Báo cáo Biện pháp Sử dụng trò chơi ô chữ tạo hứng thú cho học sinh trong chương VIII, Hình học 6

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp Sử dụng trò chơi ô chữ tạo hứng thú cho học sinh trong chương VIII, Hình học 6

1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo. khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc, tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học. Từ những quan điểm, định hướng đổi mới giáo dục phổ thông nói trên, mỗi nhà quản lí giáo dục, mỗi giáo viên cần có những phương pháp phù hợp trong quản lí giáo dục cũng như giảng dạy học sinh để phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của các em, giúp học sinh nâng cao tính tự học, tự nghiên cứu trau dồi kiến thức, chủ động trong học tập. Nhất là trong thời điểm hiện nay, chúng ta tiếp tục hưởng ứng cuộc vận động của ngành giáo dục “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương sáng tự học và sáng tạo” thì mỗi giáo viên cần có một phương pháp phù hợp để học sinh thích học môn mình dạy, mỗi giờ học các em được nghiên cứu, khám phá tri thức thể hiện rõ vai trò trung tâm của mình. Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy và tìm hiểu thực tiễn tại trường THCS Bồng Lai nhiều năm, tôi thấy còn nhiều học sinh chưa nắm vững được kiến thức cơ bản của phân môn Hình học, chất lượng bộ môn vẫn còn thấp, các bài kiểm tra, bài thi còn chưa đạt yêu cầu. Bằng thực tiễn trong giảng dạy và tìm hiểu đã có những ý kiến như: phân môn hình học khó tiếp thu, lượng kiến thức trong giờ học còn nhiều mà lại khô khan, không hấp dẫn Điều đó nảy sinh trong tôi những trăn trở: Là làm thế nào để nâng cao chất lượng bộ môn? Làm thế nào để học sinh hứng thú, say mê trong khi học? Chính điều đó đã thôi thúc tôi tìm tòi và thực hiện biện pháp: “ Sử dụng trò chơi ô chữ tạo hứng thú cho học sinh trong chương VIII, Hình học 6”. 1
2. PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng công tác dạy học Để tìm hiểu và phân tích sự say mê, hứng thú của học sinh đối với phân môn Hình học 6 tại trường THCS Bồng Lai, tôi đã tiến hành khảo sát sự hứng thú của học sinh đối với phân môn Hình học của HS lớp 6C khi chưa áp dụng biện pháp kết quả thu được cụ thể như sau: HS có hứng thú HS chưa có hứng thú Số HS 6C SL % SL % 36 13 36,1 25 63,9 Kết quả khảo sát trước khi thực hiện biện pháp: Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dưới 5 Số HS 6C SL % SL % SL % SL % 36 2 5,6 5 13,8 12 33,3 17 47,3 Số liệu khảo sát được ở bảng trên cho thấy số học sinh đạt điểm khá giỏi ở lớp 6C khá thấp. Kết quả trên cho thấy rõ thực trạng dạy và học cũng như say mê, hứng thú của học sinh trong giờ học phân Môn hình học như sau: a)Thuận lợi: - Nhà trường có đủ điều kiện về cơ sở vật chất và các điều kiện khác đáp ứng đủ cho điều kiện dạy và học. 2
3. - Đa số các em học sinh ngoan, chăm chỉ học tập, có tinh thần tự học và phấn đấu vươn lên. - Bản thân có năng lực chuyên môn vững vàng, dạy đúng chuyên môn đào tạo. Luôn gần gũi, thân thiện, quan tâm sát sao tới từng đối tượng học sinh. Thường xuyên học hỏi, trau dồi kinh nghiệm từ bạn bè, đồng nghiệp. tham khảo tài liệu, tự bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao trình độ cho bản thân. Đặc biệt, khi thực hiện giải pháp này, tôi đã nhận được rất nhiều sự hỗ trợ, góp ý từ lãnh đạo, tổ chuyên môn để đưa ra được các biện pháp có tính khả thi. Bên cạnh đó, tôi cũng nhận được sự ủng hộ, hợp tác của các em học sinh khi thực hiện các nhiệm vụ học tập được giao. b) Khó khăn: - Bản thân tôi là một giáo viên đã trực tiếp giảng dạy môn Toán 6 tại trường THCS Bồng Lai được nhiều năm, tôi nhận thấy rằng nhiều HS chưa hứng thú với phân môn Hình học. Số học sinh yêu thích, ham tìm hiểu kiến thức phân môn Hình học còn hạn chế. không ít em sợ học phân môn Hình học, coi việc học toán là một công việc nặng nhọc, căng thẳng,... - Trong chương