Báo cáo Giải pháp Tạo hứng thú học tập môn Toán cho học sinh Lớp 3 theo CT GDPT 2018

Nội dung tài liệu: Báo cáo Giải pháp Tạo hứng thú học tập môn Toán cho học sinh Lớp 3 theo CT GDPT 2018

1. Để tạo hứng thú học Toán cho học sinh lớp 3 nói riêng và học sinh Tiểu học nói chung cần có sự đổi mới về phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Đổi mới phương pháp dạy học là để giúp học sinh phát triển năng lực, trí tuệ sáng tạo của riêng mình. Ngoài ra, còn giúp thực hiện những bước chuyển mình từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang việc tiếp cận năng lực của những người học. Đổi mới phương pháp dạy học giúp những giáo viên quan tâm đến học sinh nhiều hơn định hướng cho việc học của học sinh trở nên dễ dàng hơn. Đổi mới chính là để hoàn thiện hơn về nên giáo dục và đào tạo ngày nay, nó như một phương pháp căn bản và quan trọng nhất trong ngày nay. 2. Thực trạng của vấn đề Trong năm học qua tôi được nhà trường phân công dạy khối lớp 3, trong quá trình làm việc, giảng dạy tại lớp, tại trường, bản thân tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau: * Về thuận lợi: • Chương trình GDPT 2018 phù hợp với tình hình, mục tiêu giáo dục hiện nay. Sách giáo khoa Toán có kênh hình, kênh chữ phù hợp tâm sinh lí lứa tuổi các em học sinh. - Phòng GD & ĐT luôn có sự chỉ đạo cụ thể, sâu sát. - Nhà trường luôn động viên, khích lệ, tạo điều kiện để giáo viên chúng tôi thực hiện đổi mới phương pháp dạy học. - Phòng học được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cơ bản đáp ứng được yêu cầu đổi mới. - Học sinh có nề nếp, có ý thức học tập. Đa số phụ huynh đồng thuận, ủng hộ và luôn phối hợp với giáo viên trong quá trình giáo dục học sinh. * Về khó khăn:
2. - Một số giáo viên chưa linh hoạt trong cách tổ chức, đổi mới phương pháp dạy học dẫn đến sự phân tán, mất thời gian nhất là vào các giờ học kiến thức mới. - Kiến thức về CNTT của giáo viên còn hạn chế nên dù có đam mê nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn. - Hầu hết cha mẹ học sinh đều làm công nhân phải đi làm ca, học sinh phải ở nhà với ông bà nên buổi tối không có người kèm cặp các em. - Nhận thức của phụ huynh không đồng đều dẫn đến một số gia đình còn khoán trắng bỏ mặc cho giáo viên. - Trong lớp có một số em là học sinh trung tâm khả năng tiếp thu bài còn hạn chế. - Đa số các em nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động học tập. Nhiều học sinh ít tập trung trong giờ học, lớp học trầm, khiến cho các tiết học toán trở nên nặng nề, buồn chán, kết quả học tập môn Toán của nhiều học sinh chưa cao. Từ những thực trạng trên tôi đã tìm ra các nguyên nhân của thực trạng để từ đó khắc phục các nguyên nhân đó, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán. • Một là, các em chưa có động cơ học tập đúng đắn. • Hai là, giáo viên đôi lúc chưa linh hoạt khi vận dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học trong các tiết học toán. • Ba là, việc ứng dụng công nghệ thông tin chưa đạt được hiệu quả mong muốn. • Bốn là, giáo viên chưa thực sự sáng tạo trong việc động viên, khích lệ học sinh. Năm học 2022 – 2023, tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp 3C với tổng số 33 học sinh. Sau 2 tuần nhận lớp, tôi phát phiếu thăm dò hứng thú học tập môn Toán cho lớp 3B và lớp 3C do tôi chủ nhiệm. Sau khi khảo sát mức độ hứng thú học tập môn Toán của cả 2 lớp, tôi đã thu được kết quả như sau: Tên lớp Rất thích Thích Bình thường Không thích
