Báo cáo Biện pháp Giúp nâng cao hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh Lớp 3

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp Giúp nâng cao hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh Lớp 3

1. 3/20 - Trường học thuộc vùng nông thôn nên đa số phụ huynh phải vất vả suốt ngày nơi đồng áng, các nhà máy xí nghiệp ít có thời gian quan tâm con cái, chưa đánh giá tầm quan trọng đối với các hoạt động nghệ thuật trong sự phát triển của học sinh. - Điều kiện kinh tế gia đình (nguồn thu nhập) không đồng đều, đời sống vật chất một số gia đình còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn cho nên sự quan tâm đến việc học tập của con em chưa đến nơi đến chốn (ở lớp cũng như ở nhà). - Trình độ dân trí chưa đồng đều nên ý thức, vai trò giáo dục của một số bậc phụ huynh chưa có. - Trong lớp, học lực không đồng đều, thậm chí có em chưa nhớ tên bài hát, hát giọng còn ê, a không rõ lời gọn tiếng. - Một số học sinh còn lơ là ở bộ môn này, các em tập trung chủ yếu vào môn học chính như toán, tiếng việt - Môn học Âm nhạc là môn học đặc thù và phụ thuộc vào năng khiếu nên nhiều em còn bị hạn chế, khi hát còn sai giọng hoặc đọc nhạc chưa đúng cao độ. - Nhà trường chưa có phòng học dành riêng cho bộ môn nên việc tổ chức tiết học còn gặp nhiều khó khăn. - Còn khá nhiều em chưa mạnh dạn, tự tin trong khi hát. Còn gò bó, ngập ngừng, thiếu tự tin khi biểu diễn trước lớp. 2. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu: a. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023. b. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu Biện pháp giúp nâng cao hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh lớp 3. c. Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu trong phạm vi học sinh khối 3 Trường tiểu học Phú Sơn. 3. Mục đích, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu: a. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu: Môn Âm nhạc trong trường Tiểu học nói chung và các phong trào văn nghệ nói riêng có nhiệm vụ đặc biệt trong công tác giáo dục học sinh nhất là đưa âm nhạc đến với trẻ thơ, đáp ứng nhu cầu của trẻ hiện nay. Đây là điều kiện ban đầu
2. 4/20 giúp trẻ cảm thụ âm nhạc, hiểu biết nghệ thuật, đó chính là những mắt xích đầu tiên, quan trọng nhất để khơi dạy ở trẻ những cảm xúc với âm nhạc. Qua các hoạt động âm nhạc, giúp các em có một sân chơi bổ ích, là nơi để các em thể hiện phong cách của mình qua mỗi bài hát. Từ đó, giúp các em luôn tự tin trong các hoạt động giáo dục, là một nhân tố hình thành nhân cách, trí tuệ học sinh góp phần xây dựng một con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa thời kì mới.. Thông qua hoạt động ca hát, nhất là nội dung của mỗi bài hát giúp các em thêm yêu cuộc sống, yêu quê hương đất nước, yêu truyền thống, bản sắc dân tộc con người Việt Nam. Là một giáo viên trẻ, còn ít kinh nghiệm trong công tác giảng dạy nhưng qua quá trình nghiên cứu, học hỏi và thực tiễn bản thân tôi nhận thấy được vị trí, tầm quan trọng của bộ môn âm nhạc trong chương trình giáo dục phổ thông. Nên tôi đã cố gắng nghiên cứu, tìm hiểu và tham khảo một số phương pháp giảng dạy khác nhau ở các đồng nghiệp có nhiều kinh nghiệm, cùng với sự trải nghiệm của bản thân, tôi đã mạnh dạn áp dụng một số biện pháp vào công tác giảng dạy năm 2022 - 2023 trong môn âm nhạc ở lớp 3 do mình phụ trách. Nhằm nâng cao chất lượng các tiết học âm nhạc, để thông qua âm nhạc, giúp cho các em có tinh thần thoải mái: “Học mà chơi, chơi mà học”và dần dần hoàn thiện bản thân mình , tạo bước nền vững chãi hơn để các em có thể bước vào tương lai một cách thuận lợi. Chính vì vậy, tôi đã đưa ra biện pháp sau “ Biện pháp giúp nâng cao hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh lớp 3 ” b. Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp khảo sát điều tra Phương pháp trò chơi. Phương pháp luyện tập thực hành. Phương pháp giao tiếp. PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến Đã từ rất lâu Âm nhạc là một môn học nghệ thuật trở thành một trong những môn học chính thức của chương trình đào tạo phổ thông bắt đầu ở các lớp tiểu học.
