Báo cáo Chuyên đề Thông qua một số giải pháp dạy học tích cực được thực hiện trong Bài 6: Cách mạng tháng Tám 1945- Lịch sử 12 để tạo thêm hứng thú học tập cho học sinh

Nội dung tài liệu: Báo cáo Chuyên đề Thông qua một số giải pháp dạy học tích cực được thực hiện trong Bài 6: Cách mạng tháng Tám 1945- Lịch sử 12 để tạo thêm hứng thú học tập cho học sinh

1. 3 12A1 37 Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ lượng lượng lượng lượng % % % % 3 8,1 7 18,9 10 27,0 17 46 12A8 36 4 11,1 6 16,7 11 30,6 15 41,6 Khi tổng hợp những thuận lợi, khó khăn của học sinh, tôi nhận thấy việc các em học Lịch sử chưa tốt là do các nguyên nhân sau: - Trên lớp một số em không tập trung vào các hoạt động học tập, ở nhà chưa chủ động làm bài tập, chuẩn bị bài. - Còn khá nhiều học sinh học theo kiểu thụ động, phụ thuộc, trông chờ vào sự hướng dẫn của giáo viên, trong các hoạt động học nhóm chỉ có ít học sinh tích cực hoạt động còn lại phần lớn là các em ỷ lại cho các bạn khác làm việc. - Một số học sinh còn đọc nguyên văn sách giáo khoa để trả lời câu hỏi, chưa biết chắt lọc kiến thức, chưa có sự độc lập tư duy vì thế giờ học chưa sôi nổi, hiệu quả chưa cao. - Trình độ học sinh không đồng đều, tính tự giác, khả năng tư duy còn hạn chế. Do đó các em học còn mang tính chất đối phó, miễn cưỡng, có tư tưởng ỉ lại dựa vào tài liệu có sẵn điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc cung cấp kiến thức cho học sinh. Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử? Làm thế nào để các em coi trọng, yêu thích, hứng thú, chủ động học phân môn Lịch sử? Đó là điều mà tôi luôn trăn trở. Với mong muốn góp nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử ở trường THPT, tôi đã thực hiện một số giải pháp cụ thể trong một bài học cụ thể với nội dung: “ Thông qua một số giải pháp dạy học tích cực được thực hiện trong bài 6: “Cách mạng tháng Tám 1945”- Lịch sử 12 để tạo thêm hứng thú học tập cho học sinh”. II. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: 1. Mục tiêu chung khi thực hiện biện pháp Nhằm kích thích học sinh có hứng thú học môn Lịch sử ở trường THPT, tôi xác định điều đầu tiên là cần Đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên. Dạy phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh, phát huy các kĩ năng của từng học sinh để nâng cao hiệu quả hoạt động dạy- học bộ môn, phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh. 2. Các biện pháp cụ thể: a. Phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ Dạy học nhóm còn được gọi bằng những tên khác nhau như: Dạy học hợp tác, Dạy học theo nhóm nhỏ, trong đó HS của một lớp học được chia thành các nhóm nhỏ, trong khoảng thời gian giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc. Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và đánh giá trước toàn lớp. Để kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu kiến thức mới cũng như giúp học sinh thấy được mục tiêu của bài học trước mỗi tiết học mà có sản phẩm thì tôi đều giành ra chút thời gian cuối giờ của tiết học trước để giới thiệu hướng dẫn các em về xem trước nội dung bài học. Căn cứ vào nhận thức của học sinh, tôi chia lớp thành các nhóm học sinh tương đối đồng đều về lực học và phân công rõ ràng nhóm trưởng, nhóm phó, thư ký và yêu cầu thời gian nộp