3. Sĩ SL % SL % SL % SL % số 34 6 17,6 9 26,5 12 35,3 7 20,6 3B 33 5 15,2 7 22,2 13 39,4 8 24,2 3C Bảng tổng hợp kết quả thăm dò mức độ hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp 3B và lớp 3C Dựa vào kết quả thăm dò hứng thú học tập môn Toán của học sinh lớp 3B và học sinh lớp 3C do tôi chủ nhiệm, tôi thực sự ngạc nhiên: Kết quả thăm dò cho thấy số học sinh hứng thú với môn Toán của 2 lớp rất thấp, trong khi số học sinh không hứng thú, thậm chí là cảm thấy sợ học toán chiếm hơn 1/2 số học sinh của lớp. Từ những khó khăn đó, tôi đã mạnh dạn tìm tòi và áp dụng một số biện pháp để tạo hứng thú cho các em trong học tập môn Toán. CHƯƠNG 2: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐÃ ĐƯỢC ÁP DỤNG TẠI ĐƠN VỊ TRƯỜNG TIỂU HỌC PHẬT TÍCH Việc tạo hứng thú học tập cho học sinh lớp 3 theo CT GDPT 2018 trong nhà trường được thực hiện thông qua dạy học và tổ chức các hoạt động dạy học theo một cách tiếp cận mới đó là vận dụng linh hoạt các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh phát huy được tính tích cực, sáng tạo và năng lực Toán học của mình. Biện pháp 1: Tạo động cơ học tập đúng đắn cho học sinh * Mục tiêu:
4. Giúp hình thành động cơ học tập môn Toán cho học sinh. * Cách tiến hành: Động cơ học tập được hình thành từ những cảm xúc, nhu cầu học tập của học sinh. Học sinh có động cơ học tập đúng đắn sẽ kích thích, thúc đẩy tính tích cực, tự giác chiếm lĩnh kiến thức. Đối với học sinh lớp 1, 2, 3 thì động cơ học tập không có sẵn. Đa số các em đều chưa ý thức được mục đích của việc học toán vì thế trong quá trình học tập và rèn luyện, giáo viên là người dẫn dắt hình thành động cơ học toán cho các em. Theo quan sát của mình, tôi thấy có 2 nguyên nhân khiến các em chưa có động cơ học tập môn Toán: - Một là, các em thực sự không thấy môn Toán thú vị với mình hoặc không thấy ý nghĩa thực sự của việc học toán ngoại trừ việc vượt qua các bài kiểm tra bắt buộc. - Hai là, các em có mong muốn học, có thấy được giá trị, thấy được ý nghĩa của việc học toán nhưng do mất gốc, không theo được chương trình nên các em tự ti, thiếu kiên trì. Đặc điểm chung của học sinh không có động cơ học toán là những học sinh học chưa tốt môn Toán. Để tạo ra được động cơ học toán cho học sinh, trước hết tôi đã giúp học sinh thấy được ứng dụng quan trọng, hữu ích của toán trong cuộc sống hàng ngày. Bởi vậy, ngay đầu năm học, tôi cho các em tìm hiểu mục lục sách giáo khoa toán lớp 3. Sau đó, tôi giới thiệu về những nội dung chính trong chương trình toán lớp 3 để kích thích sự tò mò, khám phá của các em. Ví dụ: Khi dạy về phép nhân, phép chia, tôi giới thiệu về ứng dụng kì diệu và ý nghĩa của phép tính nhân, chia trong cuộc sống. Hoặc khi giới thiệu về phần hình học, tôi cho các em tìm những đồ vật có dạng hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật, hình tam giác mà các em biết. Hoạt động này giúp các em thấy toán học thật gần gũi với cuộc sống. Tôi giới thiệu thêm: Ở lớp dưới, chúng mình đã biết nhận diện và gọi tên các hình đó. Chương trình Toán 3 sẽ giúp chúng mình khám phá thêm những đặc điểm thú vị của chúng. Đặc biệt là các em sẽ biết tính chu vi, diện tích của các hình đó.