trình Hình học lớp 6 học sinh bắt đầu làm quen với các khái niệm cơ bản của hình học sơ cấp. Đây là bộ môn khoa học khó, trừu tượng với các em. c) Tính cấp thiết Xuất phát từ thực tiễn công tác giảng dạy, tôi nhận thấy giáo viên cần thường xuyên đổi mới phương pháp dạy học và hình thức dạy học. Trong đó việc sử dụng trò chơi là một trong những nét đổi mới trong phương pháp dạy học theo hướng tích cực, giúp tăng hứng thú học tập cho HS, từ đó giúp HS hệ thống được kiến thức, khắc sâu được lý thuyết, phát triển tư duy suy luận, phát huy tính chủ động, sáng tạo. Vì vậy tôi lựa chọn biện pháp: “ Sử dụng trò chơi ô chữ tạo hứng thú cho học sinh trong chương VIII, Hình học 6”. 3
4. 2. Biện pháp sử dụng trò chơi ô chữ tạo hứng thú cho học sinh Trong báo cáo của mình, tôi không có tham vọng đưa ra một cách dạy mới thay thế các cách dạy đa dạng, đã được giáo viên sử dụng từ lâu và còn tiếp tục được sử dụng. Tôi chỉ mạnh dạn giới thiệu một cách dạy kết hợp giữa phương pháp dạy học truyền thống với những yêu cầu mới mà bản thân đã trực tiếp áp dụng khi dạy học môn toán 6 tại trường THCS Bồng Lai – Quế Võ – Bắc Ninh. Để tổ chức trò chơi ô chữ cho các tiết hình học lớp 6, tôi xác định mình cần chuẩn bị tâm thế chủ động tích cực hoạt động giảng dạy ngay từ phần việc soạn giáo án, chuẩn bị trò chơi, tổ chức phân công chia nhóm học, tổ chức theo đúng quy trình, đảm bảo thời gian, tiến độ cũng như chất lượng của bài dạy. Trong phạm vi báo cáo này, các trò chơi ô chữ của tôi xây dựng nhằm lồng ghép vào các tiết dạy. Trước hết giáo viên cần làm tốt các khâu sau: - Chuẩn bị ô chữ: Là khâu quan trọng nhất. Giáo viên chuẩn bị các Slide chứa nội dung trò chơi ô chữ bằng Powerpoit. - Cách chơi: Tùy số lượng câu hỏi nhiều hay ít mà giáo viên có thể tổ chức cách chơi khác nhau. Thực tế dạy học, tôi có áp dụng một số giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng trong dạy học, để nâng cao hứng thú học tập môn Toán của học sinh như sau: a) Biện pháp 1: Sử dụng trò chơi ô chữ trong củng cố kiến thức của một tiết học. Giáo viên tổ chức cho cả lớp cùng chơi như sau: Giáo viên đưa ô chữ còn trống cho học sinh quan sát. Tổ chức cho học sinh xung phong chọn câu hỏi để trả lời. Em nào trả lời nhanh và được nhiều câu hỏi là người chiến thắng. Với biện pháp này tôi tổ chức cho các em chơi trò chơi ô chữ trong 5 phút sau khi học lí thuyết hoặc cuối giờ học. Phương tiện: Máy chiếu hoặc ti vi màn hình lớn 4
5. b) Biện pháp 2: Sử dụng trò chơi ô chữ trong tiết ôn tập chương + Giáo viên chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm không quá 6 bạn. Mỗi nhóm được nhận một bảng nhóm trong đó có ô chữ trống và các câu hỏi. Nhiệm vụ của các nhóm là hoàn thành ô chữ trong thời gian từ 5 – 10 phút tùy từng ô chữ đưa ra, với cách tổ chức này tôi cho các e hoạt động nhóm ngay khi bắt đầu tiết ôn tập chương. + Luật chơi: Mỗi nhóm sẽ thảo luận và hoàn thành ô chữ. Mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm. Nhóm cao điểm nhất hoặc xong nhanh nhất mà đúng thì giành chiến thắng. - Phương tiện: Máy chiếu hoặc ti vi màn hình lớn, bảng nhóm. c) Biện pháp 3: Sử dụng trò chơi ô chữ trong tích hợp dạy học + Chia lớp thành 3 - 4 tổ (tùy sĩ số lớp và số lượng câu hỏi, giả sử chia lớp thành 4 tổ) + Luật chơi như sau: Khởi đầu số điểm của mỗi đội chơi là 10 điểm. Mỗi đội có quyền chọn 2 câu hỏi để trả lời, mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm. Sau thời gian quy định nếu không trả lời được thì 1 trong 2 đội còn lại, đội nào nhanh hơn được giành quyền trả lời, mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm, trả lời sai bị trừ 5 điểm. Đội nào đưa ra được từ khóa của ô chữ thì được số điểm bằng 10 nhân với số câu hỏi chưa trả lời tại thời điểm đó. Ba đội chơi bốc thăm để đưa ra thứ tự chọn và trả lời câu hỏi. Đội nào giành được nhiều điểm là đội chiến thắng. Với biện pháp này tôi cho các em chơi trong 7 phút cuối của giờ học để củng cố lại kiến thức bài học hoặc củng cố kiến thức của chương trong tiết ôn tập. Phương tiện: Máy chiếu hoặc ti vi màn hình lớn 3.Thực nghiệm sư phạm a) Mô tả cách thức thực hiện - Cách thiết kế ô chữ nhằm củng cố bài học thường được tổ chức ngay sau khi học xong lý thuyết của bài hoặc cuối tiết dạy. Giáo viên sẽ chuẩn bị ô chữ trên Powerpoint cùng với các hiệu ứng. 5