2. 4 sản phẩm (4 – 5 học sinh một nhóm hoặc theo nhóm cặp đôi tùy vào số lượng học sinh của từng lớp và sản phẩm cần chuẩn bị). - Các bước thực hiện một nhiệm vụ học tập theo theo hoạt động nhóm (trong một phần của tiết học, hoặc một tiết, một buổi) có thể thực hiện các bước như sau: Bước 1. Làm việc chung và ra qui định cung cho cả lớp * Giáo viên giới thiệu chủ đề thảo luận nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức. * Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm, quy định thời gian và phân công vị trí làm việc cho các nhóm. * Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm . Bước 2. Làm việc theo nhóm nhỏ * Lập kế hoạch làm việc * Thỏa thuận quy tắc làm việc * Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập. * Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm. * Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm. Bước 3. Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp * Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm. * Các nhóm khác quan sát, lắng nghe, chất vấn, bình luận và bổ sung ý kiến. * GV tổng kết và nhận xét, đặt vấn đề cho bài tiếp theo hoặc vấn đề tiếp theo. - VÍ DỤ CỤ THỂ: Khi dạy bài 6 – Lịch sử 12 “Cách mạng tháng Tám 1945”, giáo viên sử dụng phương pháp dạy học hợp tác nhóm như sau: Bước 1: Thực hiện nhiệm vụ chung (nhóm chuyên gia) - Gv yêu cầu cả tất cả học sinh Quan sát, nhìn, nghe rõ các thông tin trong video về Nhật đầu hàng đồng minh và chủ trương của Đảng kết hợp đọc SGK mục 1 trang 29 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ nhóm nhỏ (nhóm ghép), chia sẻ thông tin tìm hiểu - Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ cặp đôi theo bàn yêu cầu thảo luận những chủ trương của Đảng và mặt trận Việt Minh chỉ đạo tòan dân đứng dậy khởi nghĩa trong cách mạng tháng Tám 1945 khi thời cơ Cách mạng đã chín muồi trong thời gian 3 phút để thực hiện nhiệm vụ hoàn thành Phiếu học tập như sau: Hãy điền những từ sau vào dấu ...ở nội dung dưới: (1) hội nghị toàn quốc, (2)10 chính sách, (3)Tổng khởi nghĩa, (4) Quân lệnh số 1, (5)13.8.1945, (6) Đại hội quốc dân, (7) Hồ Chí Minh - Ngày ., thành lập ủy ban khởi nghĩa toàn quốc, ban bố phát động tổng KN trong cả nước. Ngày 14,15.8.1945 được triệu tập ở Tân Trào, ngày 16,17.8.1945 được triệu tập ở Tân Trào tán thành chủ trương ... thông qua ...của Việt Minh. Bước 3: Thảo luận, nhận xét - Giáo viên cho học sinh bốc thăm trình bày nội dung tìm hiểu, các nhóm nhận xét, bổ sung theo kỹ thuật 321.
3. 5 - Giáo viên chốt ý. Nhận xét quá trình làm việc, kết quả các nhóm.