5. Qua những lời giới thiệu ấy, tôi thấy rõ sự tò mò, sự hào hứng hiện lên trong ánh mắt của các em. Việc tạo động cơ học tập cho học sinh không chỉ dừng lại ở đó mà trong mỗi tiết học toán, tôi còn thiết kế thêm một số bài tập, tình huống liên quan đến thực tế. Ví dụ: Khi học “Tìm một trong các phần bằng nhau của một số” (SGK Toán 3- T26) ở phần khởi động thay vì cho học sinh hát hay chơi 1 trò chơi vận động thì tôi tạo động cơ học tập bằng 1tình huống thực tế. Tôi đưa ra bài toán: Hùng có 15 viên bi, Hùng cho An 1/3 số bi đó. Hỏi Hùng còn lại bao nhiêu viên bi? Sau đó, tôi dẫn dắt học sinh vào bài mới bằng câu hỏi gợi mở: Thế nào là 1/3? Muốn tìm giá trị 1 phần của một số ta làm thế nào? Để giải các bài toán về tìm một trong các phần bằng nhau của một số chúng ta sẽ làm như thế nào? Cô và các em cùng tìm hiểu bài “Tìm một trong các phần bằng nhau của một số”. Ngoài ra, tôi luôn luôn thiết kế hoạt động mở đầu với nhiều hình thức khác nhau để tạo hứng thú cho học sinh mỗi khi bắt đầu vào bài học mới. Qua đó, tạo ra môi trường học tập thân thiện, cởi mở giữa thầy và trò; các em có thể dễ dàng bày tỏ ý kiến, quan điểm của bản thân. Một trong những hoạt động học sinh yêu thích nhất là trò chơi học tập trong môn Toán. Hoạt động này giúp tạo sự hứng thú, tò mò của học sinh bằng cách đặt học sinh vào các tình huống cần giải quyết, đặc biệt là qua các trải nghiệm thực tiễn phù hợp với khả năng của học sinh. Bên cạnh đó, tôi thận trọng trong việc giao các nhiệm vụ học tập cho các em ở trên lớp và ở nhà theo hướng phân hóa đối tượng để đảm bảo các em có đủ thời gian hoàn thành bài tập được giao (Chia nhỏ các nhiệm vụ học tập để các em dễ dàng giải quyết), tạo thói quen tự học ở nhà cho các em. Từ những việc làm cụ thể đó, tôi đã giúp học sinh dần hình thành động cơ học tập đúng đắn. Các em đã tích cực, chủ động hơn trong việc chiếm lĩnh kiến thức. Đây không chỉ là 1 việc làm thiết thực để tạo hứng thú học toán mà còn có giá trị gắn kết toán học với cuộc sống và mang cuộc sống vào trong toán học.
6. Bên cạnh việc tạo động cơ học tập đúng đắn cho học sinh thì nội dung thứ hai tôi hướng tới đó là: Biện pháp 2: Kết hợp đa dạng, linh hoạt các phương pháp dạy học * Mục tiêu: - Phát huy tính tích cực của học sinh và nâng cao chất lượng dạy học. - Giúp học sinh củng cố kiến thức đã học và ghi nhớ những kiến thức mới một cách dễ dàng. - Giúp học sinh tăng cường khả năng sáng tạo, tăng tính năng động trong học tập và giúp học sinh vận động trong giờ học. * Cách tiến hành Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học trong toàn bộ quá trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng dạy học. Trong quá trình dạy Toán tôi đã kết hợp linh hoạt các phương pháp dạy học như: - Phương pháp trực quan - Phương pháp gợi mở - vấn đáp - Phương pháp luyện tập thực hành - Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề - Phương pháp trò chơi học tập môn Toán - Phương pháp động viên, khích lệ học sinh kịp thời Trong các phương pháp trên, tôi thường xuyên sử dụng 3 phương pháp sau: a) Phương pháp gợi mở - vấn đáp Là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người giáo viên không đưa ra kiến thức trực tiếp mà giáo viên dùng hệ thống câu hỏi cho HS suy nghĩ trả lời từng câu. Ví dụ: Bài toán 2 (SGK trang 82).
7. Mai gấp được 10 cái thuyền. Nam gấp được ít hơn Mai 3 cái thuyền. Hỏi cả hai bạn gấp được bao nhiêu cái thuyền? Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung bài và tìm cách giải nhờ một hệ thống câu hỏi sau: + Bài toán cho biết gì? + Bài toán hỏi gì? + Muốn biết cả hai bạn gấp được bao nhiêu cái thuyền thì phải biết được điều gì? (bạn Nam gấp được bao nhiêu cái thuyền) + Bằng cách nào? (10 trừ 3) + Biết cả hai bạn gấp được bao nhiêu cái thuyền bằng cách nào? (lấy số thuyền Mai gấp được cộng với số thuyền Nam gấp được) Bằng hệ thống câu hỏi gợi mở - vấn đáp giáo viên sẽ dẫn dắt học sinh tìm ra hướng làm. Sau khi học sinh tìm ra kết quả, tôi tiếp tục sử dụng phương pháp này để học sinh giải thích kết quả của mình. b) Phương pháp trò chơi học tập môn Toán Chơi là một hoạt động không thể thiếu được của mỗi con người ở mọi lứa tuổi, chơi giúp cho họ sinh phát triển hứng thú, ham hiểu biết, khả năng suy luận. Trò chơi học tập là trò chơi gắn liền với các hoạt động học tập và nội dung bài học giúp học sinh khai thác kinh nghiệm vốn có của bản thân để chơi và để học. Trong quá trình chơi trò chơi các em sẽ bộc lộ nhiều cảm xúc rất rõ ràng như: niềm vui khi thắng và buồn bã khi thua; vui mừng khi đồng đội hoàn thành nhiệm vụ, bản thân cảm thấy có lỗi khi không làm tốt nhiệm vụ của mình. Vì tập thể mà cố gắng hết khả năng để mang lại chiến thắng cho tổ, nhóm của mình. Đây cũng chính là đặc tính thi đua rất cao của trò chơi học tập. Đặc biệt, đối với môn Toán thì trò chơi học tập càng có ý nghĩa quan trọng hơn trong việc tạo hứng thú học toán cho học sinh. Tổ chức trò chơi cần lưu ý của các đặc tính: Vui - khoẻ - an toàn - bổ ích.