6. - Khi trình chiếu trò chơi. Giao diện ban đầu của trò chơi chỉ hiển thị các ô trống đã được chuẩn bị có ý đồ trước. - Click vào nút câu hỏi bất kỳ nào nó sẽ hiển thị ra nội dung câu hỏi tương ứng. Sau đó nhấn vào ô chữ hàng ngang tương ứng với câu hỏi đó thì đáp án của câu đó sẽ hiển thị trên ô chữ, kích vào ô câu hỏi sẽ biến mất. Tiếp tục với những câu sau cho đến khi hết trò chơi. Kết thúc trò chơi sẽ nhận được từ khóa của ô chữ. * Biện pháp 1: Sử dụng trò chơi ô chữ trong củng cố kiến thức của một tiết học Cụ thể với ví dụ 1: Giáo viên phải thiết kế ô chữ cùng với hiệu ứng trình chiếu (được gửi kèm trong file báo cáo) có nội dung như trong Slide 1 dưới đây. Ví dụ 1: Sử dụng trò chơi ô chữ trong Tiết 25: Bài 32 Điểm và Đường thẳng. (Khi chưa trình chiếu) Thứ tự các giao diện của Slide 1 sẽ hiện khi tổ chức trò chơi (khi trình chiếu) như sau: Giao diện đầu tiên: 6
7. Sau đó học sinh chọn câu hỏi, câu nào tùy học sinh. Giả sử chọn câu 2, giáo viên kích chuột vào hình tròn số 2, nội dung câu hỏi 2 hiện trên màn chiếu. Ta được giao diện tiếp theo của Slide 1 là: 7
8. Học sinh trả lời, giả sử đúng, giáo viên kích chuột vào hàng ngang số 2 đáp án hiện trên các ô chữ hàng số 2, tiếp theo giáo viên kích chuột vào ô câu hỏi và ô câu hỏi hàng ngang số 2 biến mất ta được giao diện tiếp theo trong Slide 1 như sau: Tiếp theo nếu học sinh chọn câu hỏi số 1, giáo viên kích chuột vào hình tròn số 1 ta có giao diện tiếp theo của Slide 1 như sau: 8
9. Nếu học sinh trả lời đúng đáp án ta kích chuột vào hàng ngang số 1, đáp án hiện trên các ô chữ hàng ngang số 1, tiếp theo giáo viên kích chuột vào ô câu hỏi và ô câu hỏi hàng ngang số 1 biến mất như giao diện tiếp theo của slide 1: (Nếu học sinh trả lời không đúng thì không kích chuột vào ô chữ hàng ngang số 1 và câu hỏi 1 vẫn còn trên các giao diện tiếp theo và đáp án câu 1 cũng chưa hiện lên). Nếu học sinh chọn câu hỏi tiếp theo là câu 3 trong trường hợp đã trả lời được câu 1, 2. Giáo viên kích chuột vào hình tròn số 3. Ta có giao diện tiếp theo của Slide 1 là: 9
10. Nếu học sinh trả lời đúng ta kích chuột vào hàng ngang số 3 đáp án hiện ra, kích chuột vào ô câu hỏi sẽ biến mất như giao diện tiếp theo của Slide 1 là: Nếu học sinh chọn câu hỏi 4, ta kích chuột vào hình tròn số 4. Ta có giao diện tiếp theo của Slide 1 như sau: 10
11. Nếu học sinh trả lời đúng đáp án ta kích chuột vào ô chữ hàng ngang số 4, đáp án hiện ra và kích chuột vào ô câu hỏi biến mất như giao diện sau của Slide 1: Kết thúc trò chơi ta thu được ô chữ chủ đề là “Điểm”. Giáo viên có thể cho học sinh nhắc lại kiến thức về điểm mà em vừa được học. (Dấu chấm nhỏ từ đầu bút chì là hình ảnh của điểm. Người ta dùng các chữ cái in hoa để đặt tên cho điểm). Với ô chữ này tôi đã tổ chức cho học sinh chơi như cách 2, sau khi học xong lý thuyết và trước khi chuyển sang phần luyện tập. Thông qua trò chơi ô chữ với từ khóa “Điểm” học sinh được củng cố các kiến thức về: Điểm, đường thẳng, cách diễn đạt khác nhau của điểm thuộc đường thẳng, các kí hiệu thuộc, không thuộc. Đồng thời, các em lại được học trong khi chơi, chơi trong khi học, phần nào nuôi dưỡng tình cảm với môn học. Tương tự như ví dụ 1, chúng ta có thể thiết kế các ô chữ với từ khóa khác nhau để củng cố kiến thức lý thuyết vừa được học. Các Slide tiếp theo báo cáo này là nội dung đầy đủ của ô chữ. Khi trình chiếu trên Powerpoint các giao diện sẽ xuất hiện tương tự như ví dụ 1 mới được trình bày ở trên. 11