Báo cáo Biện pháp Sử dụng phương pháp trò chơi để tăng hứng thú học tập môn Toán cho học sinh Lớp 6

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp Sử dụng phương pháp trò chơi để tăng hứng thú học tập môn Toán cho học sinh Lớp 6

1. STT Từ viết tắt Nội dung 1 CSVC Cơ sở vật chất 2 GV Giáo viên 3 HS Học sinh 4 KS Khảo sát 5 TĐ Tác động 6 THCS Trung học cơ sở 3
2. PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ Kiến thức Toán học phổ thông nói chung và những kiến thức Toán THCS nói riêng có vai trò rất cần thiết đối với học sinh trong cuộc sống, cụ thể như: việc đo lường, tính toán các bài toán thực tế; phục vụ việc học nghề, học các môn học khác, học các cấp học cao hơn.v.v... Trong quá trình giảng dạy môn Toán tại Trường THCS Bồng Lai tôi nhận thấy còn nhiều học sinh chưa thực sự hứng thú với môn học, chưa có được những niềm vui trong học tập môn Toán, do đó kết quả học tập của các em học sinh này thể hiện qua các bài kiểm tra còn chưa cao, vẫn còn có một số em xếp học lực trung bình, yếu về môn Toán. Với thực trạng ấy, yêu cầu đặt ra với giáo viên giảng dạy môn Toán là phải làm thế nào? phải tổ chức, hướng dẫn học sinh học tập ra sao? để tạo được cho học sinh có sự hứng thú, yêu thích học tập môn Toán và đặc biệt là phát huy được tính tích cực cho các em học sinh trong quá trình học tập môn Toán, nhất là với đối tượng học sinh trung bình, yếu, giúp các em học tập môn Toán đạt được kết quả cao hơn. Mục đích cuối cùng cũng là để nâng cao được chất lượng dạy - học. Với mong muốn trao đổi với đồng nghiệp về phương pháp dạy học môn Toán, cũng như cách thức tổ chức các hoạt động dạy và học tạo cho học sinh có sự hứng thú, yêu thích và tích cực học tập môn Toán THCS. Do yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học, trong các hoạt động dạy - học phải lấy hoạt động “học” của học sinh làm trung tâm; học sinh làm chủ thể của quá trình nhận thức và lĩnh hội tri thức khoa học; vì vậy giáo viên phải có những biện pháp phù hợp để giúp học sinh hình thành và phát triển một số khả năng, kỹ năng cơ bản theo chuẩn kiến thức trong quá trình học tập môn Toán ở trường THCS. Với bản thân mỗi giáo viên việc tự học, tự bồi dưỡng, tự nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp, trao đổi về phương pháp dạy học v.v là hết sức cần thiết để nâng cao dần chất lượng mỗi giờ dạy và kết quả giảng dạy môn Toán. 4
3. Như vậy để học sinh học tốt môn Toán, đòi hỏi người giáo viên phải chú trọng đến phương pháp dạy học, phải tìm tòi, sáng tạo ra những hình thức dạy học sinh động, để học sinh say mê thật sự. Vì vậy, tôi nghiên cứu tìm ra giải pháp: “Sử dụng phương pháp trò chơi để tăng hứng thú học tập môn Toán cho học sinh lớp 6” giúp các em yêu thích và hứng thú môn học này hơn. 5
4. PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1.Thực trạng công tác dạy học a) Ưu điểm * Về phía học sinh - Học sinh được học trong môi trường với CSVS được đầu tư khang trang - Học tập trong môi trường có sự quản lý chặt chẽ, HS có ý thức kỷ luật. * Về phía giáo viên - Ban giám hiệu nhà trường quan tâm chỉ đạo sát sao hoạt động chuyên môn - Giáo viên tích cực đổi mới dạy học, kiểm tra và đánh giá theo định hướng phát triển năng lực - Tham gia đầy đủ các lớp tập huấn bồi dưỡng chuyên môn . - Tích cực ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy - Thường xuyên dự giờ trao đổi, học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp b) Hạn chế * Về phía học sinh - Chưa chủ động, thường thụ động tiếp thu kiến thức. - Ý thức học tập không đồng đều ở các nhóm đối tượng học sinh , nhiều học sinh có thói quen chờ đợi lười suy nghĩ hay dựa vào giáo viên, bạn bè hoặc xem lời giải sẵn trong sách giải một cách thụ động. - Chưa biết khai thác các phương tiện hỗ trợ cho việc học tập trong thời đại 4.0. - Chưa xác định đúng động cơ học tập - Kĩ năng hợp tác, kĩ năng giao tiếp còn yếu và thiếu, rụt rè,thiếu tự tin - Số lượng học sinh trong một lớp quá đông, mức độ tập chung chưa được cao. * Về phía giáo viên - Đôi khi áp dụng các kĩ thuật dạy học mới vào thực tiễn còn lúng túng, chưa biết nên áp dụng như thế nào để có thể đạt hiệu quả cao nhất. - Một số giáo viên chưa chủ động đổi mới về phương pháp dạy học và sử dụng các kỹ thuật dạy học mới trong giảng dạy. 6
5. c) Tiến hành khảo sát thực trạng về mức độ hứng thú và tính tích cực trong học tập môn Toán của học sinh lớp 6 Tôi đã tiến hành quan sát, theo dõi, kết hợp với điều tra lấy ý kiến của 48 học sinh lớp 6B về mức độ hứng thú và đánh giá sự tích cực trong học tập môn Toán 6 của các em. Kết quả cụ thể là: * Đánh giá về mức độ hứng thú học tập môn Toán 6, được thể hiện qua bảng điều tra dưới đây: STT Mức độ hứng thú Tổng số Tỉ lệ(%) 1 Rất hứng thú 10 21 % 2 Hứng thú 15 31 % 3 Trung bình 15 31 % 4 Chưa hứng thú 8 17 % * Đánh giá về mức độ tích cực học tập môn Toán 6, được thể hiện qua bảng điều tra dưới đây: Những biểu hiện về sự tích cực của học sinh STT Tổng số Tỉ lệ(%) trong việc học tập môn Toán 6 tại lớp 6B Thường xuyên chú ý nghe giảng, hăng hái phát 1 10 21 % biểu các ý kiến xây dựng bài Thường xuyên học bài cũ, làm bài tập về nhà, 2 đọc bài mới trước ở nhà, chuẩn bị đồ dùng học 31 64,5% tập đầy đủ cho hôm sau. 3 Thường xuyên đọc thêm sách tham khảo, tự 10 21 % tìm hiểu và làm thêm các bài tập . 4 Thường xuyên trăn trở đi hỏi thầy cô giáo, trao đổi với bạn bè về một bài tập mình chưa giải 5 9% được, một kiến thức mới chưa hiểu rõ. 7
6. d) Đánh giá chung về kết quả điều tra: - Nhìn chung các em học sinh đã có những nhận thức và hiểu biết nhất định về ý nghĩa thiết thực và tầm quan trọng của việc học tập kiến thức môn Toán. Nhưng còn nhiều em chưa có nhiều hứng thú trong học Toán; học sinh còn rụt rè chưa tích cực trong học tập. - Với đối tượng học sinh trung bình, yếu thì các em tỏ ra chán nản, mệt mỏi biểu hiện như là không chú ý nghe giảng, không ghi chép bài đầy đủ, không làm bài tập về nhà . - Về phương pháp học của các em: chủ yếu là học lý thuyết; xem các ví dụ; công thức; tính chất; định lí, các dấu hiệu .v.v để giải bài tập; ít có nhu cầu học tập; đào sâu suy nghĩ. Do đó,các em chưa có hứng thú để nỗ lực cố gắng; tích cực trong học tập bộ môn Toán. => Kết luận: Từ thực trạng trên tôi nhận thấy cần phải sử dụng kĩ thuật dạy học mới trong đổi mới phương pháp giảng dạy học môn Toán là vô cùng cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dạy học, tạo hứng thú cho học sinh, học sinh tích cực chủ động, sáng tạo. 2. Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học Để tạo được hứng thú cho học sinh, học sinh tích cực trong các tiết học Giáo viên cần: + Tạo được môi trường học tập thân thiện thúc đẩy động cơ học tập của học sinh; xóa bỏ mặc cảm tự ti; giúp học sinh tự tin trong học tập. + Tổ chức các buổi ngoại khóa thông qua các tiết học tự chọn Toán; chơi các trò chơi Toán học đơn giản; vui học Toán, tạo không khí thi đua học tập sôi nổi; học tập bạn bè xung quanh; giúp học sinh thấy được ứng dụng thực tiễn của Toán học vào cuộc sống. + Bên cạnh đó cần động viên cổ vũ kịp thời những chuyển biến, những thành tích đạt được của học sinh; dù là rất nhỏ; các em sẽ thấy vui sướng, hiểu và cảm nhận được ích lợi đối với việc thực hiện đúng các yêu cầu của giáo viên. 8
7. + Trong quá trình dạy học, GV cần phối hợp các phương pháp dạy học tích cực phù hợp với nội dung bài, các hoạt động dạy học phong phú, lôi cuốn, HS sẽ không thấy nhàm chán. + Thực tế trong dạy học để tạo được không khí học tập sôi nổi, giúp học sinh hứng thú trong học tập tôi có áp dụng biện pháp“ Sử dụng trò chơi để tăng hứng thú học tập môn toán cho học sinh“ thông qua các trò chơi tích cực sau: (1) Trò chơi “ Chung sức“. (2) Trò chơi “ Cùng nhau leo núi“. (3) Trò chơi “ Ai tìm được nhiều hơn?“. (4) Trò chơi “ Đoán ô chữ“ 3. Thực nghiệm sư phạm a) Mô tả cách thức thực hiện. -Thực hành giảng dạy các tiết học toán có sử dụng phương pháp trò chơi như đã soạn ở phần trên. - Lớp thực hành: lớp 6B và 6A trường THCS Bồng Lai. - Thời gian: quá trình thực hành từ tuần 1 đến tuần 7 trong chương trình toán 6 năm học 2022 – 2023. * Cách thức thực hiện trò chơi Trò chơi 1: “ Chung sức“: Cách chơi: - Giáo viên đính các bảng phụ có ghi đề bài và đáp án lên bảng ( không tuân theo một thứ tự nào cả). - Chia lớp thành các đội, mỗi đội 4 học sinh. Cho các đội thảo luận trao đổi trong 3 phút. Bốc thăm chọn ra 2 đội chơi. - Khi có hiệu lệnh của giáo viên, lần lượt từng thành viên của hai đội lên bảng ghép đề bài và đáp án tương ứng vào phần bảng của đội mình cứ em này về chỗ thì em khác lên bảng. 9
8. - Sau 3 phút GV ra hiệu lệnh dừng cuộc chơi. Giáo viên và cả lớp cùng chấm, đội nào có cặp đề bài- đáp án chính xác và nhiều hơn thì đội đó sẽ chiến thắng. Ví dụ: Khi học xong bài:“ Luỹ thừa với số mũ tự nhiên tiết 1, giáo viên cho hai đội chơi bài toán sau: Em hãy ghép một ô ở cột đề bài với một ô ở cột đáp án để được một phép tính đúng. ĐỀ BÀI ĐÁP ÁN 32 82 27 2 5 20221 64 2019 10