8. Những yêu cầu để trò chơi học tập đạt hiệu quả: - Trò chơi phải có mục đích học tập: Trò chơi học tập phải nhằm đạt được mục đích học tập gì? Củng cố, bổ sung kiến thức gì? (về số, tính toán, giải toán, vẽ, đọc, đếm ứng dụng ) rèn luyện những tố chất nào? - Trò chơi phải được chuẩn bị tốt: Chuẩn bị tốt có nghĩa là phải nắm vững yêu cầu, mục đích giáo dục của trò chơi để hướng mọi hoạt động phục vụ cho mục đích, yêu cầu ấy. Phải chuẩn bị tốt các phương tiện phục vụ cho trò chơi, phải có kế hoạch được thể hiện ở bài soạn. - Trò chơi phải thu hút được nhiều học sinh tham gia. Mọi học sinh tham gia trò chơi học tập cần: Nhiệt tình, tích cực, hào hứng; nghiêm chỉnh chấp hành luật chơi; cố gắng vươn lên để thắng; luôn giữ vững tinh thần đoàn kết, thân ái dù thắng hay thua. Những lưu ý khi tổ chức trò chơi học tập môn Toán: - Mỗi trò chơi nói chung được gắn với một bài, chương cụ thể hoặc có những tri thức tổng hợp như giải toán, phối hợp nhiều nội dung tri thức hình học, số, phép toán,... - Dựa vào hình thức, cách chơi và luật chơi của trò chơi có thể thay thế các trò chơi một cách linh hoạt (thay số, thay hình, thay sự tương ứng ) từ sự thay thế linh hoạt tạo cho giáo viên nhiều cơ hội tổ chức phù hợp với đối tượng học sinh của mình. - Các trò chơi thường tổ chức theo nhóm ở ngay trong lớp học với thời gian phù hợp. Việc chuẩn bị trò chơi đơn giản, dễ làm, dễ kiếm như: (que tính, bìa giấy cũ, sợi dây, bông hoa, ) - Giáo viên phải hướng dẫn cụ thể cách chơi rồi sau đó các nhóm tự đánh giá, giám sát lẫn nhau. Ngoài ra, giáo viên phải có nhận xét, khích lệ, cũng không nên để thời gian chơi quá dài ảnh hưởng đến giờ học. Trong thực tế dạy học, giáo viên thường tổ chức trò chơi học tập để củng cố kiến thức, kỹ năng toán. Tuy nhiên việc tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi để hình thành kiến thức, kỹ năng mới là rất cần để tạo hứng thú học tập cho học sinh ngay từ khi bắt đầu bài học mới.
9. Trong quá trình dạy học toán, tôi dựa theo nội dung của từng bài, từng mạch kiến thức và điều kiện thời gian trong mỗi tiết học để thiết kế trò chơi sao cho phù hợp. Trò chơi học tập có thể tổ chức ở cả 4 bước lên lớp: - Khởi động - Khám phá - Luyện tập - Thực hành - Vận dụng Đối với mỗi trò chơi, tôi đều thiết kế chu đáo theo quy trình sau: Quy trình tổ chức trò chơi gồm 5 bước: - Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi. - Bước 2: Phổ biến luật chơi và hướng dẫn cách chơi. - Bước 3: Tiến hành chơi. - Bước 4: Nhận xét kết quả chơi. - Bước 5: Khen thưởng. Ví dụ: Khi dạy bài bảng nhân 4 (SGK Toán 3), tôi tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “Hộp quà bí mật” như sau: Tên trò chơi: Hộp quà bí mật Mục đích - Rèn luyện kĩ năng thực hiện các phép tính nhân trong bảng 4 - Rèn kĩ năng phản xạ nhanh cho học sinh Chuẩn bị: Giáo viên thiết kế trò chơi trên PowerPoint gồm có 4 hộp quà bí mật. Các hộp quà có chứa đề bài như sau: - Hộp quà 1: 4 x 7 = ?