4. 6 (Ảnh một số hoạt động trong giờ học) b. Kỹ thuật dạy học tích cực : Kỹ thuật XYZ * Là một kỹ thuật nhằm phát huy tính tích cực trong thảo luận nhóm. X là số người trong nhóm, Y là số ý kiến mỗi người cần đưa ra, Z là phút dành cho mỗi người. * Kỹ thuật 435 thực hiện như sau: - Mỗi nhóm 4 người ngồi theo bàn, mỗi người viết 3 ý kiến trên một tờ giấy trong vòng 5 phút về cách giải quyết 1 vấn đề và tiếp tục chuyển cho người bên cạnh. - Tiếp tục như vậy cho đến khi tất cả mọi người đều viết ý kiến của mình, có thể lặp lại vòng khác; - Con số X-Y-Z có thể thay đổi. - Sau khi thu thập ý kiến thì tiến hành thảo luận, đánh giá các ý kiến. * Ví dụ khi dạy mục 2 bài 6- Lịch sử 12: Diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945 giáo viên sử dụng phương pháp này như sau: Bước 1: Gv yêu cầu cả tất cả học sinh Quan sát, nhìn, nghe rõ các thông tin trong video về Diễn biến Cách mạng tháng Tám 1945 kết hợp đọc SGK mục 1 trang 29
5. 7 Bước 2: Giáo viên sử dụng kỹ thuật XYZ như sau để yêu cầu từng nhóm học thực hiện nhiệm vụ học tập: - GV chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm ( bàn) có 4 người trong thời gian 5 phút, mỗi bạn trong nhóm chọn 3 sự kiện tiêu biểu nhất về Diễn biến Cách mạng tháng Tám 1945 mà em cho là quan trọng nhất, lý giải vì sao (lưu ý các ý kiến không được trùng nhau hoàn toàn). Bước 3: Giáo viên tổng hợp ý kiến các nhóm, cử đại diện các nhóm lên trình bày, sau đó gv cùng cả lớp nhận xét, đánh giá (Ảnh một số hoạt động trong giờ học) c. Ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong giảng dạy Những năm gần đây, nhờsự phát triển của khoa học công nghệ, hàng loạt phương tiện hỗ trợ dạy học được ra đời, việc ứng dụng CNTT vào giáo dục là xu thế tất yếu. Sử dụng công nghệ, các trang thiết bị hiện đại vào dạy học trong quá trình giáo dục đã mang lại nhiều hiệu quả, giúp giáo viên có thể định hướng học sinh tiếp cận với nguồn tri thức phong phú, dễ hiểu nhất. Giáo viên đã biết phát huy ưu thế của CNTT giúp cho bài giảng giáo viên thu hút hơn khi sử dụng hiệu quả các ứng dụng giáo dục. VÍ DỤ: Sử dụng công nghệ thông tin trong hoạt động chuyển giao nhiệm vụ học tập học sinh với công cụ hỗ trơ như Microsoft Form, Nhóm ZALO, Kahoot, Socrative, Bên cạnh đó
6. 8 việc sử dụng hiệu quả Power Point trong dạy học, hướng dẫn học sinh sử dụng nó thiết kế sản phẩm học tập như bài thuyết trình, Poster, Infographic Cụ thể trong bài 6: Cách mạng tháng Tám 1945- Lịch sử 12, tôi đã sử dụng NHÓM MESSENGER tạo nhóm học tập bộ môn của lớp 12A1, qua nhóm để giao bài tập cho các nhóm như sau: - Hoặc giáo viên khai thác các phim tài liệu về Cách mạng tháng Tám năm 1945 để cung cấp cho hs những thông tin chính xác chân thật nhất về bài học khi dạy về bối cảnh tình hình thế giới
7. 9 - Ngoài ra việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy còn góp phần phát triển năng lực, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cho người học, hướng các em sử dụng hiệu quả tiện ích cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại. 3 Kết quả đạt được: Trong quá trình giảng dạy khi áp dụng các biện pháp trên tôi nhận thấy các tiết học có sự thay đổi như sau: - Học sinh đã có những thái độ học tập tích cực, thích thú hơn trong các tiết học. Học sinh chủ động nêu ra những thắc mắc về bộ môn đối với giáo viên, các em nhiệt tình hưởng ứng. Bên cạnh đó việc hoàn thành nội dung về nhà cũng được các em thực hiện nghiêm túc, chất lượng bài tập ngày càng nâng cao. - Học sinh yêu thích và hứng thú hơn với môn học Lịch sử, trong mỗi giờ học không khí học tập đã thay đổi tích cực không còn gò bó, khô khan. - Các em ghi nhớ các đơn vị kiến thức một cách nhẹ nhàng, không gượng ép, nặng nề. - Việc thực hiện Một số giải pháp dạy học tích cực trong bài 6: “Cách mạng tháng Tám 1945”- Lịch sử 12 để tạo thêm hứng thú học tập cho học sinh” đã tạo ra được môi trường học tập sinh động, sôi nổi, mỗi học sinh dần dần sẽ yêu thích hơn bộ môn Lịch sử. Tôi hy vọng rằng với một số giải pháp nêu trên sẽ góp phần nâng cao chất lượng học tập ở các bộ môn nói chung và môn Lịch sử nói riêng. - Sau khi áp dụng giải pháp đó tỉ lệ học sinh khá - giỏi bộ môn của lớp tăng lên đáng kể. Đa số học sinh ở các lớp học theo giải pháp mới đều nắm được nội dung bài học rất nhanh và ứng dụng làm tốt bài tập.