3. 5/20 Âm nhạc được con người chúng ta ví von như nguồn sữa mẹ nuôi dưỡng thế giới tinh thần giúp học sinh cảm nhận những vẻ đẹp trong tâm hồn, trong cuộc sống Âm nhạc. Nhưng mục đích của Âm nhạc trong giáo dục phổ thông không phải đào tạo các em trở thành ca sĩ, nhạc sĩ, mà chủ yếu thông qua môn học này các em được lĩnh hội những kiến thức ban đầu về văn hóa âm nhạc, đặc biệt là trang bị cho các em một thế giới tinh thần thoải mái, góp phần phát triển nhân cách, bồi dưỡng tình cảm đạo đức trí tuệ, giúp các em phát triển hài hòa, toàn diện hơn. Đồng thời mang lại sự hứng thú, niềm phấn khởi trong học tập, giúp các em hòa mình vào tập thể, càng thêm yêu trường, lớp, thầy cô, bạn bè. Bởi vậy việc dạy Âm nhạc cho học sinh tiểu học nói chung và dạy cho các em biết cách biểu diễn hoàn chỉnh một bài hát cũng rất quan trọng. Qua đó còn giáo dục văn hóa Âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật Âm nhạc, bước đầu giúp các em làm quen một số kỹ năng đơn giản về ca hát và thói quen tập hát đúng. Mặt khác biểu diễn tốt bài hát còn tạo cho học sinh hứng thú, niềm vui khi học hát, nghe ca nhạc giáo dục năng lực cảm thụ Âm nhạc, kích thích tiềm năng nghệ thuật, giúp các em mạnh dạn, tự tin, sáng tạo trong cách biểu diễn. Từ đó làm cho đời sống tinh thần của trẻ thêm phong phú, tình cảm trong sáng lành mạnh, hướng tới cái tốt đẹp, góp phần làm thư giãn đầu óc làm cân bằng các nội dung học tập khác ở tiểu học. Vậy làm thế nào để học sinh yêu thích bộ môn Âm nhạc, biết cách hát tự nhiên, biết vận động theo nhạc, nhảy múa, biểu diễn, thích hát thích được biểu diễn là một câu hỏi trăn trở đòi hỏi người giáo viên phải đặt ra và tìm cách để giải quyết. Bản thân là giáo viên được phân công trực tiếp giảng dạy bộ môn Âm nhạc. Qua thời gian giảng dạy bộ môn với lòng yêu nghề mến trẻ cộng với vốn kiến thức có được và sự nổ lực học hỏi của mình tôi nhận thấy các em rất yêu thích môn học này. Trong thực tại việc đưa ra một phương pháp giảng dạy thích hợp cho bộ môn Âm nhạc ở tiểu học có rất nhiều ý kiến khác nhau. Có rất nhiều giáo viên chỉ chú trọng quá kế hoạch bài dạy, sợ dạy không đủ thời gian, ngại khó, ngại học sinh không hợp tác. Họ chỉ luôn vận dụng với phương pháp giảng dạy cũ kỹ chủ yếu là dạy hát dạy đọc nhạc theo phương pháp truyền miệng mà chưa chú trọng đến làm sao để biểu diễn một bài hát hay, đẹp phù hợp với nội dung. Do đó kết quả đạt chưa cao, ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập và tiếp thu kiến thức bộ môn. Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mỹ, góp phần giáo dục học sinh toàn diện, hình thành nhân cách con người. Đồng thời, bước đầu hình thành khả năng cảm thụ, hiểu và thể hiện nghệ thuật âm nhạc, khơi dậy ở các em khả năng sáng tạo trong hoạt động âm nhạc.