10. - Hộp quà 2: 4 x 9 = ? - Hộp quà 3: Thừa số thứ nhất là 4, thừa số thứ hai là 6. Tích 2 số đó là bao nhiêu? - Hộp quà 4: Lớp 3C có 8 nhóm, mỗi nhóm có 4 học sinh. Hỏi lớp 3C bao nhiêu học sinh? Cách chơi: - Trò chơi này, tôi tổ chức cho cả lớp cùng tham gia. Học sinh nào giơ tay nhanh sẽ được quyền trả lời. - Giới thiệu trò chơi như sau: Các em ạ! Mỗi một hộp quà sẽ chứa đựng một phần quà bí mật. Để nhận được những phần quà đó, chúng mình phải vượt hành trình mở lần lượt 4 hộp quà bí mật này. Mỗi hộp quà đều có chứa 1 phép tính hoặc 1 bài toán. Sau khi trả lời đúng các yêu cầu trong mỗi hộp quà, các em sẽ nhận được những phần quà trong các hộp quà đó. Các em có muốn nhận những phần quà này không nào? Ngoài trò chơi “Hộp quà bí mật” còn nhiều trò chơi khác nữa. Trong phần khởi động của các tiết học, tôi còn tổ chức cho các em chơi trò chơi “ Oẳn tù tì, tia chớp, đố bạn, ”. Trò chơi học tập được sử dụng như một phương pháp tổ chức cho học sinh khám phá và chiếm lĩnh nội dung học tập hoặc thực hành, luyện tập một kĩ năng nào đó trong chương trình môn học. Đây là một phương pháp có tác dụng hòa đồng sâu rộng và thu hút mức độ tập trung của học sinh cao. c) Phương pháp động viên, khích lệ học sinh kịp thời Khen ngợi là một phần thưởng tinh thần to lớn đối với học sinh Tiểu học. Lời khen giúp các em tạo động lực và cải thiện kết quả học tập. Hiện nay, cả giáo viên và phụ huynh đều đánh giá cao sự khích lệ, động viên học sinh. Việc động viên, khích lệ học sinh kịp thời sẽ giúp học sinh tự tin, hành vi tích cực sẽ được phát huy. Ngược lại, phê bình, trách mắng, chỉ trích làm cho lòng tự trọng của trẻ bị tổn thương. Chính vì vậy hàng ngày thay vì trách phạt và chê bai học sinh tôi sẽ dành cho các em những lời khen ngợi chân thành khi các em có sự tiến bộ. Đối với những em học toán
11. chưa tốt, bài làm còn mắc lỗi, tôi gợi ý để các em tìm ra lỗi sai trong bài và sửa lại dưới sự dẫn dắt của cô giáo. Ngoài nhận xét bằng lời, tôi dùng cử chỉ, ánh mắt, nụ cười hay những cái xoa đầu để khích lệ các em. Những em nào tiến bộ tôi có thể thưởng bông hoa, món quà nhỏ, sticker hay thư khen cuối tuần. Khi các em được nhận những lời khen, quà, thư khen của cô các em cảm thấy rất vui và hạnh phúc. Bên cạnh đó, tôi thường xuyên viết nhận xét vào vở hoặc sản phẩm học tập của học sinh để động viên, khích lệ các em. Ngoài các phương pháp trên, tôi còn vận dụng một số kĩ thuật dạy học vào trong quá trình dạy học môn Toán như: - Kĩ thuật tia chớp - Kĩ thuật ổ bi - Kĩ thuật lẩu băng chuyền Ví dụ: Khi dạy về bảng nhân, bảng chia tôi đã sử dụng “kĩ thuật tia chớp, kĩ thuật lẩu băng chuyền” để giúp các em củng cố kiến thức về các bảng nhân, chia đã học. Sau khi vận dụng các phương pháp trên vào quá trình dạy học, tôi thấy học sinh rất hứng thú với học môn Toán. Biện pháp thứ ba mà tôi hướng tới đó là: Biện pháp 3: Vận dụng một số hình thức tổ chức dạy học. * Mục tiêu: - Phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh để từ đó bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học. - Tạo ra sự tương tác cao giữa cô và trò, kích thích khả năng quan sát và phát triển tư duy cho học sinh. - Giúp HS tự tìm tri thức mới, tự ôn tập, tự luyện tập theo nội dung tùy chọn, theo các mức độ tùy theo năng lực của từng HS.