8. 10 Kết quả các bài tập thực hiện nhiệm vụ học tập trong bài có sự tiến bộ rõ rệt trên các mặt như sau: Lớp Tổng số Điểm Điểm Điểm Điểm Năng lực phẩm chất HS < 5 5,6 7,8 9,10 12A1 37 6 15 9 7 70% hs tự tin, hứng thú học tập bộ môn 12A8 36 6 13 11 6 90% 70% hs tự tin, hứng thú học tập bộ môn (Kết quả điểm số của hs qua phiếu học tập của hs được đánh giá sau khi áp dụng biện pháp của đề tài đề tài) - Qua kết quả thực nghiệm đánh giá các giải pháp tôi thực hiện phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay- dạy học tích cực theo hướng phát triển năng lực học sinh, chú trọng vào việc rèn luyện phương pháp tự học, hình thành kỹ năng cho người học từ đó góp phần tạo thêm hứng thú học tập cho học sinh III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT 1. Kết luận: Bộ môn lịch sử ở trường TTHPT có chức năng rất quan trọng góp phần hình thành những phẩm chất con người Việt Nam. Vậy nên việc hình thành cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập lịch sử là trách nhiệm lớn lao của thầy cô giáo dạy Lịch sử. Cho nên mỗi một giáo viên nói chung, giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử nói riêng cần tích cực đổi mới phương pháp, phát triển năng lực tự học của học sinh, bồi dưỡng hứng thú học tập cho học sinh, khắc phục lối học vẹt ghi nhớ máy móc hay chỉ đối phó với thi cử. Qua thực tiễn nghiên cứu tôi nhận thấy, nếu có những biện pháp dạy học tích cực có hiệu quả sẽ phát huy năng lực tự học của học sinh mang lại hiệu quả đáng khích lệ trong học tập của học sinh cũng như phương pháp giảng dạy của giáo viên. Học sinh sẽ học được phương pháp tự học tập tăng tính chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy, năng lực học tập, kiến thức sẽ phong phú hơn, hs được tiếp cận kiến thức qua nhiều kênh thông tin giáo viên sẽ phát huy hết khả năng sáng tạo của mình, tăng sự linh hoạt cho bài giảng, tạo thêm niềm say mê với nghề nghiệp của mình. 2. Kiến nghị đề xuất a. Đối với giáo viên: Với đề tài “ Thông qua một số giải pháp dạy học được thực hiện trong bài 6: “Cách mạng tháng Tám 1945”- Lịch sử 12 để tạo thêm hứng thú học tập cho học sinh” là thể nghiệm của tôi trong quá trình giảng dạy chương trình mới cho hs 12 nên mới chỉ khai thác ở phạm vi nhỏ, hy vọng rằng trong thời gian tới các bạn đồng nghiệp tiếp tục nghiên cứu, mở rộng để đề tài trở thành tài liệu có ứng dụng cao trong thực tiễn. Mặc dù đã có nhiều cố gắng song không tránh khỏi những hạn chế thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp để các giải pháp trên được phát huy hiệu quả hơn.
9. 11 b. Đối với học sinh: Học sinh cần có sự phối, kết hợp chặt chẽ với gv hướng dẫn, với các thành viên trong nhóm, có thái độ nghiêm túc với bộ môn khi thực hiện các nhiệm vụ học tập.