Báo cáo Biện pháp Rèn kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch cho học sinh trong CLB Tin học

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp Rèn kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch cho học sinh trong CLB Tin học

1. 2 PHẦN II: NỘI DUNG 1. Thực trạng của vấn đề 1.1. Thuận lợi - Các cấp, các ngành, ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao, động viên, hỗ trợ giáo viên kịp thời, có nhiều biện pháp khuyến khích giáo viên, chia sẻ khó khăn cùng giáo viên và học sinh. - Giáo viên nhiệt tình, tâm huyết, yêu nghề, luôn có ý thức tự bồi dưỡng, trau dồi, tìm hiểu kiến thức và học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp. - Học sinh nhiều em có ý thức học tập, có sự say mê với môn học. 1.2. Khó khăn - Đây là một ngôn ngữ lập trình còn mới đối với học sinh tiểu học ( không có trong chương trình học chính khóa). - Thời gian học sinh dành cho việc học tập kiến thức ở câu lạc bộ còn ít. - Bên cạnh đó các bậc phụ huynh cũng chưa quan tâm sát sao, động viên và đầu tư nhiều cho con em mình học tập môn Tin học. 1.3. Tính cấp thiết - Khi chưa thực hiện đề tài này, tôi nhận thấy học sinh còn rất lúng túng khi vẽ hình bằng ngôn ngữ Scratch. Việc nắm bắt kiến thức của các em chỉ ở mức độ thấp, các em chưa linh hoạt vận dụng kiến thức để làm các bài tập mở rộng. Do vậy học sinh thường sợ học, ngại học từ đó dẫn đến kết quả các cuộc thi còn thấp. 2. Biện pháp Rèn kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch cho học sinh trong CLB Tin học. Để khắc phục tình trạng trên và để giúp học sinh yêu thích lập trình hơn từ đó nâng cao chất lượng môn Tin học, tôi xin đề xuất một số biện pháp Rèn kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch cho học sinh trong CLB Tin học mà tôi đã áp dụng ở trường tôi trong những năm qua và đã đạt được một số kết quả nhất định. 2.1. Giới thiệu tổng quan về ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch
2. 3 * Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh khi bắt đầu làm quen với ngôn ngữ lập trình. * Cách thực hiện: Giáo viên giới thiệu, thuyết trình - học sinh nghe và ghi nhớ - Bước đầu làm quen với ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch. - Sử dụng được các công cụ kéo thả vẽ hình theo yêu cầu, giải được các bài toán và tạo ra được các dự án. 2.2.Bồi dưỡng kiến thức cho học sinh 2.2.1: Cung cấp cho học sinh các nhóm lệnh cơ bản của Scratch * Mục tiêu: Giúp học sinh có thể sử dụng các nhóm lệnh cơ bản của Scratch để vẽ hình. * Cách thực hiện: - Giáo viên cung cấp cho học sinh các nhóm lệnh của Scratch như: chuyển động, hiển thị, âm thanh, sự kiện, điều khiển, cảm biến, các phép toán, các biến số, khối và tiện ích bút vẽ. Trong đó lưu ý học sinh kĩ hơn ở nhóm lệnh chuyển động và bút vẽ vì đây là các nhóm lệnh sử dụng thường xuyên khi vẽ hình. - Giáo viên hướng dẫn học sinh phân biệt lệnh quay trái và quay phải. 2.2.2: Cung cấp cho học sinh một số kiến thức toán học liên quan * Mục tiêu: Giúp học sinh có thêm kiến thức bổ trợ ngoài chương trình để học sinh vận dụng vào làm bài tập. * Cách thực hiện: Giáo viên giới thiệu. Học sinh ghi nhớ để vận dụng - Giáo viên giới thiệu cho học sinh dấu hiệu nhận biết, tính chất của một số hình cơ bản: tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật, hình ngũ giác đều, hình lục giác đều. Và một số kiến thức về góc như sau: + Tổng các góc trong một hình tam giác bằng 180 độ. + Tổng các góc trong một hình vuông, chữ nhật, tứ giác... bằng 360 độ + Góc bẹt có số đo bằng 180 độ