9. Trò chơi 2: “Cùng nhau leo núi“ Cách chơi: - Giáo viên sắp xếp bài toán dạng hình tháp, càng lên cao càng khó dần. - Cho các đội bốc thăm chọn 2 đội chơi (Giáo viên chia mỗi đội 4 học sinh). - Mỗi thành viên của mỗi đội lên giải 1 bài toán (giải từ dưới lên), sau đó về chỗ để thành viên khác của đội mình lên giải tiếp. - Đội nào “leo“ lên đỉnh sớm hơn và có số câu trả lời đúng nhiều hơn đội đó thắng cuộc. Ví dụ: Khi dạy bài: “ luỹ thừa với số mũ tự nhiên tiết 2“. GV cho hai đội thực hiện “ Cùng leo núi“ với các bài toán có nội dung được sắp xếp như sau: 15: 12. 2= 306:303:30 = 157:153.15 = 53.54:52 = 64.6 = 11
10. Trò chơi 3:“ Ai tìm được nhiều hơn?‘‘: Cách chơi: - Giáo viên chiếu nội dung lên bảng, yêu cầu học sinh tìm và liệt kê những hình, hoặc những số, những vấn đề liên quan đến bài học. - Trong 3 phút,gọi 3 học sinh lên bảng, học sinh nào tìm được nhiều hình, hoặc nhiều số,...( ghi lên bảng) chính xác hơn thì học sinh đó chiến thắng. Ví dụ: Khi dạy xong các bài về ‘‘ hình chữ nhật“, giáo viên cho bài toán : cho một giá sách có hình dạng như sau. Em đếm được bao nhiêu hình chữ nhật trên hình vẽ? Trò chơi 4:“ Đoán ô chữ“ - Nội dung đoán thường là tên của một nhân vật lịch sử, một sự kiện, một địa danh hay một câu trâm ngôn nào đó. - GV lựa chọn nội dung đố, xác định các chữ cái có mặt trong nội dung trên. Lựa các đơn vị kiến thức cần kiểm tra, mỗi đơn vị kiến thức được đặt tên bởi một chữ cái mà chữ cái đó sẽ xuất hiện trong đáp án câu đố. - GV tạo một bảng gồm 2 dòng, dòng trên là các ô đã ghi kết quả của các đơn vị kiến thức cần hỏi, dòng dưới để trống để HS tìm. Cách chơi: - Giáo viên chia lớp thành n nhóm, mỗi nhóm 4 HS, phát phiếu chơi cho các nhóm. 12
11. - Ba nhóm có câu trả lời đầu tiên sẽ dán lên bảng, GV cùng HS các nhóm còn lại nhận xét và cho điểm. Ví dụ: Khi dạy bài Thứ tự thực hiện các phép tính ,GV củng cố kiến thức cho HS thông qua trò chơi“đoán ô chữ“ với nội dung như sau: Đây là người thầy vĩ đại đã có công phổ biến giáo dục ở nước ta. Là người đã sáng lập trường học tư thục đầu tiên tại Việt Nam? Em sẽ biết tên của người thầy đó bằng cách tìm kết quả của các phép tính dưới đây rồi viết chữ cái tương ứng vào ô dưới kết quả được cho trong bảng sau: H. 45.2 U. 2 : (23 : 4) A. 73.2 73.20 V 2023 2 : (202.5) N. 22.6 3.23 Ă 20220 2.3 C 12.4 12.3 12 92 1 3 7 0 73 0 Trong dạy học, tùy theo tiết lí thuyết hay tiết luyện tập, ôn tập, mà ta lồng ghép hợp lí một trong các trò chơi trên vừa đạt được mục đích dạy học vừa tăng được hứng thú học tập cho học sinh. b) Kết quả đạt được Qua thực hiện và vận dụng các trò chơi trong dạy học nhằm tạo hứng thú và tăng tính tích cực trong học tập môn Toán của học sinh, vừa nghiên cứu vừa rút kinh nghiệm; với đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 6B từ đầu năm học tuần 1 đến hết tuần 7 năm học 2022 - 2023. Tôi nhận thấy các em đã có hứng thú và tích cực hơn trong việc học tập bộ môn. * Kết quả cụ thể là: 13