạn - dạy và dự giờ các tiết dạy mẫu trong các đợt tập huấn của phòng, tiết chuyên đề cấp cụm học hỏi kinh nghiệm để xây dựng các tiết học với các hoạt động phù hợp, tạo hứng thú cho học sinh. - Chuẩn bị đồ dùng sinh động, đa dạng cho mỗi bài học: vật thật, vật mẫu, tranh ảnh, trang phục đóng vai Khi thực hiện tôi thường chọn và sử dụng cùng với phương pháp thích hợp nhất giúp học sinh phát huy năng lực tự học, phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình học tập. - Chú ý áp dụng những phương pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp với đối tượng học sinh, chuẩn bị những gợi mở cho những yêu cầu để hỗ trợ học sinh gặp khó khăn. - Tổ chức không gian học tập tạo sự mới lạ cho học sinh, học mọi lúc, mọi nơi và không ngừng phát huy các kĩ năng tự chủ, tự học cả khi ở trường và lúc ở nhà. Ví dụ 1: Môn Đạo đức, bài: “Bảo quản đồ dùng gia đình”: phần hình thành kiến thức mới: Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm 4, nêu các đồ dùng của gia Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 8 - Năm học 2023-2024
9. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar đình, và những việc cần làm để bảo vệ các đồ dùng đó. Sau đó tôi dùng “kĩ thuật ổ bi” cho cả lớp thực hành kể với bạn. Qua hoạt động này giúp rèn luyện cho học sinh kĩ năng học hỏi thầy cô, bạn bè và mọi người để củng cố và mở rộng hiểu biết. Ví dụ 2: Tiết Hoạt động trải nghiệm, tuần 19, bài “Tết nguyên đán”: Khi tổ chức hoạt động chia sẻ những việc em đã làm cùng gia đình để đón tết. Tôi sử dụng phương pháp thực hành: học sinh chuẩn bị các bức tranh và khi tôi chiếu tranh của em nào lên em đó tự giới thiệu về nội dung bức tranh của mình. Như vậy, các em đã tự hoàn thành nội dung học tập. Ở hoạt động gấp và vẽ bao lì xì, tôi làm như sau: - Đầu tiên tôi sử dụng phương pháp thảo luận nhóm: Chia lớp thành các nhóm 2 giao nhiệm vụ cho các nhóm: gấp dán và trang trí bao lì xì, vẽ tranh, viết câu đố, viết lời chúc để trang trí trong ngày tết. - Khi các nhóm làm xong sản phẩm, tôi sử dụng kĩ thuật phòng tranh. Có bốn góc lớp để trang trí, các nhóm được tổ chức tham quan, chụp hình góc tết của nhóm khác. Hình ảnh được gửi lên trang Zalo của lớp cùng với lời nhắn về nhà các em thực hành trang trí ngày tết cùng với bố mẹ, anh chị em của mình...Và tôi đã nhận được những hình ảnh các em tự thực hành trang trí nhà cửa và tham gia những công việc em đã làm cùng gia đình đón tết. Hình ảnh: Học sinh rèn luyện kĩ năng thực hiện đúng kế hoạch học tập Qua hoạt động này, kĩ năng thực hiện đúng kế hoạch học tập, lao động; không mải chơi làm ảnh hưởng đến việc học tập và các việc khác được hình thành. Đổi mới phương pháp, hình thức dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học là con đường trực tiếp rèn luyện và phát triển tất cả các phẩm chất, năng lực cho học sinh. Cũng nhờ quá trình này mà mỗi cá nhân đều được chú ý phát huy năng lực một cách tối đa. Khi đã có những cá nhân toàn Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 9 - Năm học 2023-2024
10. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar diện thì tập thể cũng vững mạnh, tập thể vững mạnh lại tạo điều kiện cho cá nhân phát triển hơn nữa. Cứ như vậy các năng lực nói chung và năng lực Tự chủ và tự học nói riêng được hình thành, phát triển tự nhiên và bền vững. Thứ ba: Rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học trong các giờ học, các hoạt động giáo dục. * Rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học trong các giờ học. Bước một: Tạo động cơ tự học. Động cơ hóa hoạt động học tập của học sinh có vai trò tích cực đối với hiệu quả hoạt động học tập của học sinh. Trong quá trình dạy học người giáo viên làm cho bộ não của học sinh luôn đặt trong tình trạng ham muốn hiểu biết, khơi dậy cho học sinh một sự hứng thú thực sự. Để thực hiện được điều này tôi tạo ra những tình huống thực sự có ý nghĩa với học sinh, làm cho học sinh muốn tự mình tìm ra giải pháp để giải quyết vấn đề. Có hứng thú học tập sẽ giúp các em khắc phục được những áp lực, sự mệt mỏi, cách học đối phó trong quá trình học tập. Một khi đã thích (có động lực) thì sẽ quyết tâm làm bằng được. Các em phải hiểu rõ vai trò của năng lực tự học, và các kĩ năng cần rèn luyện để phát triển được năng lực tự học. Từ chỗ thấu hiểu đặc điểm thâm lí và khả năng, sở thích và cả mơ ước của từng em tôi đồng hành, dẫn dắt các em trong mọi tiết học và trong các hoạt động giáo dục. Tôi luôn nhận xét, đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh, luôn khen gợi từ những điều nhỏ nhất mà các em đã làm được để mỗi ngày các em đến trường cũng là ngày vui. Những bài các em chưa hoàn thành tôi ân cần sủa chữa, nhắc nhở và theo dõi xem các em đã khắc phục được hay chưa. Qua việc làm này tôi đã giúp các em có động lực học tập, hình thành được kĩ năng nhận ra và sửa chữa sai sót trong bài kiểm tra qua lời nhận xét của thầy cô, kĩ năng học tập và làm theo những gương người tốt, kĩ năng học hỏi thầy cô, bạn bè và mọi người để củng cố và mở rộng hiểu biết, kĩ năng tự tổng kết và trình bày được những điều đã học. Từ đó phát triển năng lực Tự chủ và tự học cho các em một cách tự nhiên. Không chỉ dừng lại ở những lời nhận xét chấm chữa bài hàng ngày mà tôi luôn vào vai “tiên tri” gắn mác tích cực cho học trò của mình: “nhà toán học tương lai” ‘nhà văn của cô” “họa sĩ nổi tiếng” “bác sĩ tài giỏi” “nhà khoa học vĩ đại” “chú công an đẹp trai”, “anh bộ đội hiền lành” để tạo ra động cơ học tập cho các em. Khi được cô đặt cho những cái tên mới thì hầu hết các em rất thích thú, tích cực, tự giác hơn rất nhiều. Em nào cũng muốn cố gắng học tập tốt để trở thành nhà toán học, anh bộ đội, chú công an, giống như cô nói. Dần dần trở Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 10 - Năm học 2023-2024
11. Giải pháp công tác: Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực Tự chủ và tự học đối với học sinh Lớp 2B trường Tiểu học Lê Quý Đôn, huyện Ea Kar thành một sự đam mê, tự giác, có sự thôi thúc từ bên trong như một nhu cầu tự thân của người học vậy. Hình ảnh: Học sinh thích thú trải nghiệm làm bác sĩ. Bước 2: Tổ chức rèn luyện một số kỹ năng tự học cơ bản trong các giờ học, hoạt động giáo dục. - Tổ chức cho học sinh tìm hiểu, khám phá dưới mọi hình thức, mọi lúc, mọi nơi, học mọi người, luôn biết thắc mắc, đặt câu hỏi trước mọi vấn đề. Từ đó, các em sẽ cố gắng học từ bạn, từ cô, từ các nguồn tài liệu khác nhau để đi tìm đáp án. Lâu dần thành kĩ năng tự học, tự tìm tòi, thích khám phá hằng ngày. Không gây áp lực, tổ chức các hoạt động giáo dục bằng nhiều hình thức và địa điểm khác nhau. Người thực hiện: Trần Thị Thu Hương - 11 - Năm học 2023-2024