3. 4 2.2.3: Hướng dẫn học sinh cách sử dụng khối lệnh. * Mục tiêu: Giúp học sinh biết cách định nghĩa một khối lệnh và sử dụng khối lệnh đó để vẽ các hình có phần giống nhau. * Cách thực hiện: Giáo viên giới thiệu các kiến thức liên quan đến khối lệnh cho học sinh. Giáo viên thao tác mẫu định nghĩa một khối lệnh, gọi khối lệnh vừa định nghĩa. Tuy nhiên trong quá trình làm bài giáo viên cần lưu ý với học sinh khi nào mình sử dụng khối lệnh và khi nào thì không (chúng ta chỉ sử dụng khối lệnh để vẽ các hình mà các câu lệnh được lặp đi lặp lại nhiều lần). Tuy nhiên cũng cần linh động đối với từng đối tượng học sinh. 2.3.4: Cung cấp cho học sinh các khối định nghĩa để vẽ các hình cơ bản (hình tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật, hình ngũ giác đều, hình lục giác đều, hình bát giác đều). * Mục tiêu: Học sinh nắm được lệnh lặp lại vẽ được các hình cơ bản: hình tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật, hình ngũ giác đều, hình lục giác đều, hình bát giác đều. Từ đó vận dụng vào vẽ các hình trang trí ở mức độ khó hơn. * Cách thực hiện: Giáo viên yêu cầu học sinh vẽ các hình cơ bản bằng lệnh đơn lẻ. Sau đó đưa về sử dụng lệnh lặp lại. Yêu cầu học sinh học thuộc lệnh lặp để vẽ các hình cơ bản. Ví dụ: - Vẽ hình tam giác đều: Vẽ hình vuông: - Vẽ hình chữ nhật: Vẽ hình ngũ giác đều:
4. 5 - Vẽ hình lục giác đều: Sau đó yêu cầu học sinh phải thuộc các lệnh vẽ các hình cơ bản đó. Đứng trước mỗi bài tập, bài thực hành, giáo viên luôn luôn yêu cầu học sinh chia công việc được giao thành những nhiệm vụ nhỏ hơn và cuối cùng dùng những lệnh cơ bản để thực hiện. Sau khi chia nhỏ và phân tích bài toán, cần rèn luyện cho học sinh cách nhìn tổng hợp bài toán. Khuyến khích học sinh làm việc tập thể, làm việc theo nhóm. 2.3.5: Hướng dẫn học sinh giải một số bài tập * Giáo viên cần lưu ý học sinh, trước khi vẽ hình cần: + Chọn một vị trí thích hợp để bắt đầu đặt bút. + Thiết lập thông số về màu bút, kích thước nét vẽ, hướng vẽ. + Đặt bút xuống để vẽ. Ví dụ 1 : Khi dạy bài Câu lệnh lặp lồng nhau ( SGK lớp 5 trang 8) Ở phần hoạt động thực hành – hoạt động 2: yêu cầu viết lệnh vẽ hình sau: Giáo viên cho học sinh quan sát hình và phân tích xem trong hình nên sử dụng câu lệnh nào, lặp lại bao nhiêu lần, xác định góc quay bao nhiêu độ. + Tạo khối 1: định nghĩa một hình vuông cạnh 100. + Tạo khối 2: vẽ hình trang trí cần vẽ : Sử dụng lệnh để lặp lại 6 lần định nghĩa một hình vuông ở trên, mỗi lần vẽ xong một hình vuông xoay phải một góc 60 độ. Vậy hình trang trí cần vẽ sẽ sử dụng câu lệnh là:
5. 6 Ví dụ 2: Khi dạy bài luyện tập về thủ tục ( SGK lớp 5 trang 102 – sách mới theo dự án trường Tiểu học mới). Ở phần hoạt động ứng dụng, mở rộng: yêu cầu viết chương trình gồm một hoặc nhiều thủ tục vẽ hình sau: Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm 2 và chia việc cho từng học sinh cụ thể như: - Đây là hình cánh quạt của cối xay gió gồm có 8 cánh quạt có hình dạng lá cờ, ở bài này ta dùng các lệnh: Di chuyển ( lên, xuống), xoay phải và lặp lại. + Tạo khối 1: Định nghĩa một hình vuông cạnh 30 + Tạo khối 2: Định nghĩa một hình lá cờ (laco) + Vẽ hình cánh quạt (canhquat) lặp lại khối lệnh 2 (laco) 8 lần và xoay phải một góc 45 độ Ví dụ 3: Khi dạy bài Thay đổi màu và nét vẽ bằng câu lệnh ( SGK lớp 5 trang 106) ở phần hoạt động thực hành – hoạt động 1: yêu cầu sử dụng thủ tục Duongtron để viết thủ tục Trang tri tạo nên mẫu trang trí như hình sau: Giáo viên cho học sinh quan sát hình và phân tích xem trong hình nên sử dụng câu lệnh nào, lặp lại bao nhiêu lần, xác định góc xoay bao nhiêu độ. + Tạo khối 1: Định nghĩa vẽ một đường tròn (Duongtron):