4. 6/20 Bên cạnh đó, mục tiêu và nhiệm vụ của môn Âm nhạc ở nhà trường còn trang bị cho học sinh một số kiến thức về kỹ năng ca hát, đọc và nghe nhạc; về lý thuyết âm nhạc ở mức độ đơn giản để ở chừng mực nào đó, các em có thể tham gia các hoạt động âm nhạc của cộng đồng. Hình thành cho học sinh những hiểu biết sơ đẳng về cái hay, cái đẹp trong nghệ thuật âm nhạc, ý nghĩa, tác dụng của âm nhạc với đời sống, đồng thời mở mang vốn hiểu biết về âm nhạc dân tộc Việt Nam, tinh hoa âm nhạc thế giới, góp phần bồi dưỡng tình cảm, đạo đức, trí tuệ, tạo không khí vui tươi, lành mạnh, làm phong phú thế giới tinh thần nhằm phát triển hài hòa, toàn diện nhân cách học sinh. Giáo dục âm nhạc là hình thức giáo dục nghệ thuật mang tính đặc thù. Nó có khả năng liên kết, sử dụng cũng như hỗ trợ, lồng vào tất cả hình thức, nội dung giáo dục khác, làm cho chúng đạt đến hiệu quả cao trong việc thực hiện những yêu cầu, mục tiêu giáo dục. Nó khơi dậy trong học sinh những cảm xúc hướng tới chân - thiện - mỹ. Ca hát là một hoạt động quan trọng, bản chất của nó là thông qua luyện tập giúp học sinh có tinh thần sảng khoái, ươm mầm những ước mơ tươi đẹp. Khi trẻ em được tiếp xúc với các bài học về âm nhạc hàng tuần hay các lớp học nhạc nói chung sẽ nhận được rất nhiều lợi ích. Tất cả chúng ta đều thích ngắm nhìn những đứa trẻ tự do nhảy múa khắp phòng, hát theo những giai điệu mà chúng yêu thích bằng một giọng hát trong veo và khỏe mạnh. Âm nhạc rõ ràng là một phương tiện để thể hiện sự sáng tạo. Tiến sĩ Kyle Pruett, nhạc sĩ kiêm giáo sư tâm lý học trẻ nhỏ tại Khoa Y dược, Đại học Yale, cho biết: "Năng lực ngôn ngữ là gốc rễ của năng lực giao tiếp xã hội. Và những trải nghiệm âm nhạc giúp con trẻ cải thiện khả năng giao tiếp bằng lời nói". Âm nhạc còn được xem là có khả năng cải thiện và nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần của con người. Các nhà khoa học của Đại học Harvard đã phát hiện ra rằng việc học âm nhạc giúp làm giảm căng thẳng và trầm cảm, cũng như cải thiện tâm trạng và nâng cao kỹ năng giao tiếp xã hội. Âm nhạc vì vậy không chỉ giúp cho học sinh phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, mà còn giúp các em trở thành những cá nhân có cuộc sống cân bằng và hạnh phúc. Qua đó, chúng ta nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn Âm nhạc trong chương trình giáo dục phổ thông.
5. 7/20 Tuy nhiên, kết quả năm học trước dù được giáo viên quan tâm đầu tư nhưng kết quả đạt giải chưa cao Số liệu điều tra trước khi thực hiện . Các em cùng học bài, âm nhạc lớp 3. Cảm thấy hứng thú khi học Không cảm thấy hứng thú Sĩ môn âm nhạc khi học môn âm nhạc Lớp số Số Số lượng Tỉ lệ % Tỉ lệ % lượng 3A1 35 21 60 14 40 3A2 33 19 57,5 14 42,5 3A3 33 19 57,5 14 42,5 3A4 35 21 60 14 40 3A6 29 17 58,6 12 41,4 2. Giải pháp: - Để có một tiết học âm nhạc đạt kết quả cao, việc chuẩn bị của giáo viên trước khi lên lớp là hết sức quan trọng, việc nắm vững bài học là rất cần thiết. Giáo viên thuộc bài hát và thể hiện tốt bài hát để khi hát mẫu cho học sinh nghe gây được sự hào hứng, các đồ dùng dạy học được chuẩn bị đầy đủ và sử dụng đúng mục đích sẽ làm cho giờ học có hiệu quả hơn.