6. 7 + Vẽ hình trang trí cần vẽ ( Trangtri): Sử dụng lệnh lặp lại lặp lại 6 lần lệnh khối lệnh 1, mỗi lần vẽ xong một hình tròn thì xoay phải một góc 60 độ. Ví dụ 4: Trong đề thi Tin học trẻ cấp huyện năm 2021-2022 có yêu cầu học sinh vẽ hình sau: Giáo viên cho học sinh quan sát hình và phân tích xem hình vẽ được tạo thành từ hình cơ bản nào, hình đó được lặp lại bao nhiêu lần từ đó xác định góc quay bao nhiêu độ. + Tạo khối (Lucgiac): + Vẽ hình trang trí: Sử dụng lệnh lặp để lặp lại 8 lần khối Lucgiac, mỗi lần vẽ xong một hình lục giác thì quay phải một góc 45 độ. * Tóm lại trong khi dạy lập trình cho học sinh cần tổ chức dạy học theo nhóm vì có như thế sẽ tạo cho học sinh hoàn thành bài của mình trong khoảng thời gian quy định, giáo viên có bài để đánh giá học sinh ngay tại cuối tiết thực hành, như thế học sinh sẽ biết được những điểm đã làm được và những điểm cần phải bổ sung. Phát huy được tính tập thể, phối hợp cùng suy nghĩ, cùng làm việc, thảo luận để cùng có hướng giải quyết vấn đề một cách hiệu quả, cụ thể hoàn thành yêu cầu bài tập. Tổ chức dạy học theo nhóm sẽ có lợi cho học sinh vì các em có năng khiếu về lập trình nhưng chưa chắc đã biết cách quan sát, phân tích, diễn tả sự vật bằng lời cho người khác hiểu ý định của mình một cách lưu loát... từ đó học sinh
7. 8 có thể bổ sung cho nhau về cách quan sát, nhận xét; đánh giá sự vật một cách đầy đủ hay theo đúng yêu cầu của bài học. Giúp các em nhút nhát diễn đạt kém...có điều kiện rèn luyện và dần khẳng định bản thân. 3. Kết quả đạt được Sau khi áp dụng một số biện pháp Rèn kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch vào việc giảng dạy trong năm học 2022 – 2023, 2023 – 2024 thì học sinh hứng thú hơn, kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình của học sinh có sự chuyển biến tích cực. Các em không còn sợ học mảng kiến thức này nữa mà còn chủ động tìm tòi đưa ra các thắc mắc để cùng giáo viên giải quyết thắc mắc đó. Từ đó chất lượng mảng kiến thức này ngày càng có chuyển biến tốt và đã đạt được thành tích tương đối tốt trong đợt thi Tin học trẻ cấp Tỉnh, cấp huyện vừa qua. BẢNG 1: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC TRƯỚC KHI ÁP DỤNG BIỆN PHÁP Kết quả năm học 2021 - 2022 THT cấp Huyện THT cấp Tỉnh THT vòng khu vực 1 Ba 3 khuyến khích Không BẢNG 2: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU KHI ÁP DỤNG BIỆN PHÁP Kết quả năm học 2022 - 2023 THT cấp Huyện THT cấp Tỉnh THT vòng khu vực 1 khuyến khích 1 nhì tỉnh Không 4. Kết luận
8. 9 Để nâng cao kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch cho học sinh Tiểu học thì người giáo viên bộ môn phải là những người có kiến thức, thực sự tâm huyết, yêu nghề, có niềm đam mê trong công tác giáo dục. Giáo viên phải thường xuyên trau dồi kiến thức, có kế hoạch bồi dưỡng cụ thể, chi tiết, phải tích cực học hỏi kinh nghiệm của những giáo viên trong cùng tổ. Người giáo viên phải khơi dậy được niềm đam mê, hứng thú của học sinh với môn Tin học, có nhiều biện pháp động viên khuyến khích học sinh. Sau khi áp dụng một số biện pháp Rèn kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch cho học sinh Tiểu học vào việc giảng dạy cho học sinh ôn thi Tin học trẻ trong năm học 2022 – 2023, 2023 - 2024 thì học sinh hứng thú hơn, kĩ năng vẽ hình của các em đã được hoàn thiện và nhanh nhạy hơn rất nhiều. 5. Kiến nghị , đề xuất a. Đối với tổ/ nhóm chuyên môn - Mở các buổi sinh hoạt chuyên để thảo luận về các biện pháp rèn học sinh trong câu lạc bộ tin học trong đó hướng tới rèn kĩ năng vẽ hình bằng ngôn ngữ lập trình kéo thả Scratch để các giáo viên trong tổ trao đổi, học hỏi kinh nghiệm và bồi dưỡng lẫn nhau. b. Đối với Lãnh đạo nhà trường - Mua thêm sách tham khảo cho bộ môn Tin học. Thanh Khương, ngày 6 tháng 10 năm 2024 GIÁO VIÊN Nguyễn Thị Nghị