6. 8/20 Có thể liệt kê những thiết bị dạy học cần thiết của bộ môn, cách khai thác và sử dụng thiết bị: Những thiết bị dạy học cần thiết: + Đàn phím điện tử + Đàn Guita + Kèn phím Mêlodion (Pianka), sáo dọc... + Băng, đĩa nhạc. + Các loại nhac cụ gõ: thanh phách, song loan, mõ, tem bơ rin, trai-en- gô, ma-ra-cát, trống các loại, nhạc cụ tự tạo... + Tranh ảnh minh hoạ, bản đồ... Cách khai thác và sử dụng thiết bị: + Giáo viên tập sử dụng nhạc cụ để thị phạm khi dạy và đệm cho học sinh hát. + Cho học sinh sử dụng nhạc cụ gõ đệm theo bài hát (từng nhóm hoặc cá nhân). + Tranh ảnh minh hoạ cho bài hát hoặc giới thiệu tác giả phải sử dụng đúng lúc, đúng chỗ... Tinh thần chung của mỗi tiết học là lấy học sinh làm trung tâm, học hát kết hợp các hoạt động và một số nội dung khác để tăng tính hấp dẫn, tính phong phú cho mỗi bài học. Tất cả đều nhằm đưa trẻ vào thế giới âm nhạc với tinh thần “học vui – vui học” tạo ra sự thoải mái, cân bằng trong quá trình tiếp thu các môn học ở trường tiểu học. Giáo viên khi dạy cần sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học hỗ trợ như: băng nhạc, máy nghe, nhạc cụ, tranh ảnh để giờ dạy có hiệu quả hơn. Mười lăm năm qua tôi được giảng dạy môn Âm nhạc ở trường Tiểu học. Tôi nhận thấy tầm quan trọng của môn học Âm nhạc trong trường học và đặc biệt có ý nghĩa rất cao, đây là một môn học không kém phần quan trọng để hình thành toàn diện về nhân cách của học sinh. Tôi luôn tự đặt câu hỏi: Phải làm gì? Làm như thế
7. 9/20 nào? Giải pháp nào để thực hiện được mục tiêu dạy học đạt kết quả, chất lượng khả thi. Đối với học sinh tiểu học, các em rất hồn nhiên, rất thích được học hát, được tham gia vào các hoạt động biểu diễn, phụ họa cho các tiết mục văn nghệ của lớp, trường tổ chức. Nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của học sinh nên trong các tiết dạy tôi luôn nghiên cứu, tôi đã tổ chức nhiều hình thức dạy học phong phú giúp các em hứng thú hơn với tiết học. Bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Biện pháp giúp nâng cao hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh lớp 3 ”. 2.1 Giải pháp 1 : Phương pháp khảo sát điều tra: Mỗi một học sinh sẽ có đặc điểm tâm sinh lý cũng như những sở thích khác nhau. Để tiến trình dạy học thuận lợi, tôi cho rằng giáo viên nên hiểu học sinh của mình thích gì, ghét gì. Chính vì vậy, tôi đã tiến hành cuộc khảo sát này. Để tiến hành quá trình khảo sát tôi thực hiện các bước sau: a. Giáo viên giải thích cho học sinh mục đích của việc khảo sát. Cách thức thực hiện khảo sát. b. Tiến hành khảo sát. - Giáo viên phát phiếu khảo sát. Học sinh trả lời theo nội dung câu hỏi có sẵn trong phiếu Đánh dấu X vào ô trả lời em muốn. PHIẾU KHẢO SÁT CÂU HỎI CÓ KHÔNG Em có thích học môn âm nhạc không ? Em có thích học hát không ? Em có thích học nhạc cụ âm nhạc không ? Em có thích vừa học vừa chơi trò chơi âm nhạc không? Em có thích biểu diễn cùng các bạn không ? Em có thích chỉ ngồi yên học thuộc lời bài hát không ? Em có thích thay đổi môi trường lớp học không ? Em có thích tự mình tìm hiểu bài hát trước khi lên lớp không ?
8. 10/20 c. Kết quả cụ thể như sau : - Tiến hành khảo sát ở 5 lớp 3A1, 3A2, 3A3, 3A4, 3A6 . Tổng 165 học sinh PHIẾU KHẢO SÁT CÂU HỎI CÓ KHÔN G Em có thích học môn âm nhạc không ? 165 10 Em có thích học hát không ? 165 10 Em có thích học nhạc cụ âm nhạc không ? 165 20 Em có thích vừa học vừa chơi trò chơi âm nhạc không? 165 0 Em có thích biểu diễn cùng các bạn không ? 165 10 Em có thích chỉ ngồi yên học thuộc lời bài hát không ? 5 160 Em có thích thay đổi môi trường lớp học không ? 165 18 Em có thích tự mình tìm hiểu bài hát trước khi lên lớp không ? 130 35 d. Kết luận sau khi khảo sát : - Đa số các em đều thích học môn âm nhạc. - Đa số các em thích học nhạc cụ. - Đa số các em thích vừa học vừa chơi trò chơi. - Đa số các em thích được học nhóm với bạn. - Đa số các em thích thay đổi môi trường lớp học. Từ đó, GV lên kế hoạch tổ chức dạy học sao cho phù hợp, phát huy tối đa những hoạt động nằm trong sở thích của các em, nhằm tạo hứng thú học tập. Học sinh hăng hái làm phiếu khảo sát.
9. 11/20 2.2 Giải pháp 2: Phương pháp trò chơi: Giáo viên có thể lồng ghép những trò chơi âm nhạc vào các hoạt động học tập sao cho phù hợp, phát huy được hứng thú học tập đồng thời thông qua đó đạt được mục tiêu hoạt động thay vì ép học sinh phải tiếp nhận kiến thức một cách mệnh lệnh khô cứng. Sau đây là một số trò chơi âm nhạc tôi tự thiết kế: a. Trò chơi HA HÊ HÔ GV hô 1 2 3 HS hô HA HA HA GV hô 4 5 6 HS hô HÊ HÊ HÊ GV hô 7 8 9 HS hô HÔ HÔ HÔ - HA HÊ HÔ
10. 12/20 Trò chơi này có thể áp dụng trong hoạt động khởi động. Trò chơi giúp các em thư giãn đồng thời thông qua đó khởi động giọng. b. Trò chơi Nghe tiết tấu đoán tên bài hát và Nghe giai điệu đoán tên bài hát. GV dùng thanh phách gõ tiết tấu / hay đàn giai điệu của bài hát đã học, HS nghe và đoán tên bài hát. Trong trường hợp năng lực học sinh đáp ứng được, GV có thể mở rộng thêm bài hát ngoài sách giáo khoa. Trò chơi này có thể áp dụng trong phần khởi động của tiết ôn tập các bài hát đã học Trò chơi này giúp HS ôn lại bài cũ đồng thời phát huy năng lực nghe giai điệu, tiết tấu cũng như năng lực phản xạ với âm thanh. c. Trò chơi Bắt chước GV dùng thanh phách gõ một mẫu tiết tấu hoặc GV gõ tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể. HS quan sát ..thực hiện lại mẫu đó. Trò chơi có thể áp dụng để giới thiệu cho tiết học hát..GV thường dùng những mẫu tiết tấu có trong bài hát, để thông qua trò chơi học sinh phần nào làm quen với tiết tấu bài hát. GV cũng có thể tạo ra, một số động tác phụ họa cho học sinh làm theo hoặc một nét giai điệu như : La la là lá la là lần lượt từng HS theo dãy bàn ngang dọc tùy ý
11. 13/20 sẽ lặp lại giai điệu đó. Bạn 1 theo cô, Bạn 2 theo bạn 1, Bạn 3 theo bạn 2 cứ thế GV liên tục tạo ra mẫu khác nhau HS lặp lại đúng với mẫu bạn đằng trước mình. Trò chơi này sẽ rèn được năng lực âm nhạc đặc trưng là lặp lại nét giai điệu và khả năng tập trung không bị xao nhãng của học sinh. d. Trò chơi Tập làm ca sĩ – Band Music GV chia nhóm theo sở thích, năng lực( những bạn thích hát vào 1 nhóm, những bạn thích gõ đệm vào một nhóm, những bạn thích múa vào một nhóm ) – giao việc (trong vòng 10 phút nhóm tự tập thật chuẩn phần công việc được giao, các cá nhân giúp đỡ lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm cho nhau) – HS chuẩn bị, tập luyện ( HS tiến hành tập luyện ngay tại lớp, GV giám sát, giúp đỡ khi cần ) – Biểu diễn ( Mỗi nhóm chọn 2 – 3 bạn ngẫu nhiên lên tạo thành 1 tiết mục, vừa có hát, vừa có gõ đệm nhạc cụ và múa phụ họa , cứ thế lần lượt các em đều được biểu diễn )